تفاوت میان نسخه‌های «تاریخ کشور جمهوری آذربایجان»

جز
ویرایش به وسیلهٔ ابزار خودکار ابرابزار
جز (ربات: افزودن برچسب <references /> که فراموش شده بود)
جز (ویرایش به وسیلهٔ ابزار خودکار ابرابزار)
سابقه حضور بشر در جمهوری آذربایجان به هزاران سال قبل باز می‌گردد. کاوشهای غار آزیخ در بخش [[فضولی]] وجود آثاری از زندگی بشر به قدمت ۳۵۰ تا ۴۰۰ هزار سال را نشان می‌دهد.<ref>[http://www.azer.com/aiweb/categories/magazine/42_folder/42_articles/42_azikhcave.html Jawbones and Dragon Legends: Azerbaijan's Prehistoric Azikh Cave by Dr. Arif Mustafayev<!-- عنوان تصحیح شده توسط ربات -->]</ref> سنگ‌نگاره‌های [[قبوستان]] نیز تاریخی ۱۲ هزارساله دارند.
 
در قرن نهم قبل از میلاد [[سکاها]] در این ناحیه‌ای که هم اکنون جمهوری آذربایجان نامیده می‌شود، سکنی گزیدند. به دنبال آنان [[مادها]] وسپس هخامنشیان به رهبری [[کوروش]] بر منطقه حاکم گشتند. با حمله [[اسکندر]] دوران حکمرانی حاکمان وابسته به او در منطقه آغاز شد اما در دوره‌هایی حاکمان محلی با دادن خراج حکومتهای محلی خود را برپا می‌داشتند.<ref>http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+az0014)</ref>
 
=== دوره باستان ===
=== دوره اسلام ===
{{اصلی|اران}}
در زمان ظهور اسلام سلسله مسیحی مهرانی‌ها در آلبانیای قفقاز حاکم بودند. آنان همواره توسط ترکان خزر از شمال و اعراب از جنوب مورد تهدید واقع می‌شدند. اعراب مسلمان پس از شکست دادن رومیان و [[شاهنشاهی ساسانی|ساسانیان]] به سوی آذربایجان لشکرکشی کردند و پس از درهم شکستن مقاومت مسیحیان به رهبری جوانشیر در سال 667۶۶۷ میلادی بر این ناحیه حاکم شدند.<ref>Cyril Toumanoff. Review of C. J. F. Dowsett's «The History of Caucasian Albanians by Movsēs Dasxuranci», Bulletin of the School of Oriental and African Studies, University of London, Vol. 25, No. 1/3. (1962), p. 366</ref>
 
=== شروانشاهان ===
[[پرونده:Palace of the Shirvanshahs IAA1173.jpg|thumb|240px|کاخ شروانشاهان در [[باکو]]]]
 
از اواخر قرن دوم شمسی [[شروانشاهان]] حکومت منطقه آذربایجان را در دست گرفتند. آنان با آمدن [[سلجوقیان]] نیز بر مسند قدرت باقی ماندند. چرا که به آنان خراج می‌دادند. این سلسله تا زمان انقراضش در سال ۹۱۷ خورشیدی (۹۴۵ قمری) به دست [[شاه تهماسب یکم]] [[صفوی]]، در قسمتهایی از آذربایجان به‌ویژه ناحیه شمال شرقی این جمهوری به صورت حاکمان محلی حکمرانی می‌کردند.
 
=== غزنویان و سلجوقیان ===
در اوایل قرن پنجم شمسی [[غزنویان]] بر قسمتی از منطقه مسلط شدند. آنان اولین حکومت ترک تبار در منطقه بودند که در تغییر ترکیب جمعیتی آذربایجان نقش عمده‌ای داشتند. بدنبال غزنویان [[سلجوقیان]] که حکومتی ترک تبار بودند بر منطقه حاکم شدند. این دوران، دوران شکوفایی ادبیات فارسی در منطقه نیز می‌باشد. مشهورترین شاعران این دوران، [[نظامی گنجوی]] و [[خاقانی شروانی]] می‌باشند.<ref>http://books.google.com/books?id=-eMcn6Ik1v0C&pg=PA7&sig=njHz1tUfPk-uqSpdUzHIbL99wvg#v=onepage&q=&f=false</ref>
 
