هؤدی، در ترکی ترکمنی، سخنان نغز، کوتاه و موزونی است که خواهر یا مادر برای آرام کردن و خواباندن کودک در کنار گهواره او می‌خواند. هؤدی‌ها آیینه تمام‌نمای آرزوها و آرمانهای زنان ترکمن است. با آن آوازهای غمین و شورهای حزین، به آرزوهای درونی آنان می‌توان پی برد.[۱]

هؤدی آواز لالایی به معنای اخص است. مفهوم هؤدی از ریشه هؤ دیلمک یعنی لالایی گفتن اقتباس شده است … در هؤدی مادران ترکمن آنچه را در محیط زندگی می‌گذرد، با بیانی شیرین در گوش کودکان زمزمه می‌کنند… در هؤدی مادران ترکمن آنچه را در در داستانهای کهن و سنتی آنان وجود دارد، با آرزوها و خواسته‌های خود در هم می‌آمیزند.[۲] به عقیده دکتر مجید تکه لفظ هؤ در عنوان هؤدی اشاره به الوهیت است.[۳]

نمونه شعرویرایش

آل‌لای باللیم یاشُندایاشیل بؤریک باشُندا
آتاسی اؤینینگ دؤشؤنداآق‌اؤی تکینگ باللیما
آل‌لای آل‌لای آللاه یارداغلارا یاغیب‌دیر قار
داغلارینگ قاری اریسینمنینگ بالام یؤریسین
هؤدی هؤدی هؤدی هؤهؤدی باللیم هؤدی هؤ
آل‌لای آل‌لای آیلانچاقآقار سولار بولانچاق
آلتمیش باشلی آق اؤیینگگلیشگی‌دیر ساللانچاق
آل‌لای باللیم آدیقاقوشلار قوندی پوداقا
پوداقینگ قئزیل گؤلسیشول باللیما صداقا[۴]

جستارهای وابستهویرایش

منابع و توضیحاتویرایش

  1. نغمه‌های زنان ترکمن، امان‌قلیچ شادمهر، انتشارات حاجی‌طلایی، ۱۳۷۷
  2. موسی جرجانی نقل از کتاب موسیقی ترکمنی، محمدتقی مسعودیه، تهران، مؤسسه فرهنگی-هنری ماهور، ۱۳۷۹
  3. همان
  4. همان ترجمه: ای کودک دلبندم با کلاهی سبز بر سر! در کنار خانه پدر، آلاچیقی دیگر برپا کنید برای این عزیزم. آسوده بخواب عزیزم که خدا یار تو باد. بر کوه‌ها برف نشسته؛ (خدا کند) تا آب شدن برف کوه‌هااین عزیز من راه بیفتد. آسوده بخواب عزیزم، آسوده بخواب دلبندم آسوده بخواب کودکم که آبهای جاری گل‌آلودند. در آلاچیقی سفید با شصت دیرک کمانی، گهواره‌ای مناسب دارد. آسوده بخواب دلبندم که پرندگان بر شاخه‌ها نشسته‌اند. گلهای قرمز آن شاخه‌ها صدقهٔ راه عزیزم باد.