بلوری شدن: تفاوت میان نسخه‌ها

۳۱ بایت اضافه‌شده ،  ۹ سال پیش
اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح ارقام، ابرابزار، اصلاح املا، اصلاح نشانی وب، اصلاح سجاوندی
بدون خلاصۀ ویرایش
(اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح ارقام، ابرابزار، اصلاح املا، اصلاح نشانی وب، اصلاح سجاوندی)
'''بلور سازی''' یا '''تبلور'''{{انگلیسی|Crystallization}} فرایندیست که طی آن یک [[بلور]] [[جا|جامد]] از یک [[محلول]]،[[بخار]] و یا [[مذا|مذاب]] ماده ایماده‌ای ایجاد میمی‌شود. شود.تولید کریستال در جداسازی و تولید بسیاری از [[مواد شیمیایی]] در صنایع مختلف کاربرد دارد.
بلور يكیک ماده عبارتست از جهت يافتگيیافتگی ذره‌ايذره‌ای و آرايشآرایش مولكوليمولکولی و تثبيتتثبیت ايناین نظم در فضايفضای ماده. تاريخچهتاریخچه بلورشناسيبلورشناسی
 
== تاریخچه ==
علم بلورشناسيبلورشناسی يایا كريستالوگرافيکریستالوگرافی درباره نحوه تشكيلتشکیل و رشد بلورها و شكلشکل ظاهريظاهری و ساختمان داخليداخلی آنها و نيزنیز خصوصياتخصوصیات فيزيكيفیزیکی و شيمياييشیمیایی مواد متبلور بحث مي‌نمايدمی‌نماید. كلمهکلمه كريستالکریستال (Crystal) اصل يونانيیونانی دارد كهکه از دو كلمهکلمه (سرد= Kryos) و (سخت شدن= Stellesual) تشكيلتشکیل شده كهکه مجموعا معنيمعنی سخت شدن در اثر سرما را مي‌دهدمی‌دهد.
فلاسفه قديمقدیم نيزنیز منشا بلورهايبلورهای يكیک سنگ را بلورهايبلورهای يخیخ مي‌دانسته‌اندمی‌دانسته‌اند كهکه بر اثر تحمل سرمايسرمای بسياربسیار شديدشدید در طول مدت مديدمدید، ، طوريطوری سخت و مقاوم شده است كهکه مي‌تواندمی‌تواند حرارتهايحرارتهای بالاتر از صفر را هم تحمل نمايدنماید. در سال 1690 ،1690، Huyghens دريافتدریافت كهکه بلورها از اجتماع ذرات كوچكترکوچکتر بوجود آمده‌اند و در سال 1912 ،1912، M.V.Laue توانست تئوريتئوری ساختمان شبكه‌ايشبکه‌ای در بلورها را با استفاده از اشعه ايكسایکس به اثبات برساند.
 
[[Image:SnowflakesWilsonBentley.jpg|thumb|در طبیعت هر بلور برف شکلی گوناگون از دیگری دارد.]]
== تبلور و نمو بلورها ==
 
برايبرای اينكهاینکه يكیک بلور بتواند تشكيلتشکیل گردد، بايدباید در وحلهوهله اول نطفه آن بسته شود، پس از تشكيل ،تشکیل، نطفه شروع به نمو مي‌كندمی‌کند تا بالاخره بلوريبلوری كهکه بوسيلهبوسیله سطوح احاطه شده است، بوجود آيدآید. نطفه‌هاينطفه‌های بلور عبارتند از بلورهايبلورهای ريزيریزی با قطر تقريبيتقریبی 40۴۰ تا 180۱۸۰ آنگستروم كهکه بطور ناگهانيناگهانی در بخارات و مايعاتمایعات اشباع شده و يایا مواد مذاب سرد شده تشكيلتشکیل مي‌شوندمی‌شوند. در اجسام جامد تشكيلتشکیل بلور رل مهميمهمی را بازيبازی مي‌كند،می‌کند، مثلا تشكيلتشکیل بلور كهکه در اثر فعل و انفعالات شيمياييشیمیایی يایا نارسائي‌هاينارسائی‌های حرارتيحرارتی در شيشهشیشه ايجادایجاد مي‌گردد،می‌گردد، باعث از بينبین رفتن شفافيتشفافیت شيشهشیشه خواهد شد.
 
