وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی

(تغییرمسیر از وزارت بهداشت)

وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی از وزارتخانه‌های جمهوری اسلامی ایران است. این وزارتخانه علاوه بر مدیریت و نظارت بر مراکز بهداشتی و درمانی کشور، مدیریت دانشگاه‌های علوم پزشکی را عهده‌دار است. نام این وزارتخانه از ابتدا تا چند سال پس از انقلاب وزارت بهداری بوده‌است. وزیر این وزارتخانه هم اکنون سعید نمکی است.[۱]

وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی
اطلاعات کلی وزارت
وزارت پیشین وزارت بهداری
حوزهٔ قدرت ایران
ستاد تهران
شهرک قدس
بلوار فرحزادی
بلوار ایوانک

مختصات: ۳۵°۴۵′۱۴٫۵۶″ شمالی ۵۱°۲۱′۲۴٫۱۰″ شرقی / ۳۵٫۷۵۴۰۴۴۴°شمالی ۵۱٫۳۵۶۶۹۴۴°شرقی / 35.7540444; 51.3566944
عالی‌ترین مقام وزارت سعید نمکی، وزیر
نهاد بالادست دولت ایران
وبگاه
behdasht.gov.ir

هدف و وظایفویرایش

هدفویرایش

فراهم آوردن موجبات تأمین بهداشت و درمان کلیه افراد کشور از طریق گسترش خدمات بهداشتی، درمانی و آموزشی.[۲]

وظایف اساسیویرایش

  • تدوین و ارائهٔ سیاست‌ها، تعیین خط مشی‌ها و برنامه‌ریزی برای فعالیت‌های مربوط به تربیت نیروی انسانی گروه پزشکی، پژوهشی خدمات بهداشتی، درمانی، دارویی، بهزیستی و تأمین اجتماعی.
  • تأمین بهداشت عمومی و ارتقا سطح آن از طریق اجرای برنامه‌های بهداشتی خصوصاً در زمینهٔ بهداشت محیط، مبارزه با بیماری‌ها، تغذیه و تنظیم خانواده و دهان و دندان، آموزش بهداشت عمومی، بهداشت کار، بهداشت مدارس و شاغلین با تأکید بر اولویت مراقبت‌های بهداشتی اولیه به ویژه بهداشت مادران و کودکان با همکاری و هماهنگی دستگاه‌های ذی‌ربط.
  • ایجاد نظام هماهنگ بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و گسترش شبکه تلفیقی بهداشت و درمان.
  • تعیین رشته‌ها و مقاطع تحصیلی مورد نیاز کشور جهت تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی و اجرای برنامه‌های تربیت نیروی انسانی گروه پزشکی در جهت نیل به خودکفایی و نیز ایجاد و گسترش موسسات واحدهای پژوهش پزشکی و نظارت بر پژوهش‌ها و هماهنگ ساختن برنامه‌های موسسات تحقیقاتی پزشکی.
  • برنامه‌ریزی به منظور توزیع متناسب و عادلانهٔ نیروی انسانی و سایر امکانات (آموزش پزشکی و تسهیلات بهداشتی درمانی) کشور با تأکید بر اولویت برنامه‌های بهداشتی و رفع نیاز مناطق محروم و نیازمند.
  • فراهم نمودن تسهیلات لازم برای برخورداری همگان از خدمات درمانی در حدود امکانات از طریق ایجاد مراکز درمانی دولتی و بهبود استاندارد آن‌ها و استفاده از همکاری مؤسسات خیریه و بخش خصوصی و انواع بیمه‌های درمانی.
  • تأمین منابع مالی با بهره‌گیری از اعتبارات عمومی، حق بیمه درآمدهای اختصاصی و کمک‌ها و مشارکت مردمی.
  • تأمین و ارائهٔ خدمات لازم به معلولین جسمی، ذهنی و اجتماعی و انجام اقدامات حمایتی برای کودکان در سنین قبل از دبستان و سالمندان و خانواده و افراد بی سرپرست و نیازمند و تشویق و ترغیب افراد خیر و موسسات خصوصی جهت ارائه خدمات مذکور.
  • تعیین و اعلام استانداردهای مربوط به الف) خدمات بهداشتی، درمانی، بهزیستی، دارویی - ب) مواد دارویی، خوراکی، آشامیدنی، بهداشتی، آرایشی و آزمایشگاهی تجهیزات و ملزومات و مواد مصرفی پزشکی و توان‌بخشی - ج) بهداشت کلیهٔ موسسات واحدهای خدماتی و تولیدهای مربوط به خدمات و مواد مذکور در فوق.
  • صدور، تمدید و لغو موقت یا دائم پروانه‌ها: الف) موسسات پزشکی، دارویی، بهزیستی و کارگاه‌ها و مؤسسات تولید مواد خوراکی، آشامیدنی، بهداشتی و آرایشی - ب) ساخت فراورده‌های دارویی و مواد بیولوژیک، خوراکی، آشامیدنی بهداشتی و انجام نظارت و کنترل کیفی و تعیین ضوابط و مقررات لازم بهداشتی مذکور.
  • صدور پروانهٔ اشتغال هزینهٔ خدمات تشخیصی و درمانی، دارویی، بهزیستی و تعیین تعرفه‌های مربوط در بخش دولتی و غیردولتی و تعیین شهریهٔ آموزش‌های غیررسمی و آزاد در زمینه‌های مختلف علوم پزشکی.
  • تعیین ضوابط مربوط به ورود، ساخت، نگهداری، صدور، مصرف و انهدام مواد اولیهٔ بیولوژیک مخدر، خوراکی، آشامیدنی، بهداشتی، آرایشی آزمایشگاهی و فراورده‌های دارویی و تجهیزات و ملزومات و مواد مصرفی پزشکی و توان‌بخشی و ارزشیابی، نظارت و کنترل ضوابط مذکور.
  • انجام پژوهش در زمینه طب سنتی و بررسی و تحقیق در زمینه خواص دارویی گیاهان و امکانات تهیه و استفاده از داروهای گیاهی و آموزشی صحیح در زمینه‌های فوق و ایجاد مراکز مناسب برای طب سنتی.[۳]

