نشان ذوالفقار

نشان یا مدال ذوالفقار عالی‌ترین نشان (مدال) نیروهای نظامی ایران است که از سال ۱۳۰۱ به اشخاصی که در میدان جنگ از خود رشادت بروز می‌دادند اعطا می‌گردید. کمی بعد نشان سپه جایگزین مدال ذوالفقار شد و پس از آن امتیاز جنگی ذوالفقار به موارد جنگ با دشمنان خارجی اختصاص یافت.[۱]

نشانِ ذوالفقار
Zulfaqar Medal.svg
مدال ذوالفقار، نمونه بعد از انقلاب اسلامی
اهدا توسط فرمانده کل نیروهای مسلح
وضعیت در حال استفاده
فرمانده کل قوا سید علی خامنه‌ای
درجه‌ها (شامل متاخرها) نامعلوم
درجه‌های قبلی افسر سوارِ ارشد
افسرِ ارشد
افسر
پایه‌ریزی ۱۸۵۶
IRIA Zulfaqar Ribbon.svg
نوار دوره جمهوری اسلامی
Order of Zolfaghar (Imperial Era) Ribbon Bar - Imperial Iran.svg
نوار دوره شاهنشاهی
نوار خدمت

از میان نشان‌های افتخار نظامی که توسط ارتش شاهنشاهی ایران ایجاد شده بود، نشان ذوالفقار به همراه نشان‌های دانش، رازی، هنر و ورزش همچنان مورد استفاده قرار می‌گیرد.[۲]

تاریخچهویرایش

در ۲۰ مرداد ۱۳۰۱ کمیسیونی متشکل از سرتیپ امان‌الله میرزا جهانبانی، سرتیپ فضل‌الله زاهدی، سرهنگ حسن آقاخان آذربرزین، نایب سرهنگ محمودخان پولادین و نایب اول غلامعلی بایندر عالیترین نشان جنگی ایران را که نشان ذوالفقار نام داشت به تصویب رسانیدند.[۳] اشخاصی استحقاق گرفتن چنین نشانی را داشتند که در میدان جنگ ابراز رشادت فوق‌العاده نموده یا اینکه در جنگ مجروح شده و با همان حالت تا انتهای جنگ وظیفه خود را انجام داده باشند. کسانی که مفتخر به دریافت چنین نشانی می‌شدند می‌بایست همیشه نشان را به سینه خود نصب می‌نمودند. این نشان علاوه بر حقوق، امتیازاتی نیز مانند توقف مدت کمتری در هر درجه برای صاحب منصبان ایجاد می‌نمود. این نشان فقط مدت دو سال دوام کرد و بعدها اعطای آن موکول به فداکاری و دلیری در جنگ‌های خارج گردید و نشان سپه جانشین آن گردید.[۴]

شکل و اقسامویرایش

این نشان در دو نوع بود؛ نوع اول مخصوص صاحب منصبان دارای چهار درجه و نوع دوم برای افراد نظامی شامل دو درجه بود. یک سمت این نشان جنگی واژهٔ علی بود و سمت دیگرش عبارت «رشادت» که روی مینای قرمز رنگی می‌درخشید.[۴]

دریافت کنندگانویرایش

نام برخی از کسانی که به دریافت این نشان نائل شدند در فهرست زیر مشاهده می‌شود.[۵]

نبرد تنگ زاهد

در سال ۱۳۰۳ پس از محاصره تیپ کرمانشاه در تنگ زاهدشیر به دست لرها، در پی عزیمت نیروی نظامی از مرکز و جنگ شدید، تیپ کرمانشاه نجات یافت و این افراد مفتخر به دریافت نشان ذوالفقار شدند.

نبرد شکریازی

سایر موارد

  • سرتیپ مرتضی خان یزدان‌پناه فرماندهٔ تیپ پیاده لشکر مرکز به علت تعلیمات کامل جنگی به افراد تیپ پیاده
  • امیرلشکر احمدآقا امیراحمدی فرمانده لشکر غرب به علت فتوحات متعدد در خطه لرستان
  • سرتیپ امان‌الله خان رئیس ارکان حرب قشون از طرف قاطبه صاحب منصبان نشان درجهٔ ۳ ذوالفقار را تقدیم سردار سپه وزیر جنگ و رئیس قشون نمود.
  • امیرلشکر عبدالله خان امیرطهماسبی فرماندهٔ لشکر آذربایجان به علت توقیف اقبال‌السلطنه ماکویی و تصرف خزانه جواهرات و ارسال آن برای سردار سپه
  • افراد دیگری همچون رهبران انقلاب این نشان را برای خود انتخاب کردند.

پس از انقلاب ۵۷ ایران

در ۲۰ اسفند ۱۳۹۷ نشان ذوالفقار، به عنوان عالی‌ترین نشان نظامی ایران، برای نخستین‌بار در دوران جمهوری اسلامی توسط سید علی خامنه‌ای، به وی اعطا شد.[۶]

نگارخانهویرایش

پانویسویرایش

  1. «تاریخچه مدال ذوالفقار؛ نشانی که سرلشکر سلیمانی گرفت». BBC Farsi. ۲۰۱۹-۰۳-۱۲. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۳-۱۳.
  2. Raw-Rees, “Awards of the Islamic Republic of Iran”, JOMSA, 15–16.
  3. عاقلی، ص ۱۴۰
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ همان‌جا، ص ۱۴۰
  5. همان‌جا، ص ۱۴۱
  6. «نشان ذوالفقار چیست و به چه کسانی اعطا می‌شود».

منابعویرایش

  • Raw-Rees, Owain (May–June 2008). "Awards of the Islamic Republic of Iran" (PDF). JOMSA. Orders & Medals Society of America. 59 (3): 14–16. ISSN 0025-6633. Retrieved 26 July 2018.