تبلور معمولا در موقع تبديلتبدیل يكیک حالت فيزيكيفیزیکی به حالت فيزيكيفیزیکی ديگردیگر صورت مي‌گيردمی‌گیرد. ايناین تبديلتبدیل به سه صورت زيرزیر انجام مي‌شودمی‌شود:
 
=== تبلور در هنگام تبديلتبدیل حالت مايعمایع به جامد ===
 
ايناین نوع تبلور به دو صورت انجماد مواد مذاب و تبلور مواد محلول انجام مي‌گيردمی‌گیرد:
 
==== انجماد مواد مذاب ====
 
اگر ماده مذاب به سرعت سرد شود، اتمها يایا مولكولهامولکولها با هر موقعيتيموقعیتی كهکه دارند، متراكممتراکم و بي‌حركتبی‌حرکت مي‌شوندمی‌شوند و ماده منجمد مي‌گرددمی‌گردد. در ايناین صورت جسميجسمی جامد و ايزوتوپایزوتوپ بدون داشتن نظم ذره‌ايذره‌ای تشكيلتشکیل مي‌شودمی‌شود. اگر سرد شدن با آراميآرامی و كندکند انجام شود، اتمها و مولكولهامولکولها با توجه به نيروينیروی جاذبه خود و اطاعت از شبكهشبکه تبلور كنارکنار هم چيدهچیده شده و نطفه بلور را تشكيلتشکیل مي‌دهندمی‌دهند. سپس در نتيجهنتیجه اتصال سايرسایر مولكولهايمولکولهای منزويمنزوی و معلق در ماده مذاب به نطفه بلور ،بلور، حجم آن افزايشافزایش مي‌يابدمی‌یابد تا اينكهاینکه به بلوريبلوری درشت تبديلتبدیل مي‌گرددمی‌گردد.
 
==== تبلور مواد محلول ====
 
در ايناین نوع تبلور بايدباید محلول به حال فوق اشباع باشد. در چنينچنین محلولهاييمحلولهایی بلورها تشكيلتشکیل و ته‌نشينته‌نشین مي‌شوندمی‌شوند. ايناین بلورها ابتدا به صورت نطفه‌هاينطفه‌های متحركمتحرک مي‌باشند،می‌باشند، علت تحركتحرک آنها حركاتحرکات قبليقبلی يونهایونها و مولكولهايمولکولهای سازنده آنها است. در محلولها نيزنیز مانند انجماد مواد مذاب ،مذاب، رشد بلورها از طريقطریق اتصال منظم يونها ،یونها، اتمها و مولكولهايمولکولهای معلق در محلول به نطفه‌هاينطفه‌های بلور صورت مي‌گيردمی‌گیرد.
 
=== تبلور در هنگام تبديلتبدیل حالت بخار به جامد (سوبليماسيونسوبلیماسیون) ===
 
در ايناین حالت تبلور ،تبلور، بلورها مستقيمامستقیما از تبديلتبدیل بخار به جامد حاصل مي‌شوندمی‌شوند. ايناین بلورها معمولا كوچكکوچک و دارايدارای طرح اوليهاولیه مي‌باشندمی‌باشند كهکه اصطلاحا اسكلتاسکلت بلور گفته مي‌شودمی‌شود. در طبيعتطبیعت، ، سوبليماسيونسوبلیماسیون در گازهايگازهای خشكخشک آتشفشانيآتشفشانی ديدهدیده مي‌شودمی‌شود. در ايناین حالت مواد گازيگازی آتشفشانيآتشفشانی در شكافهايشکافهای توده آذرينآذرین مستقيمامستقیما به بلور تبديلتبدیل مي‌گردندمی‌گردند. مثال بسياربسیار روشن براي پديدهبرای سوبليمانسيونپدیده ،سوبلیمانسیون، تشكيلتشکیل قشرهايقشرهای بلور يخیخ ناشيناشی از انجماد مستقيممستقیم بخار آب اطاقها بر رويروی شيشهشیشه پنجره‌ها در سرمايسرمای زمستان مي‌باشدمی‌باشد.
 
