ولسوالی مرغاب

ولسوالی مرغاب، غور، افغانستان

مرغاب منطقه‌ای وسیع در شمال شهر فیروزکوه است که در سال ۱۳۹۸ به حیث یک واحد اداری جدید تأسیس شد.]]

مرغاب
ولسوالی
مرغاب در افغانستان قرار گرفته‌است
مرغاب
مرغاب
موقعیت
مختصات: ۳۴°۵۸′۳۱″ شمالی ۶۵°۳۶′۳۹″ شرقی / ۳۴٫۹۷۵۲۸°شمالی ۶۵٫۶۱۰۸۳°شرقی / 34.97528; 65.61083
کشور افغانستان
ولایتغور
جمعیت (۲۰۱۳)[۱]
 • جمعیت۴۰٬۰۰۰
دره سپرف مرغاب ولایت غور.jpg

ولسوالی مرغاب منطقه‌ای واقع در شمال شرق ولایت غور، افغانستان است. به صورت عموم باشندگان آن را تاجیکان تشکیل می‌دهند. مرکز این ولسوالی شورابه است، که در امتداد رود مرغاب واقع شده‌است. مرغاب در فاصلهٔ ۱۳۰ کیلومتری شمال مرکز ولایت غور موقعیت دارد؛ این منطقه به اساس در خواست مردم مرغاب به تاریخ ۹ جوزای ۱۳۹۸ ه‍.ش توسط رییس‌جمهور غنی به‌حیث ولسوالی با مرکزیت شورابه منظور و تأسیس شد. مرغاب منطقه‌ای وسیع است در شمال شهر فیروزکوه (مرکز ولایت غور) که شمالا محاط است به ولسوالی کوهستانات سرپل، شرقاً وصل است به ولسوالی لعل و سرجنگل، غرباً وصل است به ولسوالی چهارسده، جنوباً متصل است به ولسوالی دولت یار و جنوب غربا وصل است به شهر فیروزکوه. مرغاب دارای ۳۲ قریه بوده و نفوس آن در زمان تأسیس آن ۴۰٬۰۰۰ تخمین شده‌است.

حزب سیاسیویرایش

مقتدرترین حزب در مرغاب حزب جمعیت اسلامی افغانستان است.

والیانویرایش

تا هنوز دو والی از مرغاب در غور حکومت کرده‌است که هردو شان عضو حزب جمعیت واز طرف آن حزب معرفی شده بودند.

نظر جغرافی‌دان، حافظ ابروویرایش

شهاب‌الدین عبدالله بن لطف‌الله مشهور به حافظ ابرو (متوفای ۸۳۳ یا ۸۳۴ ه‍.ق) از مورخان و جغرافیه‌نگاران مشهور منطقه است. کتاب «جغرافیای حافظ ابرو» یکی از منابع معتبر و مهم در جغرافیا به حساب می‌آید. در این کتاب ذیل مدخل آب مرغاب آمده‌است: «آب مرغاب: منبع آن کوهستان جُرزوان[گرزوان] است و بعد از آن به غرجستان در آید و غرجستان کوهستانِ سخت است و این آب در میانهٔ آن کوه می‌رود … و چون از غرجستان بیرون آید به شمال بادغیس گذرد، از شرق به غرب، مایل به شمال «(حافظ ابرو، ۱۳۷۵، جلد اول: ۱۶۷). همچنان در همین کتاب آمده‌است که: » در غرجستان درغاله‌ها است از بالای کوه که سر درغاله است تا پایان که به «رود مرغاب» می‌رسد، چشمه‌سارهاست و هرجا اندک همواری است، مردمِ آن ولایت، بدان همواری‌ها درخت‌ها نشانیده‌اند و غلهٔ آن اکثر دَیمَه باشد بر بالای کوه… درخت‌های خودرو از امرود و لانه وغیره باشد و در درغاله‌ها، درخت جوز بسیار بود و در «تهٔ مرغاب» درخت انجیر بسیار بود.» (حافظ ابرو، ۱۳۴۹: ۳۶).[۲][۳]

امروز هم مناطق مرغاب و چهارسده درختان چارمغز و امرود کوهی فراوان دارد و زمین زراعتی به خاطر تنگ بودن درهٔ مرغاب، بسیار اندک است. لغت‌نامهٔ دهخدا «درغاله» را به معنای راهی باریک که از میان کوه بگذرد، درج کرده‌است که تا امروز نیز از این راه‌ها در کوه‌های مرغاب استفاده می‌شود و به نام «رگ»، «خازه» و «پله» یاد می‌شود.

