تفاوت میان نسخه‌های «قوس (معماری)»

۱٬۷۷۶ بایت اضافه‌شده ،  ۶ سال پیش
ادغام
جز (ربات: اصلاح فاصله مجازی: "ای" بعد از "ه")
(ادغام)
در گنبدسازی[[گنبد]]سازی چَفد [[قوس]] یا جسمی است منحنی شکل برای پوششی که دهانه آن از عمق آن بیشتر باشد.
{{ذکر منبع}}
در گنبدسازی چَفد [[قوس]] یا جسمی است منحنی شکل برای پوششی که دهانه آن از عمق آن بیشتر باشد.
 
== انواع ==
'''قسمت‌های مختلف یک چفد عبارت‌اند از:'''
چفدها به دو دسته کلی باربر و غیر باربر تقسیم می‌شوند.<ref>کیانی، محمد یوسف، معماری ایران دوره اسلامی، انتشارات سمت، 1385</ref>
 
=== چفدهای باربر ===
- تیزه قوس: به رأس قوس و بالاترین نقطه قوس گفته می‌شود.
چفدهای باربر گروهی هستند که از تکرارشان طاق‌های باربر و از دورانشان گنبدهای وسیع بوجود می‌آیند. در ایران بعد از اسلام این چفدها تا دهانه‌های بالاتر از ۱۶ گز را نیز در بر گرفته‌اند (گز کوچک = ۹۴ [[سانتی‌متر]] و گز سلطانی = ۱۰۶٫۶ سانتی‌متر) و همانطور که از نامشان پیداست، قادرند بارهای وارده را بر خود به خوبی تحمل کنند.
;انواع چفدهای باربر
# چفد پنج اوهفت
# چمانه = بیان = دو لنگه (بیان = چفد)
# شبدر یا شبدری
# بیز یا هلوچین
# بستو (کوزه = بستو)
# چفد سروک
 
=== چفدهای غیرباربر ===
- افریز: به دهانه قوس گویند، فاصله بین دو پاکار.
این گونه چفدها بارهای وارد بر خود را تحمل نکرده، لذا بیشتر جنبه آمودی دارند یا در دهانه‌های کوچک (حداکثر تا ۳ گز) بکار رفته‌اند و دلایل انتخاب آنها زیبایی، و سادگی آنهاست و اگر در بعضی نقاط به عنوان قوس باربر اجرا گشته‌اند، اغلب شکسته و خطراتی تولید کرده‌اند.
;انواع چفدهای غیرباربر:
# شاخ بزی
# سه بخشی
# کلیل
# قمی پوش و پانیز
# چمله
 
'''== قسمت‌های مختلف یک چفد عبارت‌اند از:'''==
- افراز: به خیز قوس گفته می‌شود، فاصله بین پاکار تا تیزه.
-* تیزه قوس: به رأس قوس و بالاترین نقطه قوس گفته می‌شود.
-* افریز: به دهانه قوس گویند، فاصله بین دو پاکار.
-* افراز: به خیز قوس گفته می‌شود، فاصله بین پاکار تا تیزه.
-* شکرگاه: به زاویه 22.5۲۲٫۵ درجه قوس شکرگاه گفته می‌شود، اولین شکافتها و خرابی‌ها در این نقطه مشخص می‌شود، در شکرگاه بیشترین نیروی رانشی را داریم.
-* ایوارگاه: به زاویه 67.5۶۷٫۵ درجه قوس ایوارگاه می‌گویند، ایوارگاه نقطه‌ای است که بیشترین نیروی فشاری قوس را داریم.
-* شانه: به فاصله بین شکرگاه تا ایوارگاه شانه می‌گوییم.
-* بالِنج یا کناله: به بخش میان پاکار تا شکرگاه را گویند.
-* پاکار: به پای چفد گویند، جایی که قوس از آنجا شروع می‌شود.
 
== جستارهای وابسته ==
- شکرگاه: به زاویه 22.5 درجه قوس شکرگاه گفته می‌شود، اولین شکافتها و خرابی‌ها در این نقطه مشخص می‌شود، در شکرگاه بیشترین نیروی رانشی را داریم.
* [[گنبد]]
 
== منابع ==
- ایوارگاه: به زاویه 67.5 درجه قوس ایوارگاه می‌گویند، ایوارگاه نقطه‌ای است که بیشترین نیروی فشاری قوس را داریم.
{{پانویس}}
{{معماری-خرد}}
 
[[رده:عناصر معماری اسلامی]]
- شانه: به فاصله بین شکرگاه تا ایوارگاه شانه می‌گوییم.
 
- بالِنج یا کناله: به بخش میان پاکار تا شکرگاه را گویند.
 
- پاکار: به پای چفد گویند، جایی که قوس از آنجا شروع می‌شود.
 
 
{{خرد}}
 
[[رده:معماری]]