=== تبلور مواد جامد ===
 
حالت سوم تبلور كهکه خوب شناخته نشده و در طبيعتطبیعت فراوان ديدهدیده مي‌شود،می‌شود، تبلور در محيطمحیط جامد است. در ايناین حالت رشد بلورها بخرج بلورهايبلورهای كوچكترکوچکتر و تحت تاثيرتاثیر فشار و حرارت و در مدت زمان طولانيطولانی صورت مي‌گيردمی‌گیرد. برايبرای مثال امروزه سنگهايسنگهای شيشه‌ايشیشه‌ای آتشفشانيآتشفشانی خيليخیلی قديميقدیمی را متبلور مي‌بينيممی‌بینیم. بنابراينبنابراین معلوم مي‌شودمی‌شود كهکه ايناین گونه سنگها به تدريجتدریج در طول زمان متبلور شده‌اند. سنگهايسنگهای آهكيآهکی دانه ريزریز كهکه از بلورهايبلورهای ريزریز كربناتکربنات كلسيمکلسیم تشكيلتشکیل شده‌اند، تحت تاثيرتاثیر عوامل دگرگونيدگرگونی (فشار و حرارت) به مرمر كهکه دارايدارای بلورهايبلورهای دانه درشت كلسيتکلسیت است، تبديلتبدیل مي‌گرددمی‌گردد.
 
[[File:CitricAcid Crystalisation Timelapse.ogg|thumb|رشد بلور سیتریک اسید]]
 
== تاثيرتاثیر عوامل خارجيخارجی در نمو بلورها ==
 
شرايطشرایط زيرزیر سبب بوجود آمدن اختلاف در اندازه بلورها مي‌گرددمی‌گردد:
 
==== سرعت انجماد ====
 
افزايشافزایش طول مدت انجماد يكیک ماده مذاب امكانامکان تغذيهتغذیه شيمياييشیمیایی بيشتربیشتر بلورها از ماده مذاب را فراهم مي‌سازدمی‌سازد. بنابراينبنابراین كمکم شدن سرعت انجماد ،انجماد، موجب تشكيلتشکیل بلورهايبلورهای درشت و تسريعتسریع در انجماد سبب تشكيلتشکیل بلورهايبلورهای كوچكکوچک و ريزریز مي‌گرددمی‌گردد.
 
==== وجود مواد فرار ====
 
وجود بخار آب و گازها در يكیک ماده مذاب ،مذاب، نقطه انجماد را پايينپایین آورده و سرعت انجماد را كندکند مي‌سازدمی‌سازد. بنابراينبنابراین باعث افزايشافزایش رشد بلورهايبلورهای آن ماده مي‌شودمی‌شود. به عنوان مثال در رگه‌هايرگه‌های پگماتيتپگماتیت به علت وجود بخار آب و گازهايگازهای فراوان در ماده مذاب پگماتيتي ،پگماتیتی، بلورها به مراتب درشت‌تر از بلورهايبلورهای توده آذرينآذرین اصلياصلی است، حال آنكهآنکه سرعت انجماد در رگه‌هايرگه‌های پگماتيتپگماتیت از سرعت انجماد توده آذرينآذرین اصلياصلی بيشتربیشتر بوده است.
 
==== تراكمتراکم محلول ====
 
اندازه بلورها در يكیک محلول بستگيبستگی به درجه اشباع شدگيشدگی آن محلول دارد. در محلولهايمحلولهای فوق اشباع تعداد مراكزمراکز تبلور فراوان مي‌باشدمی‌باشد و در نتيجهنتیجه اندازه بلورها كوچكکوچک خواهد شد. برعكسبرعکس در محلولهائيمحلولهائی با درجه اشباع شدگيشدگی كمترکمتر تعداد مراكزمراکز تبلور كمکم بوده و بنابراينبنابراین اندازه بلورها درشت‌تر خواهد بود.
 
== ميانبارمیانبار يایا ادخال در بلورها ==
 
در حينحین رشد بلور ممكنممکن است مواديموادی به صورت جامدجامد، ، مايعمایع و يایا گاز به سطح بلور بچسبد. ادامه رشد بلور باعث مي‌شودمی‌شود كهکه ايناین مواد در درون بلور قرار گرفته، موجب تشكيلتشکیل ادخال در داخل بلور گردد، حبابهاييحبابهایی خيليخیلی كوچكکوچک گاز كربنيكکربنیک همراه با آب در داخل بلور كوارتزکوارتز و يایا قطرات خيليخیلی كوچكکوچک آب در بلورهايبلورهای نمكنمک طعام و نيزنیز قطرات مواد مذاب غيرغیر متبلور (شيشهشیشه) در درون بلورهايبلورهای فلدسپات ادخالهائيادخالهائی مي‌باشندمی‌باشند كهکه همزمان با تبلور بلور در داخل آن قرار مي‌گيرندمی‌گیرند.
 
