ولایت قندهار

ولایتی در جنوب باختری افغانستان

قَندَهار (سانسکریت: گندهارا؛ ریگ‌ودا Gandhārīnām avikā؛ پارسی باستان: Harauvatiš/هَرَووَتیش؛ عیلامی: کن‌ده‌ره؛ اوستایی: Haraxᵛaitī-/هَرَخوَیتی؛ یونانی باستان: Ἀραχωσία/اَراخوزیا ؛ Alexandria in Arachosia/اسکندریه اَراخوزیا؛ لاتین: Arachosia/اَرَکُسیا؛ عربی: رُخَج؛ پشتو: کندھار، بلوچی: قندہار) یکی از سی و چهار ولایت افغانستان به مرکزیت شهر قندهار است که در قسمت جنوبی کشور واقع شده است. قندهار از جنوب با ایالت بلوچستان پاکستان از غرب با ولایت هلمند، از شمال با ولایت ارزگان و از شرق با ولایت زابل هم‌مرز است. منطقه بزرگ اطراف این ولایت لوی قندهار نامیده می شود. آب و هوای قندهار گرم و خشک است.

قندهار

پشتو: کندهار ولايت

اسکندریه اراکوزیا، گندهارا
تصویر هوایی از عینو مینه، قندهار
تصویر هوایی از عینو مینه، قندهار
لقب(ها): 
لوی قندهار
ولایت قندهار روی نقشه افغانستان
ولایت قندهار روی نقشه افغانستان
مختصات (مرکز): ۳۱°۰۰′شمالی ۶۵°۳۰′شرقی / ۳۱٫۰°شمالی ۶۵٫۵°شرقی / 31.0; 65.5
کشور افغانستان
مرکزقندهار
مدیریت
 • والیروح الله خانزاده
مساحت
 • کل۵۴۸۴۴ کیلومتر مربع (۲۱۰۰۰ مایل مربع)
جمعیت
 (٢۰٢۰)[۲]
 • کل١،٣٩٩،٥٥۴
منطقه زمانییوتی‌سی ۴:۳۰+ (وقت افغانستان)
پیش‌شماره(های) تلفنAF-KAN
زبان های مروجپشتو و بلوچی

