نارین قلعه (اردبیل)

(تغییرمسیر از نارین قلعه اردبیل)

نارین قلعه قلعه مستحکمی بوده‌است در داخل شهر اردبیل و در کنار بالیقلی چای که در دروه رضاشاه پهلوی در سال ۱۳۱۵ خورشیدی تخریب گردیده است. نارین قلعه که از قدمت و تاریخ ساخت آن اطلاع دقیقی در دست نیست، دژ حکومتی شهر اردبیل بود و در جنگ‌های ایران و روس مرکز ذخیره لوازم جنگی بشمار می‌رفت.[۱] این قلعه در سال ۱۳۱۵ تخریب شد و متأسفانه بنای قابل توجهی از آن برجای نمانده است. این قلعه محل سکونت حاکمان شهر اردبیل بوده و پادگان و زندان شهر نیز در آنجا قرار داشت. از زمان دقیق ساخت آن اطلاع دقیقی در دست نیست، ولی احتمالا بنای آن به قبل از دوران صفویه باز می‌گردد.[۲][۳] این قلعه در زمان فتحعلی شاه قاجار و به دست هیأت نظامی فرانسوی به سرپرستی ژنرال گاردان تحکیم و بازسازی شد. این هیئت نظامی قلعه را با الزامات جنگ‌ها و جنگ‌افزاری جدید متناسب نمی‌دیدند و در نتیجه در اطراف آن باروی محکمی با برج‌های مستحکمی ساختند و علاوه بر خندق قدیمی قلعه که در داخل دیوارهای جدید تر قرار گرفته بود در خارج آن نیز خندق عمیق و عریضی کندند و نهر آب را هم از محله شاه باغی شهر به آن بردند. این قلعه در جنگ‌های ایران و روس از مستحکم‌ترین مواضع دفاعی ایران و مهم‌ترین مرکز ذخیرهٔ لوازم جنگی بود.[۲]

از این قلعه به عنوان زندان هم استفاده می‌شده‌است. بسیاری از شاهزادگان و مدعیان پادشاهی قاجار و بعدها تعدادی از مجاهدان راه آزادی و مشروطه‌خواهان، مانند ستارخان در آن زندانی بوده‌اند.[۳]

در دوره قاجار ابراهیم بیگ مراغه‌ای به اردبیل مسافرت کرده بوده و دربارهٔ نارین قلعه چنین می‌نویسد:» این قلعه بسیار محکم است، در دم دروازه قلعه پیرمردی ایستاده بود گویا توپچی و قراول است، شمشیری در دست بدیواری تکیه داشت. قلعه دو خندق مارپیچ دارد که در روی هر یک پلی برای آمد و شد مردم بسته‌اند. قلعه بسیار وسیع و عمارات حاکم‌نشین در درون قلعه است، مسجد عالی و حمامی دارد. ده الی دوازده عراده توپ در جاهای مختلف قلعه بود. در جنب توپخانه، سربازخانه بوده‌است.[۴]

منابعویرایش

  1. «قلعه‌های تاریخی اردبیل».
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ اردبیل در گذرگاه تاریخ، بابا صفری جلد اول
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ «معرفی نارین قلعه اردبیل». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۴ دسامبر ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۲۴ دسامبر ۲۰۱۳.
  4. «معرفی نارین قلعه اردبیل». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۷ سپتامبر ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۲۳ دسامبر ۲۰۱۳.