== اجتماع بلورها ==
 
اجتماع بلورها به دو صورت اجتماع منظم و نامنظم مشاهده مي‌شودمی‌شود:
 
=== اجتماع نامنظم ===
 
در ايناین نوع ،نوع، اجتماع بلورها در جهات مختلف بدون رعايترعایت نظم و ترتيبترتیب صورت مي‌گيردمی‌گیرد. مثلا در يكیک توده نبات يایا در اختلاط گچ زنده با آب مي‌بينيممی‌بینیم كهکه گچ مي‌بنددمی‌بندد. سخت و يكپارچهیکپارچه شدن ايناین ماده به علت تبلور مجدد بلورهايبلورهای ژيپسژیپس و چسبيدنچسبیدن آنها به يكديگریکدیگر صورت مي‌گيردمی‌گیرد.
 
=== اجتماع منظم ===
 
هرگاه در زمان تشكيلتشکیل و نمو بلورهابلورها، ، شرايطشرایط مناسب باشد، نطفه‌هاينطفه‌های بلور بطور اتفاقياتفاقی در كنارکنار هم نمي‌گيرند،نمی‌گیرند، بلكهبلکه طبق قواعد معينمعین با نظم و ترتيبترتیب خاصيخاصی با يكديگر ،یکدیگر، رشد و نمو خواهند نمود. صورتهايصورتهای مختلف اجتماع منظم بلورها عبارتند از:
 
=== اجتماع كرويکروی (اسفروليتياسفرولیتی) ===
 
اگر تبلور ماده مذاب سريعسریع صورت بگيردبگیرد و تعداد مراكزمراکز تبلور كمکم باشد، بلورها به شكلشکل سوزنهايسوزنهای باريكباریک و به صورت دستجات كرويکروی و جدا از هم تشكيلتشکیل مي‌شوند،می‌شوند، مانند بلورهايبلورهای سوزنيسوزنی شكلشکل طلا و كلرورکلرور پتاسيمپتاسیم كهکه در سيستمسیستم كوپيكکوپیک متبلور مي‌شوندمی‌شوند.
 
=== اجتماع موازيموازی ===
 
در ايناین گونه تجمع ،تجمع، بلورها بطور موازيموازی در كنارکنار يكديگریکدیگر قرار مي‌گيرندمی‌گیرند و دارايدارای سطوح مشتركيمشترکی مي‌باشندمی‌باشند. در اجتماع موازيموازی بلورها معمولا بلورهايبلورهای هم‌جنس شركتشرکت دارند، مانند بلور كوارتزکوارتز.
 
=== اجتماع بلورهايبلورهای ناهمسان ===
 
علاوه بر بلور هم‌جنسهم‌جنس، ،بلورهای بلورهايغیرهم‌جنس غيرهم‌جنس نيزنیز به نوبه خود تشكيلتشکیل اجتماع منظم و يایا جهت‌دار مي‌دهندمی‌دهند. ايناین نوع اجتماعات بر پايهپایه تشكيلتشکیل نطفه بلوريبلوری بر رويروی بلور ديگريدیگری قرار دارد، به نحوينحوی كهکه سطح مشتركمشترک بينبین دو بلور از نظر ساختمان شبكه‌ايشبکه‌ای مشابه باشند. براي مثالبرای ،مثال، اغلب بر رويروی بلورهايبلورهای ورقه‌ايورقه‌ای هماتيتهماتیت بلورهايبلورهای سوزنيسوزنی شكلشکل روتيلروتیل نمو نموده‌اند و در پگماتيتهاپگماتیتها بلورهايبلورهای كوارتزکوارتز در داخل بلور ارتوز به صورت اجتماع موازيموازی ديدهدیده مي‌شودمی‌شود.
 