نامویرایش

نام قندهار یا کندهار برگرفته از کلمه گندهارا، نام سرزمین و دولتی در روزگار باستان که شامل حوزهٔ جنوبی رود کابل می‌شده. به باور هنری والتر بیلیو (Bellew)، نویسندهٔ بریتانوی، این سرزمین شامل تمامی ولایت امروزی قندهار می‌شده که در پی یورش هفتالیان در سدهٔ پنجم میلادی گسترش پیدا کرده بود. فرضیه دیگر، که حتی شامل کاربردهای قدیمیتر این نام می‌شود، آن را برگرفته از نام فرضی یونانی شهر Gondophareia/گُندُفاریا، برگرفته از نام گُندُفَر، فرمانروای پارتیِ هند می‌داند، که سکه‌هایش در قندهار پیدا شده‌اند. برخی نام قندهار را برگرفته از بخش اول نام Condigramma/کُندی‌گراما می‌دانند. (بخش دوم، گراما، به زبان سانسکریت به‌معنای 'روستا' است). برخی نیز این نام را برگرفته از منطقه‌ای در رُخَج بنام Gandutava/گَندوتاوا می‌دانند؛ که در سنگ‌نوشته بیستون از نبردی در آن منطقه بین ساتراپ هخامنشی آنجا و شورشیان علیه داریوش بزرگ یاد شده‌است. نام‌های تاریخی: سرزمین قندهار = هَرَووَتیش/اَراخوزیا/رُخَج؛ شهر قندهار = تِگین‌آباد: در منابع پیش از اسلام، در سنگ‌نوشته‌های هخامنشی از نام Harauvatiš/هَرَووَتیش (یونانی باستان: Ἀραχωσία/اَراخوزیا یا Ἀραχῶται/اَراخوتای) یاد شده که سرزمینی در پیرامون قندهار امروزی بوده و یکی از ساتراپی‌های شرقی هخامنشیان شمرده می‌شده.[۳] در منابع اسلامی، به ویژه تا پیش از حملهٔ مغول از نام قندهار بجز در معدودی منابع جغرافیایی به زبان عربی (همچون ابن خردادبه، ص. ۵۶، ۶۸؛ یعقوبی، در البُلدان، صص. ۲۸۱، ۲۸۷ و ۲۸۹؛ ابن رُسته، ص. ۹۰؛ مسعودی، در التنبیه، ص. ۴۳؛ مقدسی، ص. ۶۰) اشارات مکرری نشده، و در این منابع نام قندهار به دو سرزمین متفاوت اشاره دارد: یکی قندهار در سِند، یا همان قندهار امروزی، و دیگری قندهار در هند، که به‌گفتهٔ یوزف مارکوارت می‌تواند همان سرزمین باستانی گندهارا، در شمال‌غربی هند باشد. در منابع اسلامی نام رُخَج (یا رُخُد، یا همان اَراخوزیا در منابع یونانی/رومی) است که برای سرزمین پیرامون قندهار امروزی استفاده می‌شده. کلاوس فیشر[۴] بر این باور است که نام قندهار در منابع بین سده‌های دهم و دوازدهم میلادی تقریباً ناپدید شده، و در آن دوره پَنجوائی، مرکز اداری، و تِگین‌آباد دو شهر عمده در رُخَج بودند. ولادیمیر مینورسکی، خاورشناس روسی احتمال همخوانی تگین‌آباد با قندهار تاریخی (حدودالعالم، مینورسکی، ص. ۳۴۵) را بعید نمی‌داند. احتمال اینکه نام تگین‌آباد برگرفته از نام سبکتگین، نخستین فرمانروای غزنوی، که آن منطقه را در سال ۸۹۰ میلادی فتح کرده، باشد رد شده، چون اشارهٔ استخری به تگین‌آباد پیش از ظهور سبگتگین بوده. ریشهٔ احتمالی دیگر برای نام تگین‌آباد نام قراتگین، فرمانده سامانی است که بر امیر نصر سامانی شورید و در سال ۹۳۰ میلادی به بُست گریخت. هِلمز[۵] هم برگرفتن نام تگین‌آباد از نام دودمان تُرک‌شاه را محتمل می‌داند که از اواسط سدهٔ هفتم تا اواسط سدهٔ نهم میلادی بر کابل و گندهارا فرمان می‌راندند.[۶] نام‌های تاریخی گندهارا:[۷] به زبان سانسکریت: گندهاری، در عبارت Gandhārīnām avikā (به‌معنای 'میش گندهاری‌ها') در ریگ‌ودا؛ به زبان پارسی باستان: گنداره، در سنگ‌نوشته‌های هخامنشی؛ به زبان عیلامی: کن‌ده‌ره. نام‌های تاریخی اَراخوزیا:[۳] به سانسکریت ودایی: Sárasvatī-/سَرَسوَتی (برگرفته از سَرَس-، به‌معنای 'دریاچه' است)، یکی از هفت رودی (سَپته‌سندو) که در ریگ‌ودا اشاره شده و همان رود ارغنداب، شاخه‌ای از رود بزرگ هِلمَند است؛ به اوستایی: Haraxᵛaitī-/هَرَخوَیتی، آنطور که در فرگرد یکم وندیداد از اوستا آمده؛ به پارسی باستان: Harauvatiš/هَرَووَتیش، آنطور که در سنگ‌نوشته‌های هخامنشی آمده؛
-به یونانی باستان: Ἀραχωσία/اَراخوزیا یا Ἀραχῶται/اَراخوتای؛ پس از یورش اسکندر مقدونی: Alexandria in Arachosia/اسکندریه اَراخوزیا یا Alexandropolis/اسکندرشهر؛ به لاتین: Arachosia/اَرَکُسیا؛ در منابع اسلامی: رُخَج یا رُخُد.

پیشینهویرایش

عصر بُرنزویرایش

کاوش در مکان‌های ماقبل تاریخ توسط باستان شناسانی مانند پروفسور لوئیس دوپری و دیگران نشان می‌دهد که منطقه اطراف قندهار یکی از قدیمی ترین سکونتگاه های بشری است که تاکنون شناخته شده است.

