تفاوت میان نسخه‌های «فخرالملک واسطی»

ابرابزار افزودن الگوی در دست ویرایش
(صفحه‌ای جدید حاوی «'''ابوغالب محمد بن علی بن خلف واسطی''' ملقب به '''فخرالملک''' (زادهٔ ۳۵۴ در واسط ...» ایجاد کرد)
 
(ابرابزار افزودن الگوی در دست ویرایش)
{{در دست ویرایش ۲|ماه=مه|روز=۴|سال=۲۰۱۳|چند = 2}}
'''ابوغالب محمد بن علی بن خلف واسطی''' ملقب به '''فخرالملک''' (زادهٔ ۳۵۴ در [[واسط]] — درگذشتهٔ ۴۰۷ در [[اهواز]]) وزیر [[بهاءالدوله دیلمی|بهاءالدوله]] و [[سلطان‌الدوله دیلمی]] بود.<ref name="mosaheb">مدخل فخرالملک واسطی در [[دایرةالمعارف فارسی]]</ref>
 
== زندگی ==
 
ابوغالب محمد بن علی بن خلف واسطی در سال ۳۵۴ هجری قمری در [[واسط]] به دنیا آمد. وی در سال ۳۹۰ با موفق وزیر در [[شیراز]] بود و نیابت او را بر عهده داشت. پس از گرفتاری موفق به مقام وزارت ارتقا یافت. در سال ۳۹۳ [[بهاءالدوله دیلمی|بهاءالدوله]] او را عزل و دستگیر کرد اما بار دیگر به مقام وزارت رسید. در سال ۴۰۱ هجری قمری بهاءالدوله وی را به دفع شهر [[هلال]] گمارد. فخرالملک بر هلال غالب شد و ذخایر قلاع کردستان را به دارالسلام [[بغداد]] تسلیم بهاءالدوله کرد. وی پس از آن در بغداد ریاست داشت و متولی کارهای عراق بود. پس از مرگ بهاءالدوله، پسرش [[سلطان‌الدوله دیلمی]] نیز همچنان به فخرالملک وزارت داد. عاقب سلطان‌الدوله از فخرالملک برنجید و وی به سال ۴۰۷ ه. ق. و به حکم سلطان‌الدوله در نزدیکی [[اهواز]] کشته شد.<ref name="dehkhoda">{{یادکرد وب |نام خانوادگی= |نام= |عنوان=مدخل ابوغالب در لغت‌نامه دهخدا |نشانی=http://www.loghatnaameh.org/dehkhodaworddetail-fb8fa0588e554525a637b2a2bb1b63a9-fa.html |بازبینی=۲۷ آوریل ۲۰۱۳ |اثر= |تاریخ= |ناشر=[[لغت‌نامه دهخدا|لغت‌نامه]] |نشانی بایگانی= |تاریخ بایگانی= |کد بان=}}</ref> <ref name="mosaheb"/>
 
== در کتاب‌های گذشتگان ==
فخرالملک به کفایت و دانایی موصوف بود و جمعی از نویسندگان در کتاب‌های خویش او را ستوده‌اند.<ref name="mosaheb"/>
 
[[غیاث‌الدین خواندمیر]] در [[حبیب‌السیر]] گوید: «او به وفور فضیلت و علو همت موصوف بود و در تربیت علما و فضلا مراسم اهتمام بجای می آوردمی‌آورد و ابن جاماسب کتاب فخری را در جبر و مقابله به نام او تصنیف کرد و در تاریخ یافعی مسطور است که فخرالملک در سنهٔ سبع و اربع مائه (۴۰۷ ه. ق.) به اجل طبیعی درگذشت و در [[روضةالصفا]] آمده است که در آن وقت که [[مشرف‌الدوله دیلمی|مشرف‌الدوله]] در بغداد اظهار مخالفت برادر می کردمی‌کرد ابوغالب و جمعی از امرای دیلم که محبت سلطان‌الدوله در ضمیر داشتند از مشرف‌الدوله رخصت طلبیدند که به اهواز رفته متعلقان خود را به بغداد رسانند مشرف‌الدوله دستوری داد و ابوغالب را مصاحب ایشان گردانید که خلف وعد نکنند چون دیالمه به اهواز رسیدند در هواداری سلطان‌الدوله ظاهر گشته فخرالملک را بکشتند.»<ref name="dehkhoda"/>
 
[[ابن خلکان]] گوید: «ابوغالب محمدبن علی بن خلف ملقب به فخرالملک وزیر بهاءالدوله ابی نصر بن [[عضدالدوله]] و پس از وفات بهاءالدوله وزیر پسر او سلطان‌الدوله ابی شجاع فناخسرو بود و او علی الاطلاق پس از [[ابن عمید (پسر)|ابی الفضل محمدبن العمید]] و [[صاحب بن عباد]] از بزرگترین وزراء [[آل بویه]] است و اصل او از واسط است و پدر او صیرفی بود. و ابوغالب وزیری فراخ کندوری و بلند همت و بسیار فضائل و افضال و بزرگ عطا و نوال بود و جماعتی از اعیان و شعرای عصر بر او گرد آمدند و مدح او کردند و بگزیده‌ترین قصاید خویش با تقریظ وی پرداختند و از آن جمله است ابونصر عبدالعزیز بن نباته شاعر که در مدیح فخرالملک قصیده‌های غرا دارد و از آن قصائد است نونیهٔ او و دو بیت ذیل از آن است:
لکل فتی قرین حین یسمو
 
و فخرالملک لیس له قرین
 
انخ بجنابه و احکم علیه
 
بما امّلته و انا الضمین
[[القادسی]] در [[اخبارالوزراء]] گوید: «فخرالملک وزیر چون در پاره‌ای از واجبات اهمال کرد بزودی دچار معاقبهٔ آن گشت و آن این بود که یکی از خاصان وی مردی را به ستم بکشت و زوجهٔ مقتول از فخرالملک داد خواست و وی التفاتی بدان زن نکرد. یکشب که فخرالملک به زیارت مشهد باب التین شده بود زن بدانجا بود گفت ای فخرالملک قصه‌ها و شکوی نامه‌ها که به تو رفع کردم و تو در آن ننگریستی و توقیع و پاسخ نکردی اکنون همان‌ها به خدای برداشته‌ام و در انتظار برآمدن توقیع و صدور پاسخ آنم چون فخرالملک را بگرفتند گفت بی‌گمان پاسخ قصهٔ آن زن صدور یافته است. نخست او را به لشگرگاه سلطان‌الدوله خواندند و دستگیر کردند از آنجا وی را به جرگاه بردند و اموال و خزائن و کرائم و اولاد و اصحاب او را تحت نظر گرفتند و به تاریخ مذکور بکشتند. به روایتی از اموال او ششصد و سی و چند هزار دینار و به قولی هزارهزار و دویست هزار دینار منطبعه حاصل آمد و ابن خلکان گوید: [[سید رضی]] او را به ابیاتی رثا گفت و [[هلال بن صابی]] اخبار او را در تاریخ خویش به تفصیل نگاشته است.»<ref name="dehkhoda"/>
 
== جستار‌هایجستارهای وابسته ==
 
* [[آل بویه]]
۲۰٬۵۵۸

ویرایش