گوسفند

یک جانور اهلی
(تغییرمسیر از میش)
گوسفند
Flock of sheep.jpg
یک گله پژوهشی گوسفندان در پایگاه آزمایش گوسفندان، در نزدیکی ایالت آیداهو
آرایه‌شناسی
فرمانرو: جانوران
شاخه: طنابداران
رده: پستانداران
راسته: جفت‌سم‌سانان
تیره: گاوسان
زیرخانواده: بزیان
سرده: قوچ‌ومیش‌ها
گونه: O. aries
نام علمی
Ovis aries

گوسفند یا گوسپند[۱] پستانداری است از راستهٔ جفت‌سم‌سانان، از گروه نشخوارکنندگان و از خانواده گاوسان.

این حیوان را جهت استفاده از پشم، پوست، شیر و گوشت اهلی کرده و به صورت گله‌های بزرگ نگهداری می‌کنند.

به گوسفند نر، قوچ و به گوسفند ماده، میش و به فرزندشان، بره گفته می‌شود، به ماده‌های جوان جفت نخورده کابی (هم‌معنی باکره) و به نرهای جوان نَر سِلِک (یعنی نر کوچک) گفته می‌شود.[نیازمند منبع] و ماده‌های باردار را (آوِستَن) می‌گویند.

گاهی اوقات بر اثر جهش‌های ژنتیکی در بعضی از میش‌ها شاخ‌های کوچک به‌وجود می‌آید. و در برخی نژادهای قوچ، گاهی اوقات شاهد وجود چهار شاخ هستیم. ولی به‌طور عمده و به‌صورت معمول ماده‌ها بی شاخ و نرها دو شاخ یا بدون شاخ هستند. گوسفندان نژادهای زیادی دارند که برخی از آنها شامل؛زِل.تاب.دو تاب.افشاری.مهربان.کردی.لری.رومانوف.دولان میباشد. دولان گرانترین و سنگین وزنترین نژاد گوسفند در جهان است که از اسپرم ان برای تولید مثل به فروش میرسد.

نژادها

  1. گوسفند رومانف
  2. گوسفند افشاری
  3. گوسفند ترکی قشقایی
  4. گوسفند لری بختیاری
  5. گوسفند قزل
  6. گوسفند عربی
  7. گوسفند بلوچی
  8. گوسفند سنگسری
  9. گوسفند سنجابی
  10. گوسفند طالشی
  11. گوسفند قره قل
  12. گوسفند لک قشقایی
  13. گوسفند فراهانی
  14. گوسفند مغانی
  15. گوسفند کردی
  16. گوسفند والیس بینی سیاه
  17. گوسفند تونس
  18. گوسفند رامنی
  19. گوسفند همشایر
  20. گوسفند آکسفورد
  21. گوسفند دورست
  22. گوسفند رامبویه

استفاده

انسان از شیر و گوشت و پشم گوسفند استفاده می‌کند و از این نظر گوسفند جانوری مفید برای انسان است. در مناطق بادیه‌نشین، همچنین در شهر و روستا، شیر گوسفند نوشیده می‌شود. از پوستش کفش می‌دوزند و پشمش را می‌ریسند. همچنین فضولات گوسفند را که پشکل نام دارد کود کشاورزی می‌کنند. جمعیت کل گوسفند و بز جهان در حدود دو میلیارد راس است که حدود دو سوم این مقدار (بیشتر از ۱٬۳۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ راس) گوسفند و بقیه (در حدود ۷۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ راس) بز است. بیشترین تعداد گوسفندان جهان به تعداد صد و پنجاه میلیون راس در استرالیا پرورش داده می‌شود، پس از آن چین با حدود صد و چهل میلیون راس، هند با حدود هشتاد میلیون راس و ایران با حدود شصت میلیون راس قرار دارند؛ کشورهای سودان، نیجریه، نیوزلند، انگلیس، پاکستان و اتیوپی در رده‌های بعدی قرار دارند.

شیر گوسفند

از شیر گاو غلیظتر است. شیر گوسفند سیاه مرغوبتر است. شیر گوسفند مقوی سیستم حسی و عصبی است و نیروی جنسی را افزایش می‌دهد. همچنین برای زخم روده و خلط خونی مفید است.[نیازمند منبع] ترکیب شیر گوسفند و روغن بادام شیرین و صمغ عربی جهت سرفه توصیه می‌شود.[۲]

بزرگترین پرورش دهندگان گوسفند

فهرست کشورهای دارای بیشترین تعداد گوسفند زنده بر اساس گزارش فائو در سال ۲۰۱۸[۳]

کشور تعداد گوسفند
۱   چین ۱۶۴٬۰۰۰٬۰۰۰
۲   هند ۶۱٬۶۶۰٬۰۰۰
۳   نیجریه ۴۲٬۹۷۰٬۰۰۰
۴   سودان ۴۰٬۸۴۰٬۰۰۰
۵   ایران ۳۹٬۶۷۰٬۰۰۰
۶   بریتانیای کبیر ۳۳٬۷۸۰٬۰۰۰
۷   ترکیه ۳۳٬۶۷۰٬۰۰۰
۸   چاد ۳۳٬۲۰۰٬۰۰۰
۹   اتیوپی ۳۱٬۶۰۰٬۰۰۰
۱۰   مغولستان ۳۰٬۵۵۰٬۰۰۰
۱۱   پاکستان ۳۰٬۴۹۰٬۰۰۰
۱۲   الجزایر ۲۸٬۶۹۰٬۰۰۰
۱۳   نیوزیلند ۲۷٬۲۹۰٬۰۰۰
۱۴   آفریقای جنوبی ۲۲٬۵۰۰٬۰۰۰
۱۵   روسیه ۲۲٬۳۴۰٬۰۰۰
جهان ۱٬۲۰۹٬۰۰۰٬۰۰۰

بیماری‌ها

در سر اکثر گوسفندان (دقیقاً در سینوس مجرای بینی) دو یا چند کرم بزرگ زندگی می‌کنند که لارو مگس انگلی گوسفند یا Oestrus ovis هستند. پس از کشتن گوسفند قصاب سر گوسفند را به زمین می‌کوبد تا کرمها خارج شوند. نوعی انگل دیگر کرم مغز نیز وجود دارد که به مغز حیواناتی چون گوسفند، بز، گوزن و برخی حیوانات دیگر حمله می‌کند.[۴] همچنین انگل‌های گوارشی متنوعی ممکن است از طریق گوشت گوسفند منتقل شوند که نیاز به پختن کامل گوشت دارد. در مورد مبتلا شدن به انگل تفاوتی بین گوسفند و دیگر حیوانات وجود ندارد.[نیازمند منبع]

جستارهای وابسته

نگارخانه

پانویس

  1. لغت‌نامه دهخدا.
  2. دکتر سعید میرزا آقایی. مفاهیم تغذیه در طب ایرانی. نسل نیکان چاپ اول 1389.
  3. «FAOSTAT». www.fao.org. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۷-۰۸.
  4. «Brain worm».

منابع

  • بایری یار مهدی، ۱۳۸۶، اثر هم‌زمان سازی فحلی بر پارامترهای ژنتیکی و فنوتیپی بر صفات تولیدی و تولیدمثلی گوسفندان مغانی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، گروه علوم دامی، دانشگاه تبریز.
  • معرفی مصور ۲۷ نژاد شاخص گوسفندان بومی در ایران، آی تی پی نیوز.
  • "منبع جعبه‌زیست". ویکی‌پدیای انگلیسی. Retrieved 21 November 2008.

پیوند به بیرون