[[Image:Crystal growth.PNG|frame|right|رشد بلور]]
=== اختصاصات مواد متبلور ===
 
اجسام متبلور به خاطر داشتن شكلشکل مخصوصمخصوص، ،سختی، سختيخاصیت ، خاصيت ارتجاعي ،ارتجاعی، مقاومت محدود در مقابل حرارت و فشار و نقطه ذوب از مايعاتمایعات و گازها متمايزمتمایز مي‌شوندمی‌شوند. بعضيبعضی از مواد متبلور مانند پارافينپارافین نرم هستند و اجسامياجسامی مانند شيشهشیشه و پلاستيكپلاستیک هرچند كهکه جامدند، وليولی متبلور نمي‌باشندنمی‌باشند. بلورها اجسامياجسامی همگن و ان‌ايزوتوپان‌ایزوتوپ هستند. ان‌ايزوتوپان‌ایزوتوپ بودن بلور به ايناین علت است كهکه اختصاصات فيزيكيفیزیکی مانند سرعت انتشار حرارت و نور يایا درجه سختيسختی و غيرهغیره در جهات موازيموازی آنها برابر مي‌باشدمی‌باشد و در جهات مختلف نابرابر مي‌باشدمی‌باشد.
 
=== رنگ بلورها ===
هرگاه بخش اعظم نور از بلور عبور كندکند و فقط مقدار كميکمی از آن جذب گردد، بلور شفاف ديدهدیده مي‌شودمی‌شود و چنانچه مقدار نور جذب شده و نورينوری كهکه از بلور عبور مي‌كند،می‌کند، تقريباتقریبا برابر باشد، بلور نيمهنیمه شفاف به نظر مي‌رسدمی‌رسد. در صورتيصورتی كهکه اگر تمام نور وارده جذب گردد، بلور تيرهتیره ديدهدیده مي‌شودمی‌شود. هرگاه جذب نور برايبرای طول موجهايموجهای مختلف متفاوت باشد، بلور رنگيرنگی بنظر مي‌رسدمی‌رسد.
 
بعضيبعضی از بلورها دارايدارای رنگهايرنگهای مشخص هستند، مثلا مالاكيتمالاکیت دارايدارای رنگ سبز و ازوريتازوریت دارايدارای رنگ آبيآبی آسمانيآسمانی مي‌باشدمی‌باشد. تعداديتعدادی از بلورها در اصل بي‌رنگبی‌رنگ مي‌باشند،می‌باشند، وليولی در اثر وجود ناخالصيناخالصی و يایا پيگمانپیگمان به رنگهايرنگهای مختلفيمختلفی ديدهدیده مي‌شوندمی‌شوند. مثلا كوارتزکوارتز بي‌رنگبی‌رنگ بوده، وليولی در اثر ناخالص دارايدارای رنگهايرنگهای سفيدسفید، ،بنفش، بنفشدودی، ،زرد، دودي ، زرد ، صورتيصورتی و سياهسیاه مي‌باشدمی‌باشد و يایا وجود كرومکروم به صورت پيگمانپیگمان در كروندومکروندوم باعث رنگ قرمز آن مي‌شودمی‌شود.
 
== برخيبرخی از كاربردهايکاربردهای بلورها ==
 
بلورهايبلورهای LiF, KCl, CaF2, NaCl و نظايرنظایر آنها در ساختن وسايلوسایل نورينوری بكاربکار مي‌روندمی‌روند.
 
بلورهائيبلورهائی با خاصيتخاصیت پيروالكتريستهپیروالکتریسته مثل BaTiO3 در صنعت الكترونيكالکترونیک كاربردکاربرد دارند.
 
بلورهايبلورهای SiC در تهيهتهیه ترانزيستورترانزیستور و روبينروبین يایا ياقوتیاقوت در تهيهتهیه اشعه ليزرلیزر مورد استفاده قرار مي‌گيرندمی‌گیرند.
 
بلورها برحسب نوع ذرات تشكيلتشکیل دهنده و نيروهاينیروهای نگه دارنده ايناین ذرات به چهار نوع بلورهايبلورهای يونيیونی، ،مولکولی، مولكولي ، كووالانسيکووالانسی (مشبكمشبک) ، فلزيفلزی گروه بنديبندی مي‌شوندمی‌شوند.
 