معاونت‌هاویرایش

  • معاونت بهداشت
  • معاونت درمان
  • معاونت آموزشی
  • معاونت پرستاری
  • معاونت تحقیقات و فناوری
  • معاونت فرهنگی و دانشجویی
  • معاونت حقوقی و امور مجلس
  • معاونت برنامه ریزی راهبردی و هماهنگی
  • معاونت توسعه مدیریت، منابع و برنامه ریزی[۴]

تاریخچهویرایش

 
ساختمان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در تهران

تا سال ۱۲۸۲ خورشیدی، هیچ تشکیلات و نهادی برای رسیدگی به بهداشت در ایران نبود. اگر بیماری همه‌گیر مرگباری شیوع می‌یافت، چند نفر از اطبای پایتخت را موقتا جمع مى‌کردند که مشورت بدهند چه باید کرد. کشتیهایی که می خواستند در بنادر ایران پهلو بگیرند، قبلا می‌بایست در بنادر کشورهای دیگر، جواز سلامت داشته باشند چون ایران امکانات بررسی بهداشتی آنها را نداشت. هر چند سال یک بار که کنفرانس بین‌المللى بهداشت تشکیل می‌شد، از ایران هم نماینده می‌رفت ولى به سکوت می‌گذراند. تا اینکه در این سال (۱۲۸۲) به پیشنهاد میرزا نصرالله خان مشیر‌الدوله، صدراعظم وقت، مظفرالدین شاه فرمان تشکیل «اداره کل صحیه» را صادر کرد که «هم ترتیبات صحى سرحدات را منظم بدارد و هم امور صحى داخلى را رسیدگى کند» این اداره، هیئتی مشورتى به نام «مجلس حفظ الصحه دولتى» داشت که تشکیلات اصلی برنامه ریزی و مدیریت بهداشت در ایران شد. دکتر امیرخان امیراعلم نیر به نمایندگی از آن در کنفرانس بین‌المللى بهداشت در پاریس شرکت کرد و پس از چهل روز مذاکراه، توانست تشکیلات بهداشت ایران را در عهدنامه بین المللی این کنفرانس به رسمیت بشناساند. [۵]

