باز کردن منو اصلی

تغییرات

جز
ویرایش و تصحیح (جزئی)
{{دیگر کاربردها|شهروند}}
'''شهروندی''' (انگلیسی: Citizenship) همانطور که روشن است از مشتقات [[شهر]] (City) است . شهروندی را قالب پیشرفتهٔ «شهرنشینی» می‌دانند. به باور برخی از کارشناسان، شهرنشینان هنگامی که به حقوق یکدیگر احترام گذارده و به مسئولیت‌های خویش در قبال شهر و اجتماع عمل نمایند به «شهروند» ارتقاء یافته‌اند.{{سخ}}
شهروندی تا پیش از این در حوزهٔ اجتماعی شهری بررسی می‌شد اما پس از آن شهروندی مفاهیم خود را به ایالت و کشور گسترش داده‌است، اگرچه امروزه بسیاری به [[شهروندی جهانی]]<ref>Global Citizenship</ref> نیز می‌اندیشند.
شهروندی امروزه کاربردها و معانی مختلفی یافته‌است.
 
=== شهروند و حقوق شهروندی ===
یک شهروند یک عضو رسمی یک شهر، ایالت یا کشور است. این دیدگاه، حقوق و مسئولیت‌هایی را به شهروند یاد آور می‌شود که در قانون پیش بینی و تدوین شده‌است. از نظر حقوقی، جامعه نیازمند وجود مقرراتی است که روابط تجاری، اموال، مالکیت، شهرسازی، سیاسی و حتی مسائل خانوادگی را در نظر گرفته و سامان دهد. ازاین رو از دید شهری موضوع حقوق شهروندی، روابط مردم شهر، حقوق و تکالیف آنان در برابر یکدیگر و اصول و هدف‌ها و وظایف و روش انجام آن است. همچنین نحوه اداره امور شهر و کیفیت نظارت بر رشد هماهنگ شهر است که می‌توان بعنوان مهمترین اصولی بدانیم که منشعب از حقوق اساسی کشور است.<ref>{{یادکرد|فصل= |کتاب= مجموعه مقالات همایش «نظارت همگانی، شهروندی و توسعه سازمانی» |نویسنده =|ترجمه=|ناشر = شهرداری تهران و دانشکده مدیریت |چاپ=|شهر=|کوشش=|ویرایش=|صفحه= |سال= بهمن ۱۳۸۶|شابک=}} ص ۸۰؛ مقاله دکتر نادر شکری </ref>
 
در واقع '''حقوق شهروندی''' آمیخته‌ای است از وظایف و مسئولیت‌های شهروندان در قبال یکدیگر، [[شهر]] و [[دولت]] یا قوای حاکم و مملکت و همچنین حقوق و امتیازاتی که وظیفه تامین آن حقوق بر عهدهٔ مدیران شهری (شهرداری)، دولت یا به طور کلی قوای حاکم می‌باشد.
به مجموعه این حقوق و مسئولیت‌هامسئولیت‌ها،<ref>Citizenship rights and responsibilities</ref> ، «'''حقوق شهروندی'''» اطلاق می‌شود.
 
=== شهروندی پویا ===
شهروندی اشاره به زندگی روزمره، فعالیتهای فردی و کسب و کار افراد اجتماع و همچنین فعالیتهای اجتماعی ایشان دارد و بطور کلی مجموعه‌ای از رفتار و اعمال افراد است. '''شهروندی پویا''' یا '''شهروندی فعال''' <ref>Active Citizenship</ref> در واقع از این نگرش برخاسته‌است.
 
شهروندی از این منظر، مجموعه گسترده‌ای از فعالیت‌های فردی و اجتماعی است. فعالیتهایی که اگرچه فردی باشند اما برآیند آنها به پیشرفت وضعیت اجتماعی کمک خواهد کرد. همچنین است مشارکتهای اقتصادی، خدمات عمومی، فعالیتهای داوطلبانه و دیگر فعالیتهای اجتماعی که در بهبود وضعیت زندگی همه شهروندان موثر خواهد افتاد. در واقع این نگاه ضمن اشاره به حقوق شهروندی مدون و قانونی در نگاه کلی‌تر به رفتارهای اجتماعی و اخلاقی می‌پردازد که اجتماع از شهروندان خود انتظار دارد. دریافت این مفاهیم شهروندی نیازمند فضایی مناسب برای گفتگو و مشارکت مردم با نقطه نظرات متفاوت و نظارت عمومی است.<ref name="CF">[http://www.citizenshipfoundation.org.uk/main/page.php?286 Citizenship Foundation: What is citizenship<!-- عنوان تصحیح شده توسط ربات -->]</ref>.
 
