تفاوت میان نسخه‌های «رصدخانه الغ‌بیگ»

ابرابزار، اصلاح املا
(ابرابزار، اصلاح املا)
{{Coord|39|40|30|N|67|0|18|E|type:landmark|display=title}}
[[پرونده:Samarkand_observatoire_ulugh_beg.jpg|بندانگشتی|چپ|رصدخانه الغ‌بیگ در سمرقند]]
[[پرونده:Ulugh Beg observatory.JPG|بندانگشتی|چپ|رصدخانه الغ‌بیگ در [[سمرقند]] در زمان اُلُغ‌بیگ دیوارهای مجاور با سنگ مرمر سیقلی شده سنگ فرشسنگ‌فرش شده بودند]]
[[پرونده:Sm ulughbeg1.jpg|بندانگشتی|چپ|تمبر یادبود الغ‌بیگ و رصدخانه وی- انتشار در سال ۱۹۸۳ - [[ترکیه]]]]
رصدخانه [[الغ‌بیگ|اُلُغ‌بیگ]] در [[سمرقند]] توسط الغ‌بیگ امیر [[تیموری]] ساخته شد. این رصد خانه بنا به عقیده بسیاری از کارشناسان یکی از بهترین رصدخانه هایرصدخانه‌های [[جهان اسلام]] و بزرگترین آنها در [[آسیای میانه]] بوده است.<ref name="FSTC">{{cite web|url=http://www.muslimheritage.com/uploads/Samarkand.pdf|title=Samarkand|publisher=Foundation for Science, Technology and Civilization|accessdate=November 1, 2009}}</ref> بزرکترین ستاره شناسان آن عهد از جمله [[غیاث‌الدین جمشید کاشانی]] و [[علی قوشچی]] در این رصدخانه به تحقیق پرداخته‌اند.
 
== تاریخچه ==
[[پرونده:Storks_samarkand.jpg|بندانگشتی|چپ|تصویر ورودی دانشگاه [[الغ‌بیگ]]]]
[[پرونده:Ulughbek_observatory_interior.jpg|بندانگشتی|چپ| داخل قوس رصدخانه [[الغ‌بیگ]]]]
الغ‌بیگ [[ستاره‌شناس]] بزرگ دانشگاهی در سال ۱۴۲۰ میلادی در سمرقند به اسم [[مدرسه الغ‌بیگ]] ایجاد نمود. این دانشگاه تبدیل به یک مرکز بزرگ علمی شد. الغ بیگ تنها از دانشمندان مشهور زمان و کسانی که خود در سطح اعلای علمی آنها اطلاع داشت برای تحقیق در این مدرسه دعوت کرد. در پر رونق‌ترین زمان، حدود ۶۰ تا ۷۰ محقق در این مدرسه مشغول تدریس بودند. در سال ۱۴۲۴، ایشان رصدخانه را جهت  کمک به رشته ستاره‌شناسی تاسیس نمود که ساخت آن بعد از پنج سال تکمیل شد. بیگ دانشمند و دستیار خود علی قوشچی را به مسئولیت رصدخانه انتصاب نمود. قوشچی تا کشته شدن الغ بیک مسئول این رصدخانه بود.<ref>Osmanlı imparatorluğunun doruğu 16. yüzyıl teknolojisi, Editor Prof. Dr. Kazım Çeçen, Istanbul 1999, Omaş ofset A. Ş.</ref> از محققین دیگر این مرکز، [[غیاث‌الدین جمشید کاشانی]] و [[قاضیزاده رومی]] بود که مسئول دانشگاه و رصدخانه بعد از علی قوشچی شد.
رصد خانه از اواسط قرن پانزدهم رو به ویرانی نهاد و در حفاری هاحفاری‌ها بخشی از پی هاپی‌ها و بخش مدفون شده یشدهٔ زاویه یاب را کشف شد.<ref>شاهکارهای معماری آسیای میانه</ref>
 