"... اوایل دهكده‌های كشاورزي دهقانان در افغانستان حدود ٥٠٠٠ سال قبل از ميلاد، يا ٧٠٠٠ سال پيش در منطقه قندهار به‌وجود آمدند. تپه ده‌مراسی، نخستين مکان ماقبل تاريخ افغانستان است که تاکنون حفر شده است و در ٢٧ كيلومتری جنوب غربی قندهار قرار دارد (دوپري، ١٩٥١). سایت دیگر عصر برنز همزمان با این دوره سعید قلعه است که شامل روستاهایی با ساختمان‌های خشتی و گلی چند اتاقه می‌باشد (ژ. شفر، ١٩٧٠). در هزاره دوم پیش از میلاد عصر مفرغ، تله اسب و مهرهای سنگی سفالی، مسی و برنزی در مکان مجاور به نام شمشیر غار پیدا شد (دوپری، ١٩٥٠). در سیستان، منطقه جنوب غربی مکان‌های حفرشده، دو تیم از باستان شناسان آمریکایی مکان‌های باستانی دیگری مربوط به هزاره دوم را کشف کردند (جی. دیلز، موزه باستان شناسی دانشگاه پنسیلوانیا، ١٩٦٩، ١٩٧١؛ دبلیو، تروزدل، مؤسسه اسمیتسونیان، ١٩٧١ - ١٩٧٦). از نظر سبکی یافته‌های ده مراسی و سعید قلعه با مکان‌های پیش از دره سند و با زمان مشابه در فلات ایران و آسیای میانه وصل می شود، که نشان دهنده تماس فرهنگی در طی این خیلی زود می‌باشد... "

روستاهای زراعی، با قدمتی ۵٫۰۰۰–۷٫۰۰۰ سال پیش از میلاد، در نزدیکی تپهٔ دِه‌مُراسی (پشتو: دِه‌مُراسی غوندَی) در ولایت قندهار، دورهٔ تحول انسان را نشان می‌دهد که روستاهایی با زمین‌های کشاورزی پدیدار شده و جایش را به شهرهای کوچک داده‌است. در این دوران، شواهدی از فرهنگ عصر بُرُنز به وفور پدیدار می‌شود.

تمدن مندیگکویرایش

طی جستجوهای باستان‌شناسان برای یافتن تمدن، آن‌ها در مُندیگک (در نزدیکی قندهار امروزی) شواهدی از یک شهر واقعی پیدا کردند، و شواهدی از بناها و اشیائی که شهرهای واقعی برجای می‌مانند: بناهای مذهبی و آثار هنری حجاری‌شده و نقاشی شده. در مندیگک، باستان‌شناسان بنای ستون‌دار بزرگ پیش از میلاد کشف کردند که درگاهش با خط سرخ ترسیم شده بود، و احتمالاً برای اهداف مذهبی بنا شده بود. در تپهٔ دِه‌مُراسی، باستان‌شناسان مجموعه‌ای از یک زیارتگاه را پیدا کردند که حاوی اشیایی بود متعلق به مراسم مذهبی همچون شاخ‌های بُز، یک کاسه، مُهر مِسی، لولهٔ مسی توخالی، جام کوچکی از سنگ مرمر، و یک تندیس سفال‌گری‌شده و کنده‌کاری‌شده از یک ایزدبانوی مادر (نگارهٔ ۳) و تندیسی که نشانهٔ فراوانی بوده و مشابه تندیس‌هایی بود که در مندیگک نیز یافت شده بودند. عاقبت تپهٔ دِه‌مُراسی در حدود ۱۵۰۰ پیش از میلاد متروکه شد، شاید به دلیل تغییر مسیر رودخانه به‌سوی غرب که تپهٔ دِه‌مُراسی آنجا بنا شده بود. مندیگک برای ۵۰۰ سال دیگر نیز دوام پیدا کرد. دو هجوم پیاپی قومی کوچ‌نشین از سوی شمال باشندگان این ساحه‌ها را بعد از ۲۰۰۰ سال زیست مداومشان در این شهر مجبور به ترک آن شدند. 

 
احکام یونانی قندهار از آشوکا در زمره مهمترین احکام صغیر امپراتور هند آشوکا (سلطنت ٢۶٩-٢٣٣ قبل از میلاد) است که به زبان یونانی و زبان پراکریت نوشته شده است.