=== حمله مغول و تیمور ===
در قرون سیزده و چهارده میلادی با هجوم مغولها و تاتارها (تیمور لنگ) سلسله‌های محلی ور افتادند.
در قرن پانزده میلادی خانات محلی تحت سلطه [[آق قویونلو]]‌ها، تا به سلطنت رسیدن [[شاه اسماعیل صفوی]] به قسمت عمده اران، شروان و قره باغ تسلط داشتند. آران و شروان (جمهوری آذربایجان) جزو اولین مناطقی بود که شاه اسماعیل یکم صفوی تحت سلطه خود در آورد. بعد از جنگ تاریخی [[چالدران]] این منطقه به اشغال ترکان [[عثمانی]] درآمد تا دو باره هشتاد سال بعد ایرانیان([[شاه عباس]]) موفق به بازپسگیری این منطقه شدند.
 
[[پرونده:Emin bey.jpg|thumb|150px|[[محمدامین رسولزاده]] اولین رئیس جمهور و موسس [[جمهوری دمکراتیک آذربایجان]] در سال [[۱۹۱۸ (میلادی)|۱۹۱۸]]]]
 
در آغاز قرن بیستم با رشد صنایع، تفکرات اصلاح طلبانه در آذربایجان شکل گرفت. در سال ۱۹۰۳ میلادی حزب چپگرای همت با هدف دفاع از زبان و فرهنگ آذربایجانی تشکیل شد. حزب کوچک بلشویک نیز وجود داشت که بیشتر تحت کنترل روسها و ارامنه بود.
 
در سال ۱۹۱۲ با انشعاب در حزب همت [[حزب مساوات]] شکل گرفت. به دنبال سقوط تزارها حزب بلشویک که متشکل از ارامنه و روسها بود سعی در تشکیل دولتی کمونیستی داشتند که با مخالفت مردم مسلمان و تشکیل ارتش اسلام این حرکت ناکام ماند سرانجام در روز ۱۸ می‌سال ۱۹۱۸ جمهوری آذربایجان با عنوان [[جمهوری دمکراتیک آذربایجان]] توسط [[محمدامین رسولزاده]] رهبر حزب مساوات اعلام استقلال خود اعلام کرد.<ref>http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query2/r?frd/cstdy:@field(DOCID+az0018)</ref><ref>[http://www.azstat.org/publications/azfigures/2007/en/001.shtml#t1_2 The State Statistical Committee of the Republic of Azerbaijan<!-- عنوان تصحیح شده توسط ربات -->]</ref>
 
این حکومت اولین حکومت جمهوری در میان کشورهای مسلمان بود. تلاش [[جمهوری دمکراتیک آذربایجان]] برای آغاز گفتگوهای اتحاد با ایران باهجوم بلشویکها ناکام ماند و این کشور نوبنیاد تنها دوسال پس از کسب استقلال تحت سلطه اتحاد جماهیر شوروی درآمد.<ref>http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query2/r?frd/cstdy:@field(DOCID+az0019)</ref>
=== استقلال مجدد ===
جمهوری آذربایجان در روز ۳۰ اوت ۱۹۹۱ در خلال فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی اعلام استقلال نمود.
 
 
پیوند به بیرون
 
فصلنامه پیمان شماره 60۶۰ - http://www.paymanonline.com/article.aspx?id=68CE47C3-0ED7-4D97-B9C8-B7561619B252
 
فصلنامه پیمان شماره 56۵۶ - http://www.paymanonline.com/article.aspx?id=28E3A3FC-481A-4363-9E86-FEA40AC61921
 
== منابع ==
{{پانویس}}
 
== جستارهای وابسته ==
* [[اران]]
* [[آلبانیای قفقاز|آلبانیا]]
* [[آتروپاتکان]]
۲۴٬۴۵۸

ویرایش