== کاربرد تبلور یا کریستالیزاسیون ==
 
مهمترينمهمترین روش جهت خالص كردنکردن اجسام جامد (اكثراکثر مواد آليآلی بصورت جامد هستند) تبلور مكررمکرر است. به ايناین ترتيبترتیب كهکه ماده يمادهٔ ناخالص را در يكیک حلال مناسب در گرما تا حد اشباع حل مي كنندمی‌کنند. محلول گرم را صاف و مواد حل نشده را جدا مي كنندمی‌کنند. بعد محلول را آنقدر سرد مي كنندمی‌کنند تا جسم مورد نظر بصورت بلور تشكيلتشکیل شود. عمل خالص كردنکردن درنتيجهدرنتیجهٔ يیکبار يكبارکریستالیزاسیون كريستاليزاسيونکامل كامل نمي شودنمی‌شود و در بعضيبعضی موارد چندينچندین بار تكرارتکرار مي شودمی‌شود. عمل وقتيوقتی كاملکامل است كهکه حداكثرحداکثر محصول بدست آيدآید. در عمل گاهيگاهی با حلال هايحلال‌های مختلف و يایا مخلوط آنها كريستاليزاسيونکریستالیزاسیون انجام مي شودمی‌شود. عمل كريستاليزاسيونکریستالیزاسیون به دو روش مي تواندمی‌تواند صورت بگيردبگیرد:
 
1۱- در اثر حل نمودن ماده در حلال
== كاربرد تبلور يا كريستاليزاسيون ==
 
2۲- در اثر سرد كردنکردن تا زيرزیر نقطه ينقطهٔ انجماد
مهمترين روش جهت خالص كردن اجسام جامد (اكثر مواد آلي بصورت جامد هستند) تبلور مكرر است. به اين ترتيب كه ماده ي ناخالص را در يك حلال مناسب در گرما تا حد اشباع حل مي كنند. محلول گرم را صاف و مواد حل نشده را جدا مي كنند. بعد محلول را آنقدر سرد مي كنند تا جسم مورد نظر بصورت بلور تشكيل شود. عمل خالص كردن درنتيجه ي يكبار كريستاليزاسيون كامل نمي شود و در بعضي موارد چندين بار تكرار مي شود. عمل وقتي كامل است كه حداكثر محصول بدست آيد. در عمل گاهي با حلال هاي مختلف و يا مخلوط آنها كريستاليزاسيون انجام مي شود. عمل كريستاليزاسيون به دو روش مي تواند صورت بگيرد:
 
كريستاليزاسيونکریستالیزاسیون با كمكکمک حلال از بهترينبهترین روشهاست. زيرازیرا كهکه ناخالصي هاناخالصی‌ها در حلال انتخاب شده به مراتب حلاليتحلالیت كمتريکمتری دارند. درنتيجهدرنتیجه ماده نسبتاً خالص تهيه ميتهیه شودمی‌شود.
1- در اثر حل نمودن ماده در حلال
تركيبيترکیبی كهکه ميخواهيممی‌خواهیم متبلور كنيمکنیم را بايدباید در يكیک حلال يایا مخلوطيمخلوطی از حلالهايحلالهای داغ، محلول بوده و در حالت سرد همان حلالها نامحلول باشد. عمل تخليصتخلیص در صورتيصورتی انجام ميشودمی‌شود كهکه ناخالصيناخالصی يایا درحلال سرد محلول باشد و يایا در حلال داغ نامحلول باشد. در حالت دوم محلول را بصورت داغ صاف ميكنيممی‌کنیم تا ناخالصيهايناخالصیهای محلول جدا شوند. اگر محلول رنگيرنگی باشد و ما بدانيمبدانیم كهکه جسم مورد نظر بيرنگبیرنگ است مقدار كميکمی از زغال رنگبر به محلول سرد اضافه نموده سپس آنراحرارت داده، بصورت داغ صاف ميكنيممی‌کنیم. زغال رنگبر، ناخالصيهايناخالصیهای رنگيرنگی را جذب ميكندمی‌کند.
 
انتخاب محيطمحیط تبلور كارسادهکارساده‌ای اي نيست،نیست، رفتار حلاليتحلالیت تركيبترکیب يایا بايدباید شناخته شده باشد و يایا بايدباید به طريقطریق تجربيتجربی مشخص گردد. مثلا وقتيوقتی كهکه تبلور پاراديپارادی بروموبنزن مورد نظر باشد مخلوطيمخلوطی از اتانل وآب به كارکار ميرودمی‌رود. تركيبترکیب هم در اتانل سرد و هم در اتانل داغ محلول است: از اينرواتانلاینرواتانل تنها، برايبرای ايناین كارکار مفيدمفید نيستنیست. از طرف ديگردیگر ايناین تركيبترکیب چه در آب سرد و چه درآب داغ كمکم محلول است بنابر ايناین آب تنها نيزنیز برايبرای ايناین كارکار مفيدمفید نيستنیست. اما مخلوط مساويمساوی از الكلالکل و آب در حالت داغ حلال خوبيخوبی برايبرای جسم است و در حالت سرد حلاليتحلالیت آن جزئيجزئی است از اينرواینرو از مخلوط ايناین دو حلال برايبرای تبلور پاراديپارادی بروموبنزن استفاده ميشودمی‌شود.
2- در اثر سرد كردن تا زير نقطه ي انجماد
 