=== آموزش شهروندی ===
* بحث و بررسی درباره سرفصلها و موضوعات مهم شهروندی
* فهم و شناخت جامعه و آشنایی با فعالیتهای اجتماعی
* مشارکت فعال در یک برنامه اجتماعی یا گروهی <ref>[http://www.teachernet.gov.uk/teachingandlearning/subjects/citizenship/what/ citizenship education in U.K]</ref>
<!-- از همان منبع بالاست، اگر کسی فرصت برگردان داشته باشد، پیشنهاد می‌شود -->
<!-- Funding
=== [[حقوق مصرف کننده]] ===
 
امروزه به دلیل تنوع نیازها و تخصصی شدن مشاغل، افراد یک خانواده برای تامین حداقل مایحتاج مصرفی خود نیازمند استفاده از کالاها و خدمات عرضه شده توسط دیگران هستند . از اینرو نیاز به کالاهای مصرفی و خدمات یک نیاز ضروری و اجتناب ناپذیر است که هرگونه اختلال در تولید و توزیع آنها می تواندمی‌تواند جامعه و مدیریت آن را به چالش بکشاند و علاوه بر زیانهای مادی صدمات و زیانهای معنوی را نیز متوجه مصرف کننده نماید .[http://www.tazirat.gov.ir/HogogMasraf.asp]
 
== مفاهیم شهروندی ==
مفهوم [[حقوق بشر]] اغلب در کنار دو مفهوم «[[حقوق اساسی]]» و «[[حقوق شهروندی]]» مطرح می‌شود. این سه مفهوم، گاه مترادف جانشین یکدیگر به کار می‌روند اما در تفکیک مفهومی مرزهای ظریفی میان این مفاهیم سه گانهسه‌گانه و دلالت موضوعی وجود دارد.{{سخ}}می‌توان گفت ''حقوق شهروندی'' آن بخش از ''حقوق اساسی'' است که در قانون اساسی هر [[کشور|کشوری]] شکل «[[ملی]]» به خود می‌گیرد و فقط شامل حال شهروندان همان کشور خاص می‌شود (مانند [[حق مشارکت سیاسی]] که ملهم از ''حقوق بشر'' در شکل نسبی آن است.)<ref>{{یادکرد وب| نشانی = http://www.greenrights.ir/philosophy/2006/10/000348.php| عنوان =حقوق اساسی و حقوق شهروندی | تاریخ بازدید =۱۶ مه ۲۰۰۸| تاریخ =۱ آبان ۱۳۸۵| ناشر = وب‌گاه حقوق سبز| زبان =}}</ref>
 
بسیاری براین عقیده‌اند که قوانین موضوعه هر کشوری تاثیر مستقیم از مفهوم شهروندی و حقوق شهروندی می‌پذیرد.<ref>{{یادکرد وب| نشانی = http://www.hoqouq.com/law/article242.html?var_recherche=شهروندی#forum3090 | عنوان = بخشنامه حقوق شهروندی؛ قوه قضائیه| تاریخ بازدید =۱۴ مه ۲۰۰۸ | تاریخ =| ناشر =وبگاه حقوق | زبان =}}
* {{یادکرد وب| نشانی = http://www.isu.ac.ir/publication/Research-Quarterly/Research-Quarterly_24/Research-Quarterly_2402.htm#_ednref8 | عنوان = تاریخچه تدوین قانون مدنی، دکترحمید بهرامی احمدی| تاریخ بازدید =۱۶ مه ۲۰۰۸ | تاریخ =زمستان ۱۳۸۳| ناشر = فصلنامه پژوهشی دانشگاه امام صادق، شماره ۲۴، زمستان ۱۳۸۳| زبان =}}</ref>
</ref>
بعضی شهروندی را در ابعاد اجتماعی، سیاسی و مدنی تقسیم بندی می‌کنند اما به نظر می‌رسد در دسته بندی کلی می‌توان شهروندی را در مسئولیتهای فردی و اجتماعی شهروندان و همچنین مسئولیت‌های دولت در قبال شهروندان بررسی کرد. با نگاهی کلی در جوامع مختلف می‌توان بخشی ازاین مفاهیم مشترک را عنوان و تکمیل کرد.
 
