هَنجار (به انگلیسی: Social Norm) در اصطلاح دانش جامعه‌شناسی به یک الگوی رفتاری گفته می‌شود که روابط و کنش‌های اجتماعی را تنظیم می‌کند، اکثریت جامعه خود را به آن پایبند می‌دانند و در صورتی که شخصی آن را رعایت نکند (هنجار شکنی)، جامعه او را مجازات می‌کند. هنجار با قانون کنترل می‌شود؛ در حالی که این حکم، درباره ارزش‌ها صدق نمی‌کند. هنجارها مدلهای فکری یا خطوط راهنمایی هستند که بوسیلة آن، ما اعمال خود و دیگران را از لحاظ فکری، کنترل و ارزشیابی می کنیم. [۱]

هنجارهای درونی، هنجارهایی هستند که در صورت عدم رعایت آن‌ها، مجازات رسمی و مشخصی وجود ندارد. هنجارهای بیرونی، هنجارهایی هستند که برای اعضای یک جامعه از پیش تعیین شده‌است. ترس از مجازات و میل درونی، اعضای جامعه را به پیروی از هنجار ترغیب می‌کند. اگر هنجارها در جامعه‌ای ثبات نداشته باشند، یا با برخی نظم‌های دیگر اجتماعی در تضاد و تعارض باشند، افراد جامعه کم‌تر از هنجارها پیروی خواهند کرد. هنجارها در جوامع مختلف، ممکن است متفاوت یا حتی متضاد باشند. بی‌هنجاری باعث از بین رفتن استحکام نظام اجتماعی می‌شود. انواع دیگر قاعده‌مندی‌های نظام اجتماعی، عادتها و رسم‌ها هستند.

منابعویرایش

  • آناتومی جامعه یا سنة الله: مقدمه‌ای بر جامعه‌شناسی کاربردی، فرامرز رفیع‌پور، تهران: انتشارات کاوه، ۱۳۷۷.
  • مطالعات اجتماعی، کتاب درسی عمومی سال اول آموزش متوسطه، وزارت آموزش و پرورش-دفتر برنامه‌ریزی و تألیف کتب درسی، تهران، چاپ دوازدهم۱۳۸۹
  • Kuper، Adam (۱۹۸۵). the Social Science Encyclopedia. Routledge.

جستارهای وابستهویرایش