ولایت قندهار قبلا به‌نام اراکوزیا یا اراخوزیا مسمی بود و به دلیل موقعیت استراتژیک در آسیا که چهارراه کاروان‌هایی جنوب آسیا، آسیای مرکزی و خاورمیانه بود، به‌طور مکرر هدف فتح جهانگشایان بزرگ چون کوروش، اسکندر، چنگیز، تیمور، انگلیسی‌ها، روس‌‌‌‌ها و در این اواخر آمریکایی‌‌‌‌ها قرار گرفته‌است. قبل از سقوط قندهار به‌دست هخامنشیان، جزو قلمرو مادها بود. در سال ٣٣٠ قبل از میلاد توسط اسکندر بزرگ مورد حمله قرار گرفت و پس از مرگ وی بخشی از امپراتوری سلوکی شد. بعداً تحت تأثیر آشوكا شاهنشاه هندوستان قرار گرفت، وی ستونی را با كتیبه دو زبانه به زبان های یونانی و آرامی در آنجا بنا كرد. قبل از ورود اعراب اموی در قرن ٧، به دست رتبیل‌ها اداره می‌گردید. در دوران اسلامی هم به ترتیب تحت کنترل طاهریان، صفاریان، سامانیان، غزنویان، غوریان، خوارزمشاهیان، مغولان، آل‌کرت، تیموریان، مغولان هند، هوتکیان و درانیان بود.

روزگار صفویویرایش

قندهار از دوران های بسیار کهن چهارراه تجارتی استراتیژیک جنوب آسیا به‌شمار می‌رفت و محل عبور و مرور کاروان‌ها در امتداد جاده ابریشم بود. در سده‌های نهم الی نیمه یازدهم هجری قمری (پانزدهم و هفدهم میلادی) در شبکۀ دفاعی و راه‌های بازرگانی و مسافرتی قندهار تحولات اساسی به‌میان آمد. قندهار از منازعات بین امپراتوری مغولان هند و صفویان به‌خوبی توانست به‌نفع خود استفاده کند و در این راستا موقعیت بسیار مهمی کسب کرد. این شهر زمین‌های حاصلخیز و منابع آب فراوانی داشت. قندهار قلعه‌ای بسیار استوار بود و تملک قندهار برای امنیت کابل و همینطور خراسان ضروری بود. اما به‌طور گریزناپذیر به صورت اساس رقابت و کشمکش میان گورکانیان هند و صفویان درآمد و پس از اینکه توسط صفویان تصرف شد موقعیت آن رو به‌زوال رفت تا اینکه در زمان هوتکیان و به‌دنبال آن درانیان موقعیت خویش را دوباره بازیافت و مهمترین شهر در محدوده هند خراسان و ایران بود..[۸]

وضعیت قندهار در روزگار صفوی بسیار ناگوار شد بخصوص اوضاع اجتماعی. مغولان هند می‌خواستند دوباره قندهار را به‌دست آورند و با صفویان گاه‌ناگاه به‌جنگ می‌پرداختند. هزینه این لشکرکشی ها توسط مالیات از مردم وصول می‌گردید در نتیجه نارضایتی های زیادی را به‌بار می آورد و بعضی‌اوقات موجبات شورش را فراهم می‌کرد. حاکمان صفوی به‌همین شکل بالای مردم ظلم می‌کردند و اگر شورشی می‌شد به‌شدت سرکوب می‌گردید. دراواخر دوران صفوی مخصوصا این ظلم‌ها بیش از حد گردید و سلطان حسین برای کنترل اوضاع گرگین را که حاکم گرجستان و خیلی بی‌رحم بود به قندهار فرستاد. در نتیجه اعمال ستمگرایانه گرگین ناراضی های مردم قندهار بیشتر گردید و در نتیجه باعث شورش میرویس خان هوتک گردید. میرویس خان هوتک با چال‌و‌فریب توانست صفویان را از قندهار براند و سلسله هوتکیان را تاسیس نماید. پسانتر در زمان حکومت پسرش محمود هوتکی توانست اصفهان پایتخت صفویان را تصرف کند و در نتیجه سلسله صفویان را انقراض دهد.[۹]

 
نبرد میوند رنگ روغن اثر ریچارد کاتون وودویل.
 