* [[رای]] دادن:حق رای در عین حالی که، از نظر بسیاری، از جمله مسئولیت‌های شهروندی محسوب می‌گردد اما در واقع یک امتیاز نیز می‌باشد. کسانی که رای نمی‌دهند در واقع صدایشان در [[دولت]] شنیده نمی‌شود.<ref>[http://bensguide.gpo.gov/9-12/citizenship/responsibilities.html Ben's Guide (9-12): Citizenship - Responsibilities of Citizens<!-- عنوان تصحیح شده توسط ربات -->]</ref><ref>)0791 ,Carole Pateman, «Participation and Democratic Theory,» (New York, Cambridge University Press</ref>
قبل از هر [[رای‌گیری]]، اطلاعات مربوط به موضوع یا نامزدها باید بصورت شفاف به اطلاع شهروندان برسد.
* [[خدمت در ارتش]]: در زمان جنگ، هر مردی که توانایی بدنی دارد، برای جنگ فراخوانده می‌شود. در زمان صلح نیز به صورت خدمت اجباری سربازی و یا داوطلبانه در نیروهای مسلح حاضر می‌شوند.
 
در بعضی ایالات یا مناطق محلی، ممکن است به افرادی فرمان داده شود تا در دستگیری مجرمین یا برای برقراری [[صلح]] و [[امنیت]] یا اجرای یک فرمان به [[کلانتر]] کمک کنند.
* احترام به [[قانون]] و حقوق دیگران: هر شهروندی می‌بایست از قوانین اجتماع، ایالت و کشوری که در آنجا زندگی می‌کند، پیروی کند.
هر شهروندی می‌بایست به حقوق دیگران احترام بگذارد.
* پرداخت [[مالیات]]: هر شهروندی موظف به پرداخت [[مالیات بر درآمد]] و دیگر عوارض قانونی بر اساس درستکاری و راستی و سرموقع می‌باشد..<ref name="bensguide"/>.
 
=== مسئولیت‌های دولت ===
از جمله [[مسئولیت|مسئولیت‌های]] [[دولت]]، خرج نمودن [[مالیات]] و عوارض دریافتی توسط بخش‌های دولتی جهت ارائه خدمات زیر، به شهروندان است :
** حفاظت از جان و مال و حقوق و [[امنیت]] شهروندان: توسط [[پلیس]]، [[آتش‌نشانی]]، [[امداد در حوادث و بلایای پیش بینی نشده]]، [[دادگاه]] و سامانه قضایی و [[نیروهای مسلح]].
** بهداشت و سلامتی: [[آب]] و [[غذا|غذای]] سالم، بازرسی از [[شیر]] و [[گوشت]]، نگهداری از [[بیمارستان|بیمارستان‌ها]].
** آموزش : [[مدرسه|مدرسه‌ها]] و [[کتابخانه|کتابخانه‌های]] عمومی.
** نگهداری، تعمیر و ساخت [[جاده|جاده‌ها]]، [[بزرگراه|بزرگراه‌ها]] و [[خیابان|خیابان‌ها]] و [[راه آهن]].
** حفاظت و نگهبانی از [[منابع طبیعی]]، [[جنگل|جنگل‌ها]] و [[محیط‌زیست]].
** حفاظت از پس‌اندازها، با [[بازرسی]] از [[بانک|بانک‌ها]] و ضمانت حساب‌های بانکی.
** کمک و جبران خسارات : در موارد پیش بینی نشده مانند [[سیل]]، [[زلزله]] و [[خشکسالی]]..<ref name="bensguide"/>.
 