بعضيبعضی مواقع عمل تبلور خودبخود صورت نم يگيردیگیرد و بايدباید آنرا بر اثر تحريكتحریک متبلور نمود. بدينبدین منظور يایا جدارداخليجدارداخلی ظرف در سطح محلول را مي خراشندمی‌خراشند و يایا ذراتيذراتی خالص از همان جسم را در محلول سردوارد ميكنندمی‌کنند تا تبلور شروع شود. بسياريبسیاری از تركيباتترکیبات بر اثر سرد كردنکردن محلول يایا سردكردنسردکردن به همراه هم زدن به صورت بلور در ميآيندمی‌آیند. برخيبرخی تركيباتترکیبات به صورت روغن در آمده چندينچندین ساعت و حتيحتی گاهيگاهی چندينچندین روز وقت لازم است تا بلور تشكيلتشکیل شود.
كريستاليزاسيون با كمك حلال از بهترين روشهاست. زيرا كه ناخالصي ها در حلال انتخاب شده به مراتب حلاليت كمتري دارند. درنتيجه ماده نسبتاً خالص تهيه مي شود.
تركيبي كه ميخواهيم متبلور كنيم را بايد در يك حلال يا مخلوطي از حلالهاي داغ، محلول بوده و در حالت سرد همان حلالها نامحلول باشد. عمل تخليص در صورتي انجام ميشود كه ناخالصي يا درحلال سرد محلول باشد و يا در حلال داغ نامحلول باشد. در حالت دوم محلول را بصورت داغ صاف ميكنيم تا ناخالصيهاي محلول جدا شوند. اگر محلول رنگي باشد و ما بدانيم كه جسم مورد نظر بيرنگ است مقدار كمي از زغال رنگبر به محلول سرد اضافه نموده سپس آنراحرارت داده، بصورت داغ صاف ميكنيم. زغال رنگبر، ناخالصيهاي رنگي را جذب ميكند.
 
انتخاب محيط تبلور كارساده اي نيست، رفتار حلاليت تركيب يا بايد شناخته شده باشد و يا بايد به طريق تجربي مشخص گردد. مثلا وقتي كه تبلور پارادي بروموبنزن مورد نظر باشد مخلوطي از اتانل وآب به كار ميرود. تركيب هم در اتانل سرد و هم در اتانل داغ محلول است: از اينرواتانل تنها، براي اين كار مفيد نيست. از طرف ديگر اين تركيب چه در آب سرد و چه درآب داغ كم محلول است بنابر اين آب تنها نيز براي اين كار مفيد نيست. اما مخلوط مساوي از الكل و آب در حالت داغ حلال خوبي براي جسم است و در حالت سرد حلاليت آن جزئي است از اينرو از مخلوط اين دو حلال براي تبلور پارادي بروموبنزن استفاده ميشود.
 
بعضي مواقع عمل تبلور خودبخود صورت نم يگيرد و بايد آنرا بر اثر تحريك متبلور نمود. بدين منظور يا جدارداخلي ظرف در سطح محلول را مي خراشند و يا ذراتي خالص از همان جسم را در محلول سردوارد ميكنند تا تبلور شروع شود. بسياري از تركيبات بر اثر سرد كردن محلول يا سردكردن به همراه هم زدن به صورت بلور در ميآيند. برخي تركيبات به صورت روغن در آمده چندين ساعت و حتي گاهي چندين روز وقت لازم است تا بلور تشكيل شود.
 
 
== منابع ==
{{پانویس}}
* {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی = | نام = | پیوند نویسنده = | عنوان =Concise Encyclopedia of Chemistry | جلد = | سال =۲۰۰۴ | ناشر =[[مک گرا-هیل|McGraw-Hill]] |مکان =New York | شابک =۰-۰۷-۱۴۳۹۵۳-۶ | صفحه = 163،164۱۶۳،۱۶۴| پیوند = | تاریخ بازبینی =|زبان=en}}
{{فرایندهای جداسازی}}