ولایت اروزگان

ولایتی در مرکز افغانستان

اُرُزگان یکی از ۳۴ ولایت افغانستان است. مرکز این ولایت شهر ترین‌کوت می‌باشد.

اروزگان
تصویر هوایی از مزارع ارزوگان
تصویر هوایی از مزارع ارزوگان
ارزوگان در نقشه با رنگ قرمز نشان داده شده‌است
ارزوگان در نقشه با رنگ قرمز نشان داده شده‌است
مختصات (مرکز): ۳۲°۴۸′شمالی ۶۶°۰۰′شرقی / ۳۲٫۸°شمالی ۶۶٫۰°شرقی / 32.8; 66.0مختصات: ۳۲°۴۸′شمالی ۶۶°۰۰′شرقی / ۳۲٫۸°شمالی ۶۶٫۰°شرقی / 32.8; 66.0
تعداد ولسوالی ها۶
تعداد قریه ها١٫٣٧٢
سال ولایت شدن١٣۴٣ ھ.خ
مرکزترین‌کوت
مدیریت
 • نوعولایت
 • والیمحمدعمر شیرزاد
مساحت
 • کل۱۱۴۷۳٫۷ کیلومتر مربع (۴۴۰۰ مایل مربع)
بلندی
۱۳۵۰ متر (۴۴۳۰ پا)
جمعیت
 (۲۰۱۲)
 • کل۳۳۳٫۵۰۰
منطقه زمانییوتی‌سی ۴:۳۰+ (وقت استاندارد افغانستان)
کد ایزو ۳۱۶۶AF-URU
زبان‌های اصلیفارسی و پشتو

ارزگان ساحهٔ وسیعی را در شمال شرق قندهار تشکیل می‌دهد. بیشتر جمعیت این ولایت را هزاره‌ها و پشتون‌ها تشکیل می‌دهند.

تاریخچهٔ ارزگانویرایش

کشف کتیبه‌هایی به خط یونانی در ارزگان که در حدود سال ۵۰۰ میلادی نوشته شده‌است از گذشتهٔ تاریخی این منطقه خبر می‌دهد. ارزگان پیش از دورهٔ اسلامی مرکز زابلستان بوده و پادشاه مقتدری بنام زاول‌شاه بزرگ بر آن حکومت می‌کرده‌است. در دوره‌های اسلامی به ویژه در روزگار غزنویان نیز این منطقه دارای اهمیت و مورد توجه حاکمان بوده‌است. اقتدار و اهمیت ارزگان ادامه می‌یابد تا اینکه بعدها به صورت یک حکومت محلی مقتدر و مستقل اظهار وجود می‌کند و از زمان نادرشاه افشار تا دورهٔ عبدالرحمان یکی از ولایات مهم و بزرگ هزارستان به‌شمار می‌آمد. عبدالرحمان با حملاتی به مردم هزارهٔ این منطقه آسیب زیادی زد و اکثر مناطق هزاره‌نشین ارزگان را غصب نمود.[۱]

بعدها احزاب پشتون و هزاره در ارزگان وارد شدند و ادارهٔ منطقه را به‌دست گرفتند و تا سال ۱۳۶۷ خورشیدی، روابط نسبتاً عادی میان آنان برقرار بود. در سال ۱۳۶۹ خورشیدی جنگی میان پشتون‌ها و هزاره‌ها در منطقه رخ داد که معروف به جنگ اروزگان سال ۱۳۶۹خ است. در سال ۱۳۷۳خ گروه طالبان پس از پیشروی در دیگر مناطق افغانستان به آسانی مناطق پشتون‌نشین ارزگان را تصرف نموده و آن‌ها را با خود همگام ساختند. آنگاه با احزاب هزاره وارد مذاکره شدند و به مرور زمان مناطق هزاره‌نشین را نیز به تصرف خود درآوردند اما پس از آن به سرکوب قوم هزاره پرداختند.[۱]

تقسیمات اداریویرایش

 
ولسوالی‌های ولایت اروزگان، افغانستان
ولسوالی‌های ولایت اروزگان
ولسوالی مرکز جمعیت[۲] مساحت[۳] یادداشت
ولسوالی شهید حساس ۸۶٬۱۰۰
ولسوالی چوره ۹۸٬۷۵۰
ولسوالی دهراوود دهراوود ۹۹٬۷۱۸
ولسوالی گیزاب ۹۲٬۵۰۳
ولسوالی خاص‌اروزگان ۹۵٬۸۸۸
ولسوالی ترین‌کوت ترین‌کوت ۱۱۰٬۴۷۶

نواحی ارزگانویرایش

در شرق ارزگان و ناحیهٔ غربی بهسود واقع شده‌است. در قسمت شرقی آن تپهٔ است مشهور به شهر قرغان (به معنی قلعه و حصار).

  • دایکندی:

یکی از مناطق ولایت اُرُزگان به نام دایکندی در تاریخ ۲۸ مارس ۲۰۰۴م به‌عنوان یک ولایت جداگانه تشکیل شد.

دای به معنی قبیله یا سرزمین و بزرگ و با مردم به کار می‌رفته‌است. چنان‌که در نام‌های ترکی-مغولی به صورت پسوند یا پیشوند در نام اشخاص استفاده می‌شده‌است. در لهجهٔ هزارگی دی معنای زیاد، بسته، یکجایی و خرمن را می‌رساند.

از نظر تاریخی شهرستان جزء ناحیهٔ وسیعی به نام غرجستان بوده که جزئی از سرزمین غور یا پاروپامیزاد بخش مرکزی خراسان یا افغانستان امروز که از شمال به غرب (بلخ) از جنوب به زابل و سیستان و از باختر به هرات (آریا) و از خاور به زابل و گندهارا محدود و متصل می‌شده‌است.

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ عظیمی، خانعلی: «بررسی تاریخی تحولات سیاسی و اجتماعی ارزگان از برآمدن امیر عبدالرحمان تا برافتادن طالبان» (پایان‌نامه) ۱۳۸۸.
  2. "Uruzgan Province". United Nations. Afghanistan's Ministry of Rural Rehabilitation and Development. 2006–2007. Retrieved 2012-07-18.
  3. Afghanistan Geographic & Thematic Layers

ویکی‌پدیای انگلیسی، نسخهٔ ۸ نوامبر ۲۰۰۶.