جنگ دوم افغان و انگلیس، دروازه درانی، ١٨٨۰

احمد شاه درانی، بنیانگذار امپراتوری افغانستان، در سال ١٧٤٧ کنترل این ولایت را بدست گرفت و شهر قندهار را به پایتخت امپراتوری جدید تبدیل کرد. در دهه ١٧٧٠، پایتخت امپراتوری توسط تیمورشاه پسرش به کابل منتقل شد. مقبره احمد شاه درانی در مرکز شهر قندهار واقع شده است.

 
ارتش بریتانیا در درواز قندهار

نیروهای راج بریتانیا به رهبری انگلیس این ولایت را در جنگ اول افغان و انگلیس بین سالهای ١٨٣٢ الی ١٨٤٢ اشغال کردند. آنها همچنین این شهر را در جنگ دوم افغان و انگلیس بین سالهای ١٨٧٨ الی ١٨٨٠ در کنترل داشتند. انگلیس در هر دو حمله خود از افغان‌ها شکست خورد و مخصوصا بار دوم در نبرد میوند که نزذیک قندهار اتفاق افتاد شکست طاقت‌فرسایی را متحمل شدند. بعد از آن حدود ١٠٠ سال اوضاع سیاسی قندهار آرام بود تا اینکه در اواخر دهه ١٩٧٠ با حمله شوروی به افغانستان دوباره ناآرامی ها به منطقه برگشت.

حکومتویرایش

 
مقام ولایت قندهار

آموزشویرایش

قبل از کودتای ١٩٧٨ در کابل، اکثریت مردم این شهر در مدارس ثبت نام می کردند. اما در جریان جنگ ها مردم به اتحادیه اروپا، استرالیا و سایر نقاط جهان مهاجرت کردند.

 
دانش آموزان لیسه دخترانه زرغونه انا

دو مدرسه قدیمی شناخته شده دبیرستان احمد شاه بابا و دبیرستان زرغونه انا هستند. تعدادی از مدارس جدید وجود دارد که در دهه گذشته افتتاح شده است و در آینده با افزایش جمعیت این شهر به علت مهاجران زیاد افغان از کشورهای همسایه، مدارس دیگری نیز ساخته می شود. دبیرستان های افغان ترک یکی از برترین مدارس خصوصی در شهر است. دانشگاه اصلی شهر دانشگاه قندهار است. در دهه گذشته تعدادی از مراکز آموزشی نیز افتتاح شده است.

تقسیمات ولایتیویرایش

 
ولسوالی‌های قندهار

تولیدات زراعتیویرایش

ولایت قندهار در سال ١٣٩٩، از ٢۰ هزار و ٥۰۰ هکتار باغ بالغ بر ٢٧۴ هزار تُن انگور بدست آورده است که نسبت به سال قبل ۱۰ درصد افزایش را نشان میدهد. از جمله انواع مختلف انگور در این ولایت (توران، ایته و شندوخانی) از شهرت خاص برخوردار اند.[۱۰]

بر اساس آمار ریاست زراعت ولایت قندهار زیره در ۱۱۴۵ هکتار زمین کشت میشود که از این ساحه سالانه یک هزار و ۲۵۹ متریک تن زیره تولید می‌شود و با داشتن بازار خوب، سالانه در حدود ۲۵۱ میلیون ۸۰۰ هزار افغانی عید کشاورزان میکند.[۱۱]

