تفاوت میان نسخه‌های «ژوپیتر»

۵۰ بایت اضافه‌شده ،  ۷ سال پیش
جز
ربات ردهٔ همسنگ (۲۴) +املا+مرتب+تمیز (۴،۶): + رده:ایزدان در انه‌اید
جز (ربات: حذف میان‌ویکی موجود در ویکی‌داده: ۷۲ میان‌ویکی)
جز (ربات ردهٔ همسنگ (۲۴) +املا+مرتب+تمیز (۴،۶): + رده:ایزدان در انه‌اید)
{{دیگر کاربردها}}
[[پرونده:IngresJupiterAndThetis.jpg|leftچپ|thumbبندانگشتی|250px|ژوپیتر و تتیس، اثری از [[جان اینگرس]]، ۱۸۱۱ میلادی.]]
در اساطیر رومی، '''ژوپیتر''' یا '''ژُو''' یا '''ژووه'''، خدای خدایان یا پادشاه خدایان بود. همینطور وی، خدای [[آسمان]] و خدای [[آذرخش|آذرخش‌های]] آسمانی (خدای رعد) محسوب می‌شد. همسان و معادل او در [[پانتئون]] خدایان [[یونان]]، [[زئوس]] بود. او را ''یوپیتر'' یا ''آیوپ پیتر'' یا ''دیِزپیتر'' نیز نامیده‌اند و همچنین از او با عنوان ''اپتیموس ماگزیموس'' به معنای «بهترین و بزرگترین پدرخدا» نیز نام برده‌اند و او را به عنوان ایزد پشتیبان [[روم باستان]] ستوده‌اند، خدایی که فرمانروایی او بر مبنای قوانین و نظم اجتماعی بنا شده بود. او خدایی بود که به همراه خواهر/همسر خود، [[ژونو]]، بر سه‌گانه یا ''تریاد کاپیتولین'' ریاست می‌کرد.
 
ژوپیتر همچنین پدر ایزد [[مارس]] به‌شمار می‌آمد و این فرزند از ازدواج او با ژونو متولد شده بود. براین اساس، ژوپیتر پدربزرگ [[رموس و رومولوس]] که بنیانگذاران افسانه‌ای [[رم]] بودند، به شمار می‌آمد. ژوپیتر در دین [[رم باستان]] مورد پرستش و احترام قرار داشت و هنوز هم در آیین ''نئوپاگانیسم رومی''، پرستش می‌شود. او همراه با برادران خویش، [[نپتون]] و [[پلوتو]]، فرزندان [[ساتورن]]، به‌شمار می‌آمدند. او همچنین برادر/شوهر [[سرس]] (دختر ساتورن و مادر پروسرپینا)، برادر [[وریتاس]] (دختر ساتورن) و پدر [[مرکوری]] به شمار می‌آمد.<ref> مشارکت کنندگان ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی در ۱۵ سپتامبر ۲۰۱۰ </ref>
 
توجه شود که در متن فوق، تقریباً تمامی نام‌هایی که بعدها بر روی سیاره‌های منظومه خورشیدی نهاده شدند، مورد اشاره قرار گرفته‌اند. از جمله: ''ژوپیتر'' ([[مشتری|هرمز]])، [[مارس]] ([[مریخ|بهرام]])، [[ساتورن]] ([[زحل|کیوان]])، [[نپتون]] ([[نپتون]])، [[پلوتو]] ([[پلوتون]])، [[مرکوری]] ([[عطارد|تیر]]).
 
== نام‌شناسی ==
نام ژوپیتر از ریشه نیا-هندواروپایی *dyeu-peter است که بخش نخست آن dyeu همریشه با [[دیو]] در فارسی و به معنی ایزد است و بخش دوم peter همریشه و هم‌معنی با پدر در فارسی است. بر این پایه، ژوپیتر (دیوپدر) به معنای پدر ایزدی و پدر آسمانی است.<ref>[http://www.etymonline.com/index.php?search=jupiter&searchmode=none Online Etymology]، بازدید: مارس ۲۰۱۱.</ref>
 
 
== پیشینه ==
به هنگام قدرت یافتن امپراتوری رم، ژوپیتر نیز، همپای همتای یونانی خویش، زئوس، به شکوهمندترین جایگاه خویش دست یافت. با این همه ژوپیتر در مقایسه با زئوس از خاستگاهی فروپایه‌تر برخوردار بود و همانند نخستین رومی‌ها از [[لاتیوم]] [از شهرهای جنوب غربی رم] منشاء گرفته بود. نیایشگاه ژوپیتر در جائی قرار داشت که اکنون در جانب شرقی دریاچه آلبانو و در مونته کاوو واقع است و نزدیک محل ایجاد کاخ تابستانی پاپ قرار می‌گیرد. البته اکنون از این پرستشگاه اثری بر جای نمانده و جای آن را دیر زنان راهب و جایگاه فرستنده تلویزیون رم گرفته‌است.
 