اداره کل صحیه بخشی از وزارت داخله (کشور) بود. از جمله اقدامات آن، آغاز مایه‌کوبی عمومی بود. در زمان مظفرالدین شاه یحیی میرزا لسان الحکما پیشنهاد تاسیس اداره ای برای تولید مایه (واکسن) آبله در ایران داد و مظفرالدین شاه موافقت کرد و مبلغی هم تعیین شد اما آن مبلغ صرف هزینه های دیگری شد و این طرح به اجرا درنیامد. در سال ۱۲۸۹ خورشیدی دکتر امیراعلم که نماینده مجلس شده بود، آغاز شد. در آن تاریخ بیماری آبله سالیانه جان حدود شصت هزار نفر را در ایران می گرفت و تنها سفارت فرانسه برای مصرف اتباع خود واکسن آبله به ایران وارد می کرد که قدری از آن را هم رایگان در اختیار مجلس حفظ الصحه دولتی (بهداری) می گذاشت. در دوره دوم مجلس شورای ملی، دکتر امیراعلم که نماینده مجلس بود در چهاردهم اردیبهشت ۱۲۸۹ خورشیدی به مجلس پیشنهاد داد که از محل مالیات نواقل یعنی پولی که برای عبور و مرور چهارپایان باربر و همچنین خودرو و درشکه و گاری و کالسکه گرفته می شد، مایه کوبی سراسری در ایران آغاز شود. با این پیشنهاد موافقت شد [۶] در هفدهم آبان آن سال قانون دو ماده ای پیشنهادی دکتر اعلم به این شرح به تصویب رسید:

  • ماده ۱: ازمالیات وسائط نقلیه تومانى یک قران براى اصلاح امورحفظ الصحه و بالخاصه تعمیم آبله کوبى و تقسیم سرم گلو درد دیفترى به طور مجانى تخصیص شود.
  • ماده ۲: وجوهی که از این ممرحاصل می‌گردد به مجلس حفظ الصحه مرکزى دولت داده می‌شود که به نظارت و تصویب مجلس مذکور درتمام مملکت به مصرف برسد. [۷]

در اجرای این قانون، بلدیه (شهرداری) تهران در ۲۹ دی ۱۲۸۹ مبلغ ۱۹۶۵ قران در اختیار مجلس حفظ الصحه تهران گذاشت تا شش مرکز آبله کوبى مجانى در شش محله مختلف شهر دایرکند. [۸]

در سال ۱۳۰۰ اداره کل صحیه برای نخستین بار وزارتخانه شد اما این وزارتخانه پس از سه ماه منحل شد و این بار، اداره کل صحیه به وزارت معارف و مجلس حفظ الصحه دولتی به وزارت داخله انتقال یافت. با این حال، در موسسات مختلف دولتی، نهادهای مختلف عهده‌دار بهداشت پراکنده و هر کدام زیر نظر یک وزارتخانه بودند، مانند صحیه‌های زیر نظر بلدیه‌ها (شهرداری‌ها) و صحیه‌های نظمیه‌ها (شهربانی‌ها)

در سال ۱۳۰۵ دکتر اسماعیل سنگ نماینده ساری و علی‌اکبر داور نماینده لار طرحی به مجلس شورای ملی دادند که همه نهادهای مرتبط با امور بهداشت و همچنین مدارس طب، قابلگی، دواسازی، دندانسازی و انستیتو پاستور زیر نظر اداره کل صحیه بروند و رئیس اداره کل صحیه، سمت معاون فنی وزارت داخله را داشته باشد و حق حضور در مجلس وهیئت وزیران داشته باشد. [۹]

