باز کردن منو اصلی

نقش پارسی بر احجار هند نام کتابی است اثر علی‌اصغر حکمت شیرازی که به بررسی کتیبهها یا سنگ‌نوشته‌هایی با متن فارسی در بناهای تاریخی هند می‌پردازد و در سال‌های ۱۳۳۵ و ۱۳۳۷ منتشر شده‌است.

سنگ نوشته‌های فارسی در فلعه پورانا

محتویات

مطالب کتابویرایش

 
یک نوشتار فارسی در بر یک سنگ

چاپ اول این کتاب شامل متن فارسی بیشتر از ۸۰ سنگ نوشته فاخر در بناهای تاریخی هندی بوده‌است که امروزه بسیاری از آنها جزو میراث ملی یا ثبت میراث جهانی یونسکو شده‌اند. چاپ جدید حدود دویست سنگ نوشته را بررسی کرده‌است. کتاب نقش پارسی بر بناهای فاخر هند بخش اندکی از نمونه‌های فاخر آثار پارسی در هند را جمع‌آوری کرده‌است. این کتاب با تصاویر زیبا مصور شده این مجموعه تنها بخشی از بیشتر از ۱۵ هزار سنگ نوشته فارسی و قرانی در هند است که شناسایی شده‌اند که بسیاری از آنها در زمره میراث فرهنگی هند و میراث جهانی ثبت شده‌است.

 
سنگ نوشته‌های فارسی در مسجد دهلی

در این کتاب بیشتر از دویست تصویر سنگ نوشته‌های دورهٔ گورکانی و بابری به زبان فارسی نمایش و شرح داده شده‌است و یک فصل آن به نوشته‌های فارسی و نقاشی‌های سبک ایرانی تالار اصلی کاخ ریاست جمهوری هند اختصاص دارد. در این کتاب همچنین نسخه‌های بی‌نظیر فارسی از قبیل فرمان‌ها و وصیت‌نامه‌ها مورد توجه قرار گرفته‌است؛ و یک فصل به آن اختصاص یافته‌است.

این کتاب پس از گذشت بیشتر از نیم قرن فراموشی مجدداً به کوشش محمد عجم منتشر شده‌است چاپ جدید شامل تصویر بسیاری از این سنگ نوشته هااست و همچنین یک فصل جدید (هفتم) شامل پنج گفتار

  • گفتار نخست: تعدادی از سنگ نوشته‌های فاخر حیدر آباد
  • گفتار دوم:فارسی بر احجار بنگاله.
  • گفتار سوم: معماری گورکانی- معماری مغولی هند یا معماری ایرانی؟
  • گفتار چهارم: اهمیت زبان فارسی و تأثیر گذاری آن بر سایر زبانها- زبان هندی و اردو.
  • گفتار پنجم: نمونه‌هایی از فرمان‌ها - دستورهای حکومتی نسخ‌های فاخر مصور فارسی در موزه‌های حیدر آباد و دهلی.
 
نوشتن وصیت نامه یکی از شاهان گورکانی به زبان فارسی، ۱۵۹۰–۱۵۹۵

نسخه جدید با نام نقش پارسی بر میراث جهانی در هند منتشر شده تا عنوان درست‌تر و کامل‌تری باشد. زیرا بسیاری از آن سنگ نوشته‌ها امروزه فقط احجار نیستند بلکه ثبت میراث جهانی و معنوی بشر شده‌اند.[۱] چاپ جدید دارای حدود۱۲۰ تصویر است. در مقدمه ناشر آمده‌است:

کتاب حاضر، حاصل تلاشی است از سر احساس مسئولیت برای شناساندن و پاسداشت ارزش‌های فرهنگی زبان فارسی در هندوستان که امروزه پویایی آن از میان رفته و به موزه و تاریخ سپرده شده‌است. هدف از چاپ سوم این است که این اثر فاخر را از پستوی کتابخانه به داخل جامعه بیاید. با وقت و امکانات کم، تصویر برداری‌ها با دوربین ساده و موبایل صورت گرفته و مصور سازی همه سنگ نوشته‌های کتاب بصورت تخصصی از عهده یک پژوهشگر بر نمی‌آید بودجه و امکانات دولتی یا بخش خصوصی می‌خواهد اما متأسفانه بخش خصوصی و ثروتمندان را برای پول خرج کردن در همه جا می‌شود دید مگر در رونمایی کتاب و سرمایه‌گذاری روی کتابهای فاخر فرهنگی و علمی. این چاپ تلنگری است به مسئولان فرهنگی و افراد خیر که شاید در آینده برای چاپ بهتر و عکس‌های حرفه‌ای تر اقدام کنند.[۲]

نبود چنین اثری در جامعهٔ دانشگاهی به ویژه دانشجویان رشته‌های زبان و ادبیات فارسی و زبانشناسی کاملاً احساس می‌شد و از طرفی نیاز بود که کتاب مصور و مستند تر و بازنویسی شود و واژه‌های عربی که دکتر حکمت بکار برده و غیرقابل فهم برای فارسی زبانان امروز است تغییر یابد و مطالبی که ضروری می‌نمود اضافه شود. این فقط گام نخست بود آرزوی دکتر حکمت برداشتن گامهای بیشتر توسط آیندگان بوده‌است.

چاپ جدید دارای نسخه آپلود شده در اینترنت است که بصورت رایگان قابل استفاده است. اما از نظر صفحه بندی با چاپ کاغذی آن متفاوت است. از جمله کتیبه‌های بررسی شده می‌توان به نمونه‌های زیر اشاره کرد:

تاج محل
سنگ قبر ارجمندبانو تاجِ محل 
اشعار فارسی 
اشعار فارسی 
سنگ قبر ارجمندبانو تاجِ محل 

پانویسویرایش

  1. http://www.iketab.com/books.php?Module=SMMPBBooks&SMMOp=BookDB&SMM_CMD=&BookId=78478.
  2. http://parssea.org/?p=3848.
  3. همشهری [۱] مسجد جامع دهلی و سنگ نوشته‌های زیبای فارسی آن

منابعویرایش

  • گزارش نسخه‌های خطی هندوستان. ویژه نامه نسخ خطی هند۱۳۸۷- فصلنامه قند پارسی شماره زمستان ۱۳۸۹ ویژه نامه تاگور [۲]
  • نقش پارسی بر احجار هند علی اصغر حکمت [۳]
  • اهمیت زبان فارسی در عصر دهکده جهانی، دکتر محمد عجم - همشهری، ۲۲ آبان ۱۳۸۵ [۴]
  • زبان «اردو» برآمده از مشترکات فارسی و هندی است. مصاحبه دکتر عجم [۵]
  • سنگ نوشته فارسی فرمان شاه‌جهان ن http://parssea.org/?p=6675
  • تأثیر زبان فارسی بر زبان و ادبیات شبه قاره هند [۶]

جستارهای وابستهویرایش