جغرافیاویرایش

 
حوضه هیرمند، جنوب شرقی افغانستان

آب و هواویرایش

قندهار دارای آب و هوای نیمه خشک کوپن است،[۱۲] که با بارش کم و تغییر زیاد درجه بین دمای تابستان و زمستان مشاهده می شود. تابستان ها از اواسط ماه مه آغاز می شده، الی اواخر سپتامبر ادامه دارد و بسیار خشک میباشد. دما در جولای با میانگین ٢۴ ساعته روزانه حدود ٣١.٩ درجه سانتی گراد (٨٩.۴ درجه فارنهایت) به اوج خود می رسد. پس از آنها پاییزهای خشک از اوایل اکتبر تا اواخر نوامبر شروع می شوند، پاییز با درجه حرارت متوسط ​​روزها ٢۰ درجه سانتیگراد (بالاتر از ۶٨ درجه فارنهایت) الی نوامبر ادامه دارد، گرچه شب ها به شدت خنک ترند. زمستان از دسامبر آغاز می شود و بیشترین میزان بارش به صورت باران می باشد. دمای هوا در ژانویه به طور متوسط ​​٥.١ درجه سانتی گراد (۴١.٢ درجه فارنهایت) است. به دنبال زمستان یک بهار دلپذیر الی اواخر آوریل با درجه حرارت به طور کلی در ١۰ درجه سانتی گراد بالا تا ٣۰ درجه سانتیگراد پایین تر (۶٥-٨٨ درجه فارنهایت) مشاهده می شود. هوای آفتابی در تمام طول سال غالب است، به ویژه در تابستان که بارندگی بسیار نادر است. میانگین سالانه دما ۶.۶ درجه سانتی گراد (۶٥.٥ درجه فارنهایت) است.

داده‌های اقلیم قندهار (١٩۶۴–١٩٨٣)
ماه ژانویه فوریه مارس آوریل مه ژوئن ژوئیه اوت سپتامبر اکتبر نوامبر دسامبر سال
سابقهٔ بیش‌ترین °C (°F) ۲۵٫۰
(۷۷)
۲۶٫۰
(۷۹)
۳۶٫۵
(۹۸)
۳۷٫۱
(۹۹)
۴۳٫۰
(۱۰۹)
۴۵٫۰
(۱۱۳)
۴۶٫۵
(۱۱۶)
۴۴٫۵
(۱۱۲)
۴۱٫۰
(۱۰۶)
۳۷٫۵
(۱۰۰)
۳۱٫۵
(۸۹)
۲۶٫۰
(۷۹)
۴۶٫۵
(۱۱۶)
میانگین بیش‌ترین °C (°F) ۱۲٫۲
(۵۴)
۱۴٫۸
(۵۹)
۲۱٫۶
(۷۱)
۲۸٫۱
(۸۳)
۳۴٫۱
(۹۳)
۳۹٫۱
(۱۰۲)
۴۰٫۲
(۱۰۴)
۳۸٫۲
(۱۰۱)
۳۴٫۰
(۹۳)
۲۷٫۵
(۸۲)
۲۱٫۰
(۷۰)
۱۵٫۴
(۶۰)
۲۷٫۲
(۸۱)
میانگین روزانه °C (°F) ۵٫۱
(۴۱)
۷٫۸
(۴۶)
۱۳٫۹
(۵۷)
۲۰٫۲
(۶۸)
۲۵٫۴
(۷۸)
۳۰٫۰
(۸۶)
۳۱٫۹
(۸۹)
۲۹٫۴
(۸۵)
۲۳٫۵
(۷۴)
۱۷٫۵
(۶۴)
۱۱٫۰
(۵۲)
۷٫۳
(۴۵)
۱۸٫۵۸
(۶۵٫۴)
میانگین کم‌ترین °C (°F) ۰٫۰
(۳۲)
۲٫۴
(۳۶)
۷٫۱
(۴۵)
۱۲٫۳
(۵۴)
۱۵٫۸
(۶۰)
۱۹٫۵
(۶۷)
۲۲٫۵
(۷۳)
۲۰٫۰
(۶۸)
۱۳٫۵
(۵۶)
۸٫۵
(۴۷)
۳٫۳
(۳۸)
۱٫۰
(۳۴)
۱۰٫۵
(۵۱)
سابقهٔ کم‌ترین °C (°F) −۱۲٫۱
(۱۰)
−۱۰٫۰
(۱۴)
−۴٫۸
(۲۳)
۲٫۰
(۳۶)
۲٫۴
(۳۶)
۸٫۵
(۴۷)
۱۳٫۵
(۵۶)
۹٫۰
(۴۸)
۵٫۲
(۴۱)
−۲٫۲
(۲۸)
−۹٫۳
(۱۵)
−۱۱٫۴
(۱۱)
−۱۲٫۱
(۱۰)
بارندگی میلی‌متر (اینچ) ۵۴٫۰
(۲٫۱۳)
۴۲٫۰
(۱٫۶۵)
۴۱٫۱
(۱٫۶۲)
۱۸٫۷
(۰٫۷۴)
۲٫۲
(۰٫۰۹)
۰
(۰)
۲٫۳
(۰٫۰۹)
۱٫۰
(۰٫۰۴)
۰
(۰)
۲٫۳
(۰٫۰۹)
۷٫۰
(۰٫۲۸)
۲۰٫۰
(۰٫۷۹)
۱۹۰٫۶
(۷٫۵۲)
میانگین روزهای بارندگی ۶ ۶ ۶ ۴ ۱ ۰ ۰ ۰ ۰ ۱ ۲ ۳ ۲۹
درصد رطوبت ۵۸ ۵۹ ۵۰ ۴۱ ۳۰ ۲۳ ۲۵ ۲۵ ۲۴ ۲۹ ۴۰ ۵۲ ۳۸
میانگین روزانه ساعت‌های تابش آفتاب ۱۹۸٫۴ ۱۸۳٫۶ ۲۳۵٫۶ ۲۵۵٫۰ ۳۴۷٫۲ ۳۶۹٫۰ ۳۴۱٫۰ ۳۳۷٫۹ ۳۲۴٫۰ ۳۰۶٫۹ ۲۶۴٫۰ ۲۱۷٫۰ ۳٬۳۷۹٫۶
منبع: NOAA (١٩۶۴–١٩٨٣)[۱۳]