ژوپیتر، خدای بزرگ [و خدای خدایان] بود و در گذر زمان به ایزد برتر کنفدراسیون چهل و نه شهر لاتین مبدل گشت و نیایشگاه او جایگاه برگزاری جشن‌های بهاری و خزانی شد.<ref> اساطیر رم، اثر: استیوارد پرون، ترجمه: محمدحسین باجلان فرخی، چاپ اول، صفحه: ۱۷ </ref>
 
== شرح ==
ژوپیتر یا یوپیتر یا ژوه یا یووه، خدای بزرگ و برترین خدا در پانتئون یا مجمع خدایان رمی بود. احتمالااحتمالاً او در اصل، یک خدای [[اتروسک|اتروسکی]] بود [اتروسکی‌ها از اقوام کهن [[ایتالیا]] به شمار می‌آمدند]، اما نام او و جنبه‌های اصلی شخصیتش، شباهت و همسانی بسیار نزدیکی با [[زئوس]] یونانی نشان می‌دهد.او خدای آسمان به شمار می‌آمد، و در این نقش همان ژوپیتر لوستیوس یا آورندهٔ روشنایی بود و ایامی که ماه در آسمان کامل بود، یعنی ایام ایدس [روزهای مقدس و خجسته در گاهشماری رم باستان]، به او اختصاص داشت. او همچون زئوس با باران و رعد و برق در ارتباط بود و در قدیمی‌ترین پرستشگاه او در رم یک ''لاپیدس سیالیسس'' [سنگ سیسیل یا چخماق] بود که باور داشتند شکل سنگ‌شدهٔ آذرخش‌های اوست. در سرتاسر ایتالیا بر قلهٔ مکان‌های مرتفع و در جاهایی که مورد اصابت صاعقه قرار گرفته بود، پرستشگاه‌های برای بزرگداشت او ساخته بودند.<ref> اساطیر جهان از موسسه لاروس(۲)، زیرنظر: پی یر گریمال، ترجمه: مانی صالحی علامه، چاپ اول، صفحه: ۱۰۹ و ۱۱۰ </ref>
 
== هیأت‌های مختلف ==
او بعدها به ایزد پشتیبان امپراتوران تبدیل شد و به همین عنوان، در سرتاسر امپراطوری رم مورد پرستش قرار گرفت.<ref> اساطیر جهان از موسسه لاروس(۲)، زیرنظر: پی یر گریمال، ترجمه: مانی صالحی علامه، چاپ اول، صفحه: ۱۱۰ </ref>
 
== پانویس‌هاپانویس ==
{{پانویس}}
 
 
== منابع ==
* {{یادکرد-ویکی |پیوند = http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Jupiter_%28mythology%29&oldid=384493443|عنوان = Jupiter (mythology)|زبان = انگلیسی |بازیابی = ۱۵ سپتامبر ۲۰۱۰ }}
* {{یادکرد|کتاب= اساطیر روم|نویسنده =استیوارد پرون|ترجمه= باجلان فرخی|ناشر = انتشارات اساطیر|چاپ=اول|شهر=تهران|سال=۱۳۸۱|شابک=ISBN 964-331-110-4}}
* {{یادکرد|کتاب= اساطیر جهان از موسسه لاروس|نویسنده =جان پی یر گریمال|ترجمه= مانی صالحی علامه|ناشر = نشر مهاجر|چاپ=اول|شهر=تهران|سال=۱۳۸۶|شابک=ISBN 964-8861-39-0}}
 
[[رده:اساطیر روم]]
[[رده:ایزدان در انه‌اید]]
[[رده:پادشاهان اساطیری]]
[[رده:نام‌های خدا]]
۴٬۰۹۹٬۸۱۸

ویرایش