آنفلوانزای اسپانیایی

دنیاگیری ۱۹۱۸ آنفلوانزا یا آنفلوانزای اسپانیایی (به انگلیسی: Spanish fluدنیاگیری آنفلوانزای مرگبار غیرمنتظره‌ای بود که در اثر ویروس آنفلوانزای A زیرگروه H1N1 ایجاد شد.[۲]

آنفلوانزای اسپانیایی
بیماریآنفلوانزا
نژاد ویروسویروس آنفلوانزای A زیرگروه H1N1
مکانسراسر دنیا
اولین شیوعاختلاف نظر وجود دارد
محدوده زمانیبهار ۱۹۱۸ – بهار/تابستان ۱۹۱۹
موارد تأییدشده۵۰۰ میلیون نفر (تخمین)[۱]
مرگ۱۷–۵۰+ میلیون نفر (تخمین)

مابین بهار ۱۹۱۸ تا تابستان ۱۹۱۹، این بیماری ۵۰۰ میلیون نفر (یک‌سوم مردم جهان در آن هنگام) در سراسر جهان را دچار کرد[۱] و به گفته پژوهشگران، بین ۱۷ تا ۵۰ میلیون انسان جان خود را از دست دادند که نزدیک به‌شمار قربانیان مستقیم جنگ جهانی اول است. البته در برخی تخمین‌ها تا ۱۰۰ میلیون نفر هم گفته شده‌است. پژوهش‌ها نشان می‌دهند که این همه‌گیری ممکن است از مرگ سیاه هم قربانیان بیشتری در جهان داشته باشد.[۳] بیشتر آنفلوانزاها به شکل نامتناسبی کودکان و سالمندان را دچار می‌کنند ولی نرخ مرگ و میر در آنفلوانزای اسپانیایی به شکل غیرمنتظره‌ای در جوانان بیشتر بود.[۴]

ریشهویرایش

 
نمونه‌ای از پوستر آموزش پیشگیری از ابتلاء: «تف کردن، سرفه و عطسهٔ بی‌دقت، آنفلوانزا و سل را گسترش می‌دهند»

فرضیه‌های بسیاری دربارهٔ خاستگاه این بیماری وجود دارد. برخی می‌گویند آغاز این همه‌گیری در ایالات متحده آمریکا،[۵] امپراتوری بریتانیا[۶] یا چین[۷][۸][۹][۷][۱۰][۱۱] بوده‌است. این باور نیز هست که سانسور در زمان جنگ جهانی اول باعث شد این بیماری در جمهوری سوم فرانسه، امپراتوری بریتانیا و امپراتوری آلمان گزارش نشود. اما چون در امپراتوری اسپانیا (که در جنگ بی‌طرف بود) گزارش شد، به نظر آمد که این بیماری در آنجا همه‌گیرتر است؛ بنابراین پسوند «اسپانیایی» گرفت.[۱۲]

با اینکه در آن زمان میکروب به عنوان عامل بیماری‌های عفونی کشف شده‌بود اما نزدیک به یک دهه پس از آن، ویروس آنفلوانزای A زیرگروه H1N1 به عنوان عامل این بیماری شناسایی شد.[۲]

در ایرانویرایش

 
تصویر سنگ قبر یکی از درگذشتگان این بیماری در نورآباد (ممسنی) که بر روی آن چنین نوشته‌است: وفات مرحمت پناه علی رضا ولدصدق ملا علی نجات جاویدلله در سنهٔ ۱۳۳۷ (قمری) ناخوشی بلایی برکل ربع مسکون نازل که تمام حکیمان از معالجه آن حیران و سرگردان و از غرهٔ شهر صفر تا پانزدهم شهر مذکور، تمامی نوع انسان را سه قسم و دو قسم آن را هلاک و یک قسم باقی و آن یک قسم از عهدهٔ کفن و دفن بر نیامدند. علامت ناخوشی عطسه‌ای و سرفه‌ای بود. به جهت عبرت نوشته شد.

ایران یکی از بالاترین آمارهای مرگ بر اثر آنفلوانزای اسپانیایی را داشت. بر اساس یک تخمین، بین ۹۰۲٬۴۰۰ تا ۴٬۴۳۱٬۰۰۰ یا ۸٪ تا ۲۲٪ از کل جمعیت ایران بر اثر این بیماری کشته شدند.[۱۳] به نوشته امیراصلان افخمی برخلاف دیگر جاهای زمین که بیشتر قربانیان شهرنشین بودند در ایران این بیماری در روستاها بیشتر قربانی گرفت. شرایط اجتماعی (مهمترین دلیل)، قحطی، اعتیاد به تریاک، مالاریا، خشک‌سالی، احتکار، فساد و ناکارآمدی دولت، توسعه‌نیافتگی، و کم‌خونی از دلایل گسترش آنفلوانزای اسپانیایی در ایران بودند.[۱۲]