مرغاب در اسناد تاریخی غورویرایش

در قطعه شماره ۷۴ آمده است که «علی احمد غوری رفته است چند کرت از …. بسیار کوشیده شد و در این باب…» بقیه‌ی سند واضح نیست و مطلب به درستی درک نمی‌شود. غور امروزه ولایتی است که غربا به هرات می‌رسد و شرقا به بامیان. از جانب شمال به سرپل و بادغیس و فاریاب مرز دارد و از جانب جنوب به هلمند ودایکندی. سلاله‌ی غوریان در قرن ششم و هفتم امپراتوری بزرگی تشکیل دادند که از آمو تا بحر هند و از چین تا بخش‌های از ایران امروزی را در بر می‌گرفت. سلطان علاالدین جهان سوز، و سلطان غیاث‌الدین و شهاب‌الدین غوری از مشهورترین سلاطین این خانواده بودند. منار جام از یادگارهای تاریخی همین دوره است. لسترنج در «جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی» در مورد غور می‌نویسد: ناحیه بزرگ کوهستانی در سمت شرق و جنوبِ غرجستان [معروف] به غور و غورستان از هرات تا بامیان و حدود کابل و غزنه امتداد داشت که عبارت از منطقه‌ی جنوب رودخانه‌ی هرات باشد.» (لسترنج، ۱۳۶۴: ۴۴۳) منبع: نبی ساقی،اسناد تاریخی غور، هشت صبح.

درهٔ مرغابویرایش

درهٔ طولانی و پرخم و پیچ مرغاب، دریای بزرگ و خروشانی را در خود جا داده‌است که بنام دریای مرغاب یاد می‌شود و از جمله دریاهای مشهور کشور به حساب می‌آید. کوهای سربه فلک کشیده، جنگلات مختلف طبیعی و این دریای بزرگ، فضای طبیعی این منطقه را خاصیت و منظرهٔ ویژه و جالبی بخشیده‌است. مرغاب در جغرافیای سیاسی کشور به حیث یک واحد اداری است. اقوام باشندهٔ این منطقه که جمعیت بزرگی را تشکیل می‌دهند، همه تاجیک و به زبان فارسی تکلم می‌نمایند. مردم مرغاب در تاریخ مبارزات این ولایت، یک‌طرف قضایای سیاسی و از پیشقدمان جریانات و حرکت‌های جهاد و مقاومت می‌باشند.

قوم و تبار مردم مرغابویرایش

مردم مرغاب را به صورت عموم تاجیکان تشکیل می‌دهد و به زبان فارسی گفت‌وگو می‌کنند. رسم و رواج مردم مرغاب: رسم و رواج این مردم کاملاً رنگ آریایی دارد، تجلیل از نوروز، لباس نو پوشیدن در نوروز، رنگ کردن درختان و تبریکی دادن سال نو، نشانه‌های فرهنگ سابق آریایی است که هنوز پابرجا است.

پیداوار ولسوالی مرغاب: در داخل درهٔ مرغاب به دلیل آب‌وهوای مناسب انواع درختان مثمر وغیر مثمر رشد و نمو می‌کند. چهار مغز، سیب، انگور، توت، زردآلو، آلو به وفرت یافت می‌شود. مردم مرغاب زراعت پیشه بوده و در زمین‌های للمی؛ گندم، جو و نخود کشت می‌کنند.

طرز زندگی مردم مرغابویرایش

بیستر روستاها در مسیر دریای مرغاب موقعیت داشته و تعدادی مردم در دامنهٔ کوه‌ها و دشت‌ها به شکل صحرانشینی زندگی می‌کنند؛ همچنان اهالی اطراف دریای مرغاب در فصل‌های خزان و زمستان در داخل درهٔ مرغاب زندگی می‌کنند و در فصل بهار و تابستان در دامنه‌های کوه کوچ می‌کنند؛ کوچ کردن به دامن طبیعت و زندگی چند ماه در دامنهٔ کوه‌ها و صحرانشینی یکی از رسوم سابق بوده که بیشتر بخاطر جمع‌آوری محصولات حیوانی صورت می‌گیرد. مناظر طبعی مرغاب به دلیل داشتن کوه‌های سر به فلک کشیده و موجودیت رود مرغاب از جمله مناطق دیدنی و سیاحتی غور به‌شمار می‌رود؛ در کوه‌های مرغاب حیوانات وحشی از قبیل آهو، گرگ و روباه نیز وجود دارد.

رود مرغابویرایش

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  1. "Settled Population of Ghor Province" (PDF). Central Statistics Organization. Retrieved 19 November 2015.
  2. حافظ ابرو(۱۳۷۵). جغرافیای حافظ ابرو، به تصحیح صادق سجادی، جلد اول، تهران: انتشارات بنیان.
  3. حافظ ابرو(۱۳۴۹). جغرافیای حافظ ابرو، ربع خراسان، به کوشش مایل هروی، تهراان: انتشارات بنیاد فرهنگ ایران.

http://www.wolesi.website/pvd/showdoc.aspx?Id=9606

https://www.pajhwok.com/en/2019/11/26/senate-approves-marghab-district-creation-ghor

  • شناس نامه غور، چاپ ۹۸.
  • لهجه فارسی فیروز کوه، ولی جان لودین - نویسنده پایان‌نامه تحصیلی- دانشگاه غور