رصدخانه در سال ۱۴۴۹ توسط متعصبین مذهبی تخریب گشت و در سال ۱۹۰۸ بود که توسط یک [[باستان شناس]] روسی [[ویاتکین]] از طریق وقفنامه ایوقفنامه‌ای که محل دقیق رصدخانه را ذکر نموده بود کشف شد.<ref name="RW">{{cite web|url=http://www.rayw20.co.uk/SAMARQAND.htm|title=Samarqand|publisher=Raw W Travels|accessdate=November 1, 2009}}</ref>
 
در حین کاوشهای باستانشناسی ویاتکین یکی از وسایل نجومی رصدخانه را پیدا کرد، که قوسی برای معین نمودن ظهر است.<ref>{{cite web|url=http://www.islamonline.net/servlet/Satellite?c=Article_C&cid=1158321437747&pagename=Zone-English-HealthScience/HSELayout|title=Observatories in Islamic History|publisher=Islamonline.net|accessdate=November 1, 2009}}</ref>
==معماری رصد خانه الغ بیگ==
 
== معماری رصد خانه الغ بیگ ==
این بنا به صورت مدور دو طبقه ایطبقه‌ای به قطر 48۴۸ متری است که محورهای میانی آن دقیقا با چهار جهت اصلی جغرافیایی روی [[نصف النهار]] [[سمرقند]] تطبیق میکندمی‌کند. تالارها ی کار در طبقه همکف و [[زاویه یاب فخری]] برای [[رصد]] [[خورشید]] و [[ماه]] روی محور شمال-جنوب قرار دارد. نیمی از ساختار کمانی زاویه یاب در حفره ایحفره‌ای در زیر زمین و نیم دیگر روی زمین و رو به جنوب قرار داشته. صفحه خورشیدی (اعتدال) روی محور شرقی غربی ساخته شده بود که زاویه یاب حکم عقربه آن را داشته. در هر دو طبقه اسطرلاب هایاسطرلاب‌های عظیمی وجود داشته که برای رصد ستارگان و سیارات استفاده میشده و به این منظور درجه بندی هایبندی‌های 3۳ درجه به 3۳ درجه روی شعاع هاشعاع‌ها و محیط دایره کف که ابزار هاابزارها و نشانه هانشانه‌ها روی آن قرار میگرفته وجود داشته است. این درجه بندی روی دیوار داخلی استوانه ایاستوانه‌ای که از توالی دو طبقه پنجره هایپنجره‌های طاق دار تشکیل شده بوده نیز وجود دارد.
 
تمامی مجموعه از [[آجر]] پخته ساخته شده بوده و با نقشهای هندسی از آجر ولعاب و [[معرق]] های‌های کاشی تزیین شده بوده است. به گفته [[عبدالرزاق سمرقندی]] احتمالا باید سطح دیوارهای زاویه یاب و صفحه خورشیدی با طرح هاییطرح‌هایی از نه آسمان هفت سیاره و تعیین درجه دقیقه ثانیه و دهم ثانیه ستارگان ثابت و کره یکرهٔ خاکی با هفت اقلیم کوهستان هاکوهستان‌ها و دریاها و صحراهایش پوشیده شده بوده است.<ref>شاهکارهای معماری آسیای میانه</ref>
 
تمامی مجموعه از [[آجر]] پخته ساخته شده بوده و با نقشهای هندسی از آجر ولعاب و [[معرق]] های کاشی تزیین شده بوده است.به گفته [[عبدالرزاق سمرقندی]] احتمالا باید سطح دیوارهای زاویه یاب و صفحه خورشیدی با طرح هایی از نه آسمان هفت سیاره و تعیین درجه دقیقه ثانیه و دهم ثانیه ستارگان ثابت و کره ی خاکی با هفت اقلیم کوهستان ها و دریاها و صحراهایش پوشیده شده بوده است.<ref>شاهکارهای معماری آسیای میانه</ref>
== منابع ==
{{پانویس}}
۳۶۰

ویرایش