وزیرانویرایش

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  1. «توجه دولت تدبیر و امید به حوزه سلامت با طول سالیان پس از انقلاب برابری می‌کند». آفتاب. ۲۰۱۴-۰۸-۲۹. دریافت‌شده در ۲۰۱۴-۰۸-۲۹.
  2. «وب سایت رسمی وزارت بهداشت». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۷ مه ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۲۶ ژوئن ۲۰۱۱.
  3. وبسایت وزارت بهداشت
  4. وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی
  5. «مذاکرات جلسه ۳۳ دوره پنجم مجلس شورای ملی دوازدهم سرطان ۱۳۰۳».
  6. «مذاکرات جلسه ۸۸ دوره دوم مجلس شورای ملی ۲۴ ربیع الثانی ۱۳۲۸».
  7. «مذاکرات جلسه ۱۷۲ دوره دوم مجلس شورای ملی پنجم ذیقعده ۱۳۲۸».
  8. «مذاکرات جلسه ۲۰۸ دوره دوم مجلس شورای ملی نهم صفر ۱۳۲۹».
  9. «مذاکرات جلسه ۲۳ دوره ششم مجلس شورای ملی پنجم آبان ۱۳۰۵».

پیوند به بیرونویرایش

مشخصات کلی وزیران پس از انقلاب
نام نام خانوادگی تحصیلات تخصص از تاریخ تا تاریخ
کاظم سامی دکترا روانپزشک ۱۳۵۷/۱۱/۲۸ ۱۳۵۸/۰۸/۱۵
موسی زرگر دکترا جراح عمومی ۱۳۵۸/۰۸/۲۸ ۱۳۵۹/۰۴/۳۱
هادی منافی دکترا جراح عمومی ۱۳۵۹/۰۹/۲۱ ۱۳۶۳/۰۵/۲۴
سید علیرضا مرندی دکترا فوق تخصص اطفال ۱۳۶۳/۰۵/۲۵ ۱۳۶۸/۰۶/۰۷
ایرج فاضل دکترا فوق تخصص جراحی عروق ۱۳۶۸/۰۶/۰۸ ۱۳۶۹/۱۰/۲۳
رضا ملک‌زاده دکترا فوق تخصص گوارش و کبد ۱۳۶۹/۱۰/۲۳ ۱۳۷۲/۰۵/۲۷
سید علیرضا مرندی دکترا فوق تخصص اطفال ۱۳۷۲/۰۵/۲۷ ۱۳۷۶/۰۶/۰۱
محمد فرهادی دکترا متخصص گوش حلق و بینی ۱۳۷۶/۰۶/۰۱ ۱۳۸۰/۰۶/۰۱
مسعود پزشکیان دکترا جراح قلب ۱۳۸۰/۰۶/۰۱ ۱۳۸۴/۰۶/۰۲
کامران باقری لنکرانی دکترا فوق تخصص گوارش ۱۳۸۴/۰۶/۰۳ ۱۳۸۸/۰۶/۱۴
مرضیه وحید دستجردی دکترا متخصص زنان و زایمان ۱۳۸۸/۰۶/۱۴ ۱۳۹۱/۱۰/۰۷
محمدحسن طریقت منفرد دکترا متخصص جراحی چشم ۱۳۹۱/۱۰/۰۷ ۱۳۹۲/۵/۲۴
سید حسن قاضی‌زاده هاشمی دکترا متخصص جراحی چشم ۱۳۹۲/۵/۲۴ ۱۳۹۷/۱۰/۱۳
سعید نمکی دکترا داروسازی و ایمنی شناسی ۱۳۹۷/۱۰/۱۳ تا کنون