سرشناسانویرایش

جستارهای وابستهویرایش

ولایت‌های افغانستان

منابعویرایش

  1. خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام president وارد نشده‌است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  2. خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام NSIA وارد نشده‌است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ R. Schmitt, 1986, ARACHOSIA, Encyclopædia Iranica.
  4. K. Fischer, “Zur Lage von Kandahar an Landverbindungen zwischen Iran und Indien,” Bonner Jahrbücher des Rheinischen Landmuseums in Bonn 167, 1967, pp. 210-211.
  5. Svend W. Helms, “Kandahar of the Arab Conquest,” World Archaeology 14/3, 1982, pp. 349.
  6. Minoru Inaba, 2010, KANDAHAR iii. Early Islamic Period, Encyclopædia Iranica.
  7. Willem Vogelsang, 2000, GANDHĀRA, Encyclopædia Iranica.
  8. ثواقب، جهانبخش: نگرشی بر شورش شیرخان افغان در عصر شاه صفی (۱۰۴۰ ه‍.ق). در: مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی (دانشگاه اصفهان). بهار ۱۳۸۴ - شماره ۴۰. (از صفحه ۸۹ تا ۱۰۸).
  9. "Last Afghan empire". Louis Dupree, Nancy Hatch Dupree and others. Encyclopædia Britannica. Retrieved 2010-09-24.
  10. «حاصلات انگور در هرات، فاریاب و قندهار افزایش یافته است». هفته نامه دهقان. وزارت زراعت، آبیاری و مالداری. ١٩ میزان ١٣٩٩. دریافت‌شده در ٢٨ ثور ١۴۰۰.
  11. صدیقی، محمد تمیم (٢ ژانویه ٢۰٢١). «زیره وطن، هم دارو هم غذا بررسی وضعیت تولید و اهمیت یک گیاه پرارزش». وزارت زراعت افغانستان. دریافت‌شده در ٢٥ آوریل ٢۰٢١.
  12. [۱] (به روسی)
  13. "Kandahar Climate Normals 1964–1983". National Oceanic and Atmospheric Administration. Retrieved 26 December 2012.
 

ولایت قندهار

مرکز قندهار
ولسوالی‌ها

اَرغستان | ارغنداب | پَنجوائی | خاکریز | دامان | ریگستان | ژِرَی | سپین‌بولدَک | شاه‌ولی‌کوت | شورابَک | غورَک | قندهار | میانَشین | مَیوَند | نیِش

شهرها

قندهار | غورک | میانشین | پنجوایی

اماکن دیدنی

چهل‌زینه | جاده عیدگاه | فرودگاه قندهار