تفاوت میان نسخه‌های «فلزهای قلیایی»

جز
{{Periodic table (alkali metals)}}
'''فلزات قلیایی''' به عناصر گروه اول [[جدول تناوبی]] گفته می‌شود که شامل فلزهای [[لیتیم]]، [[سدیم]]، [[پتاسیم]]، [[روبیدیم]]، [[سزیم]] و [[فرانسیم]] می‌باشد. [[هیدروژن]] گرچه در گروه اول قرار می‌گیرد ولی دارای خصوصیات متفاوتی نسبت به دیگر اعضای این گروه می‌باشد، لذا آن را در دسته فلزات قلیایی قرار نمی‌دهند.درگذشته انسان به این نکته پی برده که اگرخاکسترباقی ماندهاگرخاکسترباقی‌مانده ازسوختن چوب راباآب مخلوط کند،محلولی به دست می آیدکه می تواندچربی هارادرخودحل کند.آنهااین محلول راقلیانامیدند.امروزه می دانیم که درخاکسترچوب برخی ازترکیب های عنصرهای گروه اول جدول تناوبی وجودداردازاین روعنصرهای این گروه رافلزهای قلیایی نامیدند.
 
=== خواص ===
فلزات قلیایی از چند جهت با بقیه فلزات تفاوت دارند. آنها نرم بوده و دارای نقطه ذوب و نقطه جوش پایین هستند. چگالی پایینی دارند، بطوریکه چگالی K و Na و Li از چگالی آب پایین‌تر است. آنتالپی استاندارد ذوب و تبخیر کمتری دارند. به علت داشتن فقط یک الکترون در لایه ظرفیت معمولاً پیوندهای فلزی ضعیفی ایجاد می‌کنند. این فلزات وقتی در معرض شعله قرار می‌گیرند، رنگ آن را تغییر می‌دهند. وقتی عنصری در مقابل شعله قرار می‌گیرد، حرارت شعله انرژی کافی برای برانگیختن الکترون لایه ظرفیت را به لایه‌های بالاتر فراهم می‌کند.
 
الکترون در بازگشت به [[حالت پایه]] انرژی منتشر می‌کند و این انرژی دارای طول موج منطقه مرئی است که باعث می‌شود رنگ ایجاد شده در شعله دیده شود. شعاع یونی در [[فلزات قلیایی خاکی]] در مقایسه با [[شعاع اتمی]] آنها خیلی کوچک‌تر است. چون اتم یک الکترون در لایه S خود دارد که [[عدد کوانتومی]] آن با عدد کوانتومی لایه داخلی متفاوت است. بنابراین این لایه نسبتاً دور از هسته‌است.
 
وقتی اتم این الکترون را از دست داده و به یون تبدیل می‌شود، الکترونهای باقیماندهباقی‌مانده در تراز نزدیک نسبت به هسته قرار دارند. بعلاوه افزایش بار مؤثر هسته آنها را بیشتر به‌طرف هسته جذب می‌کند. بنابراین اندازه یون کاهش می‌یابد.
 
=== خواص شیمیایی ===
 
فلزات قلیایی [[عامل کاهنده]] قوی هستند. پتانسیل الکترود منفی آنها نشانگر میل شدید آنها برای از دست دادن الکترون در تبدیل به کاتیون در محلول است. آنها می‌توانند اکسیژن، کلر، آمونیاک و هیدروژن را احیا کنند. در اثر واکنش با اکسیژن هوا اکسید شده و تیره می‌شوند. بنابراین در زیر نفت نگهداری می‌شوند. بعلت واکنش با آب و تولید هیدروژن و هیدروکسید قلیایی نمی‌توان آنها را زیر آب نگهداری کرد.
{| class="wikitable"
|-
!''[[عدد اتمی|عدد اتمی]]'' !! [[عنصر شیمیایی|عنصر]] !! [[لایه الکترونی|تعداد الکترون/پوسته]] !! [[آرایش الکترونی]]<ref group="note">[[نماد گاز نجیب]] نماد گاز نجیب است که برای مختصر مورد استفاده قرار می گیرد، نزدیکترین گاز نجیب است که قبل از عنصر در سوال نوشته شده است در اول، و سپس پیکربندی الکترونی است که از آن نقطه به جلو ادامه داده است.
{{reflistپانویس|group="note"|30em {{configuration is continued from that point forward.</ref>
|-
| 3 || [[لیتیم]] || 2, 1 || &#91;[[هلیم|He]]&#93; 2s<sup>1</sup>
از بالا به پایین، به شدت واکنش با آب افزوده می‌شود. لیتیم به آرامی با آب واکنش داده و حبابهای هیدروژن آزاد می‌کند. سدیم بشدت و همراه با مشتعل شدن با آب واکنش نشان داده و با شعله نارنجی می‌سوزد. پتاسیم در اثر برخورد با آب به شدت مشتعل شده و با شعله بنفش می‌سوزد. سزیم در آب ته نشین شده و به سرعت تولید هیدروژن می‌کند. آزاد کردن هیدروژن همراه با ایجاد امواج ضربه‌ای شدید است که می‌تواند باعث شکستن محفظه شیشه‌ای شود.
 
Na در آمونیاک حل شده و ایجاد [[محلول آبی]] تیره می‌کند که به‌عنوان عامل کاهنده در واکنشها استفاده می‌شود. در غلظتهای بالا رنگ محلول برنزی شده و [[جریان الکتریکی]] را همانند فلز هدایت می‌کند.
 
چند مورد غیر عادی در شیمی Li دیده می‌شود. کوچک بودن اندازه کاتیون Li در نشان دادن خاصیت کووالانسی در برخی ترکیبات و ایجاد پیوند دیاگونالی با منیزیم از آن جمله‌است.
=== هالیدها ===
 
هالیدهای این فلزات، همه جامد یونی به فرم کریستالی و به رنگ سفید بوده و قابل حل در آب هستند، جز LiF که بعلت داشتن [[انرژی شبکه]] بالا که ناشی از جاذبه الکتروستاتیکی بین یون کوچک +Li و -F است.
 
=== حالت اکسایش ===
 
این فلزات حالت اکسایش ۰ و ۱+ دارند. تمام ترکیبات شناخته شده آنها بر پایه +M است. اولین [[انرژی یونش]] آنها پایین است، زیرا الکترون آخرین لایه به خوبی الکترونهای لایه داخلی توسط جاذبه هسته محافظت نمی‌شود، بنابراین آسان تر برداشته می‌شود. انرژی دومین یونش بالا است، زیرا الکترون بعدی از لایه کامل برداشته می‌شود. همچنین به‌وسیله هسته، بخوبی جذب می‌شود.
 
انرژی یونیزاسیون از بالا به پایین با افزایش عدد اتمی و افزایش تعداد لایه‌ها بعلت دور شدن الکترون ظرفیت از هسته کاهش می‌یابد.
 
== یادداشت ==
{{reflistپانویس|group="note"|30em}}
#نماد گاز نجیب است که برای اختصار مورد استفاده قرار می گیرد، نزدیکترین گاز نجیب است که قبل از عنصر در جدول نوشته شده است در اول، و سپس پیکربندی الکترونی است که از آن نقطه به جلو ادامه داده است.
== منابع ==
http://en.wikipedia.org/wiki/Alkali_metal
 
{{Link FA|lmo}}
{{Link GA|en}}
[[رده:ویکی‌سازی رباتیک]]