== شهروندی در کشورهای گوناگون ==
=== شهروندی در ایران ===
تا قبل از این در ایران، شهروندی تنها از منظر شهر و شهرنشینی مطرح می‌گردید و شهروندی رابطه متقابل یک شهرنشین با شهر و مدیران شهری و شهرداری دیده می‌شد و حقوق شهروندی را در گرو تصویب نقشه جامع شهر میدیدندمی‌دیدند.{{سخ}}
اما استفاده از واژه شهروند و شهروندی یا حقوق شهروندی در سال‌های اخیر در میان حقوقدانان و مجامع قانونی و حقوقی دید جامعتری یافت. در سال ۸۳ قانونی با عنوان « احترام به آزادی‌های مشروع و حفظ حقوق شهروندی » به تصویب مجلس رسید و به نام « بخشنامه حقوق شهروندی » در قوه قضائیه، دستورکار واحدها گردید. رئوس مهم این قانون درباره نحوه بازداشت و بازجویی و منع شکنجه و رفتار با متهمان توسط ضابطین و مجریان قضایی بود..<ref>[http://www.hoqouq.com/law/article242.html?var_recherche=شهروندی#forum3090 بخشنامه حقوق شهروندی؛ قوه قضائیه]</ref>. هر چند در سالهای اخیر واژۀواژهٔ شهروند به جای تبعه در ایران به سرعت فراگیر شده و کاربرد عمومی پیدا کرده است اما برخی از صاحب نظران در امور مسائل حقوقی و زبانی هنوز هم به این عقیده اندعقیده‌اند که در جوامع چون ایران، تاجکستان و افغانستان که تا هنوز اختلاف سطح توسعه در زمینه هایزمینه‌های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی میان شهر و روستا خیلی بزرگ است، کاربرد این واژه به جای تبعه درحقیقت تبعیض در مقابل روستاییان به شمار خواهد رفت. زیرا به آنها شاید این تصور داده شود که آنها مانند شهر نشینان اتباع مستاوی الحقوق کشور به شمار نمی‌روند.
 
در ایران به کودکانی که یکی از والدین آن‌ها شهروند کشورهایی مانند [[افغانستان]] و [[پاکستان]] باشد با مشکل شهروندی روبرو هستند. سالانه ۱۲ هزار دختر ایرانی با اتباع بیگانه ازدواج می‌کنند. به استناد آمارهای منتشرشده ۳۳ هزار فرزند حاصل از ازدواج دختران [[مشهد]] با اتباع بیگانه بدون شناسنامه هستند.<ref>روزنامهٔ کیهان،
دوشنبه ۱۱ اردیبهشت ۱۳۸۵- ۳ ربیع‌الثانی۱۴۲۷- اول مه ۲۰۰۶- سال شصت و چهارم-شماره ۱۸۵۰۵ </ref>
</ref>
 
قواعد تابعیت در قانون مدنی ایران آورده شده‌اند. جلد دوم قانون مدنی مصوب ۱۳۱۳ با اصلاحات بعدی، در شماری از مواد خود به شرایط کسب تابعیت ایرانی، سلب تابعیت و بازگشت به تابعیت اختصاص پیدا کرده‌است. ماده ۹۷۶ قانون مدنی کسانی را که ایرانی هستند بر شمرده و ماده ۹۷۹ شرایطی را که بیگانگان می‌توانند به تابعیت ایرانی درآیند مقرر نموده‌است.
=== ایالات متحده آمریکا ===
{{اصلی|منشور حقوق ایالات متحده آمریکا}}
حقوق شهروندی و آزادی [[مردم ایالات متحده آمریکا]] در [[منشور حقوق ایالات متحده آمریکا]] که در سال [[۱۷۹۱ (میلادی)]] به قانون اساسی آن کشور الحاق گردید، مشخص و حراست شده‌است .<ref>{{یادکرد وب| نشانی = http://bensguide.gpo.gov/9-12/citizenship/rights.html| عنوان =Rights of Citizens:The Bill of Rights | تاریخ بازدید =۶ مه ۲۰۰۸| تاریخ = October ۲۰, ۲۰۰۲| ناشر = US Government Printing Office| زبان = انگلیسی}}</ref>. مهم‌ترین حقوق شهروندی در [[ایالات متحده آمریکا]] بر اساس این منشور عبارتند از:
* متمم یکم: آزادی مذهب و آزادی بیان
* متمم دوم: آزادی مالکیت و حمل اسلحه
* متمم سوم: حراست از مالکیت مسکن افراد در زمان صلح و جنگ
* متمم چهارم: حق امنیت جان، مسکن و مالکیت افراد در برابر تفتیش و توقیف
* متمم پنجم تا هشتم: دادرسی، محاکمه و مجازات عادلانه
* متمم نهم: منحصر نشدن حقوق و آزادی افراد به موارد بیان شده
 
== پانویس ==
{{پانویس|2۲}}
 
== منابع ==
 
* {{
۱) تهران، [[خبرگزاری جمهوری اسلامی]] ۸۶/۰۸/۲۳ ۲) [[روزنامه کیهان]] ۱۹/۹/۱۳۸۵ صفحه ۱۱ 3۳) نگاهی به دست آوردهایدست‌آوردهای دو سالهٔ شورای اسلامی شهر بوشهر و اهداف دومین دوره شورای اسلامی بوشهر
تاریخ =| ناشر = ، | زبان
{{=
 
 
== پیوند به بیرون ==