تراتوژن: تفاوت میان نسخه‌ها

۷۳ بایت اضافه‌شده ،  ۸ سال پیش
جز
جز (ربات ردهٔ همسنگ (۲۴) +مرتب+تمیز (۸.۸): + رده:تاثیر پرتو بر سلامتی)
[[پرونده:Darłowo muzeum dwugłowy cielak.jpg|thumbبندانگشتی|leftچپ|300px|نمونه تراتوژن در گوساله دوسر]]
'''تراتوژن''' {{انگلیسی|Teratogenese}} (''از ریشه [[یونانی]] teras به معنی هیولا'') یا '''آسیب‌زا''' به هرگونه عامل محیطی که در دوره ''پیش از تولد'' [[جنین]]٬ به‌آن آسیب برساند اشاره دارد. مطالعه روی این پدیده ''تراتولوژی'' نام دارد و شناخت ناهنجاری‌های مادرزادی ناشی‌از هرنوع ماده تراتوژن تعریف می‌شود. تراتوژن ممکن است یک مادهٔ شیمیایی، دارویی عفونی، بيماریبیماری در مادر باردار يایا یک عامل فیزیکی و یا تغییر در [[متابولیسم]] بدن مادر باشد که در [[رويانرویان]] یا جنينجنین باعث ایجاد معلولیت‌های ساختاری{{نشانه|۱}} يایا عملکردی{{نشانه|۲}} شود. از میان این اختلال‌ها که شامل برخی از نقص‌های شدید و مرگبار نیز برای نوزاد می‌شوند می‌توان به [[فوکوملیا]]، [[لب‌شکری]](شکاف لب) و شکاف کام و هم‌چنین نقص و نارسایی قلبی (مانند تغییر در دیواره) اشاره نمود. از آن‌جا که دانش [[پزشکی]] در ابتدا به تأثیر زیان‌بار برخی عوامل در آسیب‌های شدید پیش‌از بدنیاآمدن نوزادان پی برده‌بود می‌توان گفت که این دانش پیشینه‌ای دراز دارد بااين‌حالبااین‌حال آسیب‌هایی که تراتوژنها وارد می‌کنند همیشه ساده و قابل درک نبوده و به چندین عامل بستگی دارد.<ref>Rogers, J.M., Kavlock, R.J. Developmental toxicology. In C.D. Klaassen : Casarett & Doull's Toxicology. ص۳۰۱ تا ۳۳۱. , ۱۹۹۶. شابک-07-105476-6.</ref><ref>[http://www.teratology.org/ Teratology Society<!-- عنوان تصحیح شده توسط ربات -->]</ref><ref>[http://medlib.ir/Keyword/Keyword.aspx?kwi=8629 مدلیب ایران]</ref><ref>[http://www.afarineshdaily.ir/afarinesh/News.aspx?NID=60114 روزنامه آفرینش تاریخ ۶ اسفند ۱۳۸۸]</ref>
 
== تراتولوژی ==
در تراتولوژی بالینی اهدافی چون درک و یافتن یک رابطه بین ناهنجاری جنین در برخورد [[بارداری|مادر باردار]] با یک مادهٔ تراتوژن و پیامد آن٬ تعیین میزان خطر بروز ناهنجاری در کودک در صورت رویارویی مادر با تراتوژن و همچنین تعیین میزان خطر بروز ناهنجاری در جنین در شرایط کاربرد روشهای تشخیصی رادیواکتیو(مانند [[پرتو ایکس]]) در مادر دنبال می‌گردد.<ref>مجله‌دانشگاه‌علوم‌پزشکی‌ایران ۵۶۷؛ ش۲۷ - عنوان مقاله:ﺑﺮرﺳﯽ اﺛﺮات ﺗﺮاﺗﻮژن - ''آﺗﻮﺳﺎ زﯾﺮک؛ دکتر ملیحه نوبخت؛ دکتر مهدیزاده''۱۳۸۰</ref>
هیچ ماده تراتوژن مطلقی وجود ندارد بلكهبلکه به شرايطشرایط و زمان و مقدار برخورد بستگی دارد. گاه مصرف بیش‌از اندازه آب یا [[نمک خوراکی]] نیز می‌تواند تراتوژن محسوب شود چراکه سلولهای رویانی باسرعت در حال تقسیم، تمایز، تکامل و مهاجرت هستند و با انسان بالغ تفاوت دارند. به‌علاوه تفاوت ژنتیکی در حساسیت برابر تراتوژن و مطالعه روی حیوانات نشان می‌دهد که حساسیت گونه‌های مختلف در برابر مواد تراتوژن تفاوت دارد. این پدیده در افراد انسانی مختلف درون یک گونه و گروه نیز تفاوت دارد. [[آسپرین]]، [[کورتون]] و نیز کمبود چندنوع [[ویتامین]] در گونه‌های موش و موش صحرایی تراتوژنز است درحالی‌که مصرف آسپرین در انسان بی‌خطر گزارش شده‌است. از دیدگاه ژنتیکی، حساسيتحساسیت در برابر تراتوژن‌ها در افراد مختلف متفاوت است و به‌همین علت تا امروز ماده تراتوژن با اثر صددرصدی شناخته نشده‌است.{{سخ}} با این پیش‌زمینه نتیجه مطالعه و تحقیق روی حیوان را نیز نمی‌توان به انسان تعمیم داد.
رابطهٔ اندازه مصرف و پاسخ رویان نیز بررسی شده و تقریباً تمام مواد با وزن ملکولی کمتر از ۱۰۰۰ به آسانی از جفت عبور می‌کنند.<ref>[http://www.irmedic.com/content/view/61/30/ جامعه پزشکان ایران : اصول تراتولوژی و تراتوژن‌ها]</ref>
 
ضدافسردگی‌ها([[پاروکستین]])، داروهای ضد صرع (اسید والپروئیک، [[فنی توئین|فنی‌توئین]]، [[کاربامازپین]])، آرامبخش‌ها([[تالیدومید]]، [[دیازپام]])، آندروژن (دانازول)، مشتقات کومارینی([[وارفارین]])، آنتی‌متابولیت‌ها (متوترکسات)، استروژن‌ها (داتیل‌استیل بسترول)، لیتیم، کنتراسپتیوهای خوراکی، ریتنوئیدها و [[ید رادیواکتیو]]
 
== پانویس ==
* {{پاورقی|۱}}Structural
* {{پاورقی|۲}}Functional
</small>
 
== جستارهای وابسته ==
* [[کارسینوژن]]
* [[عامل نارنجی]]
 
== منابع ==
{{پانویس}}
[[رده:زیست‌شناسی رشد]]
 
[[رده:تاثیر پرتو بر سلامتی]]
[[رده:تراتوژن‌ها]]
[[رده:زیست‌شناسی رشد]]
 
{{Link FA|sl}}
۴٬۴۱۱٬۲۶۸

ویرایش