هریرود

رودخانه‌ای در باختر افغانستان

مختصات: ۳۴°۳۹′ شمالی ۶۶°۴۳′ شرقی / ۳۴٫۶۵۰°شمالی ۶۶٫۷۱۷°شرقی / 34.650; 66.717

هریرود دریایی است که از کوه‌های مرکزی افغانستان (هندوکش) سرچشمه می‌گیرد و با گذر از ولایت‌های غور و هرات در افغانستان، از مرز مشترک افغانستان و ایران می‌گذرد و و پس از پیوستن کشف‌رود به آن، با نام رود تجن وارد شنزارهای کشور ترکمنستان می‌شود.

هریرود
منار جام در کنار هریرود
منار جام در کنار هریرود
طول۱۱۰۰ کیلومتر
دبی۳۱٫۴ متر مکعب
حوضه آبریزتوجان
Herat Hari Rud bridge.jpg

نام‌های هری و هریوا که نام‌های باستانی هرات هستند از نام این دریا گرفته شده‌اند. واژه هرَی از زبان ایرانی باستان هَرَیو آمده که به معنی «پُرشتاب» است.[۱]

دبیویرایش

دبی هریرود دو بار در میان سال ۱۹۶۱ و ۱۹۶۳ در چخچران اندازه‌گیری شد. در شهر فیروزکوه ولایت غور دبی اندازه‌گیری شده ۲۲٫۳ متر مکعب بر ثانیه در یک مساحت ۶٬۰۲۹ کیلومتر مربع بوده‌است.[۲]

جغرافیاویرایش

هریرود از دریاهای مهم حوضهٔ غرب افغانستان است و میان رشته‌کوه‌های سفیدکوه و سیاه‌کوه از شرق به استقامت غرب جریان دارد. دریای هری‌رود از نقاط مرتفع لعل و سرجنگلِ دره‌های هندوکش با ارتفاع تقریبی ۳٬۹۰۰ تا ۴٬۰۰۰ متر سرچشمه می‌گیرد. بند امیر ساحهٔ آب‌بخش اصلی هری‌رود است. هری‌رود از سرچشمه‌اش تا دهکده‌های کوهستانی تقریباً ۵۶۰ کیلومتر فاصله را به موازات رشته‌کوه‌های سفیدکوه و سیاه‌کوه می‌پیماید. دریاهای لعل و سرجنگل معاونان اولی هری‌رود هستند که هر دو در حصهٔ دولت‌یار یکی شده و به استقامت غرب جریان می‌یابند. دریای دیگری به نام تگاب اوشلان در نزدیکی ماروه به این دو دریا وصل می‌گردد و همگی در همان مجاورت به هری‌رود می‌پیوندند. معاون چهارمی به نام دریای کَرُخ نیز هست که در ساحه شرقی ولایت هرات با هری‌رود یک‌جا می‌شود. هری‌رود از دهکده‌های کوهستانی شمال اسلام‌قلعه به استقامت شمال به اندازهٔ ۹۵ کیلومتر جریان می‌یابد و مرز مشترک افغانستان و ایران را تشکیل می‌دهد. سپس در دهنهٔ ذوالفقار خاک افغانستان را ترک می‌کند و سرحد مشترک میان ایران و ترکمنستان را تا سرخس تشکیل می‌دهد. از سرخس به بعد ابتدا استقامت شمال را اختیار کرده، بعد قدری به جانب شمال غرب منحرف شده، در نهایت به ریگستان‌های ترکمنستان می‌ریزد.[۳]

جایگاه هریرودویرایش

در پاره‌ای از احادیث، مهریهٔ نمادین دختر پیامبر اسلام چهار رودخانهٔ خروشان است که یکی از آن‌ها رود بلخ (هریرود) است.

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش