فتح شروان (۱۵۸۱): تفاوت میان نسخه‌ها

ابرابزار
بدون خلاصۀ ویرایش
(ابرابزار)
|یادداشت =
}}
 
'''فتح شروان ''' نبردی بود که برای بازپسگیری شروان از دست نیروهای تاتار به فرماندهی [[پیکرخان زیاد اوغلی قاجار]] در سال ۱۵۸۱ میلادی روی داد. تلاش ایران برای بازپس‌گیری شروان پس از [[حمله به شروان (۱۵۷۹)]] توسط تاتارها روی داد. قوای قزلباش در این نبرد شروان را از دست نیروهای تاتار پس گرفتند اما اندک زمانی بعد به دلیل درگیری‌های شاه محمد خدابنده و علی‌قلی‌بیگ گورکان شاملو در خراسان، شروان دوباره به دست قوای عثمانی افتاد.
 
== پیش زمینه ==
[[سلطان مراد سوم]] سلطان [[عثمانی]] چون در سال ۹۸۷ قمری (۱۵۷۹ میلادی) خبر یافت که سرزمین شروان بار دیگر به دست سپاهیان [[قزلباش]] افتاده و عثمان پاشا به [[قلعه دربند]] (دمور قاپا) گریخته و عادل‌گرای خان تاتار گرفتار گشته است، [[مصطفی پاشا |مصطفی پاشا (لله پاشا)]] را از فرماندهی سپاه عثمانی معزول ساخت و سنان پاشا از سرداران عثمانی را (که اصلا" آلبانی تبار بود و در دربار استانبول، سمت وزیر سوم را داشت) به جای وی منصوب کرد. پس از آن نیز از طرف حکومت صفوی، [[پیکرخان زیاد اوغلی قاجار]] به حکومت آنجا منصوب شد.
 
{{سال‌شمار جنگ‌های شاه محمد خدابنده}}
 
== بررسی اوضاع شروان توسط سنان پاشا ==
سنان پاشا برای وارسی وضعیت شروان، شخصی به نام ''عمرآقا'' را به دربار صفوی گسیل داشت. عمرآقا به همراه یکی از امرای قزلباش به شروان رفت و دید که تمام آن منطقه، به جز بادکوبه، در تسخیر سپاه ایران است. عمرآقا بعد از این ماموریت با فرستاده‏ای از دربار صفوی به نزد سنان پاشا رفت و وی را از مشاهدات خود آگاه ساخت. سنان پاشا قول داد که مقدمات صلح را ایجاد کند و درخواست کرد که دربار ایران یکی از امیران بزرگ قزلباش را با مکتوبی مهربانانه به نزد سلطان عثمانی گسیل دارد تا پایه صلح محکم گردد. شاه محمد خدابنده نیز در تابستان ۹۸۹ قمری / مه ۱۵۸۱ میلادی [[ابراهیم‌خان ترکمان]] حاکم قم را، که مردی سیاستمدار و مدبر بود، با پیشکش‌ها و مکتوبی برای پادشاه عثمانی نزد سنان پاشا فرستاد.
 
== شکت کوشش‌های صلح و تمایل عثمانی برای ادامه جنگ ==
سنان پاشا در آغاز سال ۹۹۰ قمری / فوریه ۱۵۸۲ میلادی، با سفیر ایران از ارزروم به استانبول رفت. ولی پادشاه عثمانی چون از آنچه در آذربایجان رخ داده بود، مطلع شد، طی نامه‏ای به سلطان مرادخان عثمانی، او را به ادامه نبرد و تصرف سایر نواحی قفقاز و آذربایجان ترغیب کرد و بدین ترتیب تلاش‌های به عمل آمده برای پیمان نامه صلح از میان رفت.
سنان پاشا در آغاز سال ۹۹۰ قمری / فوریه ۱۵۸۲ میلادی، با سفیر ایران از ارزروم به استانبول رفت. ولی پادشاه عثمانی چون از آنچه در آذربایجان رخ داده بود، مطلع شد، طی نامه‏ای به سلطان مرادخان عثمانی، او را به ادامه نبرد و تصرف سایر نواحی قفقاز و آذربایجان ترغیب کرد و بدین ترتیب تلاش‌های به عمل آمده برای پیمان نامه صلح از میان رفت. تلاش‌های پیکرخان زیاد اوغلی قاجار که در ۹۸۹ قمری (۱۵۸۱ میلادی) توانسته بود یک بار دیگر غازی گرای خان و صفی گرای خان تاتار (برادران محمد گرای خان) را که به همکاری عثمان پاشا، از راه دربند به شروان حمله کرده بودند، شکست دهد و سران تاتار را در نواحی شماخی نابود کرده و غازی گرای خان را به اسارت گیرد، با اقدامات جنگ‌طلبانه سلطان عثمانی از یک طرف، و درگیری شاه محمد خدابنده در [[جنگ‌های خراسان (۱۵۸۰)|جنگ‌های خراسان]] از طرف دیگر، بی‌فایده ماند. اندک زمانی پس از شکست امیران تاتار، پیکرخان زیاد اوغلی قاجار حاکم شروان در گذشت و چون در همان سال، شاه محمد خدابنده و [[حمزه میرزا]] با همراهان به قزوین بازگشتند و سال بعد نیز به قصد دفع [[علیقلی‌خان شاملو]] و هواخواهان عباس میرزا به خراسان رفتند، عثمان پاشا، موقع را مغتنم شمرد و از دربند بر قلعه شماخی تاخت و آنجا را در اختیار گرفت و شروان را از دست ایران خارج ساخت.
 
تلاش‌های پیکرخان زیاد اوغلی قاجار که در ۹۸۹ قمری (۱۵۸۱ میلادی) توانسته بود یک بار دیگر غازی گرای خان و صفی گرای خان تاتار (برادران محمد گرای خان) را که به همکاری عثمان پاشا، از راه دربند به شروان حمله کرده بودند، شکست دهد و سران تاتار را در نواحی شماخی نابود کرده و غازی گرای خان را به اسارت گیرد، با اقدامات جنگ‌طلبانه سلطان عثمانی از یک طرف، و درگیری شاه محمد خدابنده در [[جنگ‌های خراسان (۱۵۸۰)|جنگ‌های خراسان]] از طرف دیگر، بی‌فایده ماند. اندک زمانی پس از شکست امیران تاتار، پیکرخان زیاد اوغلی قاجار حاکم شروان در گذشت و چون در همان سال، شاه محمد خدابنده و [[حمزه میرزا]] با همراهان به قزوین بازگشتند و سال بعد نیز به قصد دفع [[علیقلی‌خان شاملو]] و هواخواهان عباس میرزا به خراسان رفتند، عثمان پاشا، موقع را مغتنم شمرد و از دربند بر قلعه شماخی تاخت و آنجا را در اختیار گرفت و شروان را از دست ایران خارج ساخت.
 
== منابع ==