نیروهای روس، بریتانیا و عثمانی در چهار گام، آنفلوانزای اسپانیایی را وارد ایران کردند:[۱۲][۱۴]

چون همه‌گیری آنفلوانزای اسپانیایی در تهران ناگهانی و هم‌زمان با وزش بادهای شدید بود آنرا «ناخوشی باد» نامیدند.[۱۲] اما بیشترین کشته در کرمان بود. در شیراز مردم خود را به مسجد می‌رساندند تا دستکم در جایی مقدس بمیرند.[۴]

بر پایه برآوردها آنفلوانزا در روستاها جان بین ۱۰ تا ۲۵ درصد و در شهرها بین یک تا ده درصد جمعیت را گرفت؛ بنابراین شمار قربانیان آنفلوانزا در ایران بین۹۱۰٬۴۰۰ تا ۲٬۴۳۱٬۰۰۰ (۸٪ تا ۲۱٪/۷) بوده‌است.[۱۲]

انستیتو پاستورویرایش

در نتیجه کشتار آنفلوانزای اسپانیایی در ایران، تلاش‌های فیروز فیروز (وزیر خارجه و رئیس هیئت نمایندگی ایران در کنفرانس صلح پاریس)، به گشایش انستیتو پاستور ایران در سال ۱۹۲۱ انجامید.[۱۲][۱۵]

سایر کشورهاویرایش

در عربستان ترکی اول بن عبدالعزیز آل سعود پسر ارشد ملک عبدالعزیز، اولین پادشاه عربستان سعودی، در سال ۱۹۱۹ بر اثر این بیماری، در سن ۱۸ سالگی درگذشت.

نگارخانهویرایش

جستارهای وابستهویرایش

پانویسویرایش

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ Taubenberger & Morens 2006.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ "La Grippe Espagnole de 1918" (به فرانسوی). Institut Pasteur. Archived from the original (Powerpoint) on 17 November 2015.
  3. "Historical Estimates of World Population". Archived from the original on 9 July 2012. Retrieved 29 March 2013.
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ آناهیتا شمس (۲۰ آبان ۱۳۹۷). «آنفلونزای اسپانیایی در ایران چقدر کشتار کرد؟». بی‌بی‌سی فارسی.
  5. "How the US Army infected the world with Spanish Flu". Limpia por dentro. 28 February 2018. Archived from the original on 28 December 2017. Retrieved 7 December 2017.
  6. "EU Research Profile on Dr. John Oxford". Archived from the original on 12 May 2009. Retrieved 9 May 2009.
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ Langford, Christopher (2005). "Did the 1918-19 Influenza Pandemic Originate in China?". Population and Development Review. Vol. 31, No. 3 (Sep. , 2005) (3): 473–505. doi:10.1111/j.1728-4457.2005.00080.x. JSTOR 3401475.
  8. Cheng, K.F. "What happened in China during the 1918 influenza pandemic?". International Journal of Infectious Diseases. Volume 11, Issue 4, July 2007: 360–364. Archived from the original on 5 December 2019. Retrieved 5 March 2020.
  9. Cheng, K.F. "What happened in China during the 1918 influenza pandemic?". International Journal of Infectious Diseases. Volume 11, Issue 4, July 2007: 360–364. Archived from the original on 5 December 2019. Retrieved 5 March 2020.
  10. Klein, Christopher. "China Epicenter of 1918 Flu Pandemic, Historian Says". Archived from the original on 5 March 2020. Retrieved 5 March 2020.
  11. Vergano, Dan. "1918 Flu Pandemic That Killed 50 Million Originated in China, Historians Say". National Geographic. Archived from the original on 3 March 2020. Retrieved 5 March 2020.
  12. ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ ۱۲٫۲ ۱۲٫۳ ۱۲٫۴ ۱۲٫۵ مهبد ابراهیمی (۲۰ آبان ۱۳۹۷). «صد سال پیش در ایران چه خبر بود؛ کشتار آنفلوانزای اسپانیایی». بی‌بی‌سی فارسی.
  13. Afkhami 2003; Afkhami 2012.
  14. اتابکی، تورج (۲۰۲۰-۰۳-۱۷). «کرونا: تکرار تجربه پس از صد سال در ایران». BBC News فارسی. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۳-۱۷.
  15. بی‌بی‌سی فارسی (۱۸ مارس ۲۰۲۰). «کرونا: تکرار تجربه پس از صد سال در ایران». بی‌بی‌سی فارسی. دریافت‌شده در ۲۷ اسفند ۱۳۹۸.

منابعویرایش

پیوند به بیرونویرایش