تفاوت میان نسخه‌های «بنزن»

۶۲ بایت اضافه‌شده ،  ۶ سال پیش
جز
ویرایش به وسیلهٔ ابزار خودکار ابرابزار
جز (ربات ردهٔ همسنگ (۲۶) +مرتب+تمیز (۸.۸): + رده:جهش زا (موتاژن))
جز (ویرایش به وسیلهٔ ابزار خودکار ابرابزار)
{{chembox
| Watchedfields = changed
| verifiedrevid = 408941856۴۰۸۹۴۱۸۵۶
| Name = بنزن
| ImageFileL1_Ref = {{chemboximage|correct|??}}
| StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}}
| StdInChIKey = UHOVQNZJYSORNB-UHFFFAOYSA-N
| CASNo = 71۷۱-43۴۳-2۲
| CASNo_Ref = {{cascite|correct|CAS}}
| ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}}
| ChEBI = 16716۱۶۷۱۶
| ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}}
| ChemSpiderID = 236
}}
| Section2 = {{Chembox Properties
| C=6|H=6۶
| Appearance = Colorless liquid
| Density = 0.8765(20) g/cm<sup>3</sup> <ref name="handbook13">{{RubberBible86th}}</ref>
| Solubility = 1.8 g/L (15۱۵&nbsp;°C) <ref>{{cite journal|last1=Arnold|first1=D.|last2=Plank|first2=C.|last3=Erickson|first3=E.|last4=Pike|first4=F.|title=Solubility of Benzene in Water.|journal=Industrial & Engineering Chemistry Chemical & Engineering Data Series|volume=3|page=253|year=1958|doi=10.1021/i460004a016|issue=2}}</ref><!--1st ref is most comprehensive but is paywalled---><ref>{{cite journal|doi=10.1073/pnas.87.1.167|last1=Breslow|first1=R|last2=Guo|first2=T|title=Surface tension measurements show that chaotropic salting-in denaturants are not just water-structure breakers|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|volume=87|issue=1|pages=167–9|year=1990|pmid=2153285|pmc=53221}}</ref><ref>{{cite book|url=http://books.google.com/books?id=N8RcH8juG_YC&pg=PA114|page=114|title=Ludwig's applied process design for chemical and petrochemical plants, Volume 1|author=A. Kayode Coker, Ernest E. Ludwig|publisher=Elsevier|year=2007|isbn=075067766X}}</ref>
| MeltingPt = 5.5۵٫۵&nbsp;°C, 278.7 K
| BoilingPt = 80.1۸۰٫۱&nbsp;°C, 353.3 K
| Viscosity = 0.652۰٫۶۵۲ [[پواز|cP]] at 20&nbsp;°C
| Dipole = 0 [[Debye|D]]
| LambdaMax = 255 nm
}}
| Section7 = {{Chembox Hazards
| FlashPt = −11.63−۱۱٫۶۳&nbsp;°C, 262 K
| EUClass = Flammable ('''F'''){{سخ}}[[کارسینوژن|Carc. Cat. 1]]{{سخ}}[[جهش زا (موتاژن)|Muta. Cat. 2]]{{سخ}}Toxic ('''T''')
| NFPA-H = 2۲
| NFPA-F = 3۳
| NFPA-R = 0۰
| RPhrases = {{R45}}, {{R46}}, {{R11}}, {{R36/38}},{{R48/23/24/25}}, {{R65}}
| SPhrases = {{S53}}, {{S45}}
}}
}}
'''بنزن''' {{انگلیسی|Benzene}} مایعی است بی‌رنگ، خوشبو و فرار که با شعله زرد رنگ همراه با دوده می سوزدمی‌سوزد و در تولید صنعتی گروهی از مواد مانند [[پلی استیرن]]، [[لاستیک مصنوعی]] و [[نایلون]] استفاده می‌شود. این مایع در تهیهٔ شوینده‌ها و رنگ‌ها نیز به کار می‌رود.
 
بنزن متعلق به خانوادهٔ [[هیدروکربن]]‌هاست که هر [[مولکول]] آن ۶ [[اتم]] [[کربن]] و ۶ اتم [[هیدروژن]] دارد که یک '''آرایش حلقوی''' را به‌وجود می‌آورند. این آرایش حلقهٔ بنزن نامیده می‌شود که در بسیاری از ترکیبات از جمله [[آسپیرین]] و مادهٔ منفجرهٔ [[تی. ان. تی]] نیز وجود دارد. بنزن سمی و [[سرطانزا]] است.
 
== تاریخچه ==
بنزن را [[مایکل فارادی]] در سال ۱۸۲۵ میلادی کشف کرد. اولین بار فارادی بنزن را از گاز درخشان فشرده ایفشرده‌ای جداسازی کرد که از [[پیرولیز]] روغن وال ساخته می شدمی‌شد و آن را برای اولین بار '''بی کاربورِت هیدروژن''' نامید . سپس در سال 1834۱۸۳۴ میلادی فردی به نام '''آیل هارت میچرلیش''' بنزن را از گرما دادن [[بنزوئیک اسید]] با [[کلسیم اکسید]] [[سنتز]] کرد و با اندازه گیریاندازه‌گیری چگالی بخار آن، نشان داد بنزن دارای [[فرمول مولکولی]] C<sub>6</sub>H<sub>6</sub> است.<ref>شیمی آلی، جلد دوم و سوم، نوشته ینوشتهٔ گراهام ت. سولومونز، ترجمه یترجمهٔ مجید هروی، سید حسین عبدی اسکویی، محمود تاجبخش، تاریخ چاپ 1377، صفحه یصفحهٔ 739</ref> بنزن در گذشته از طریق حرارت دادن [[قطران زغال‌سنگ]] و سپس تبدیل بخار آن به مایع به‌دست می‌آمد اما امروزه بنزن را به مقدار زیاد از [[نفت خام]] استخراج می‌شود.
 
ساختار بنزن توسط [[فردریش آگوست ککوله]] در سال 1865۱۸۶۵ میلادی شناسایی شد.<ref>شیمی آلی، جلد دوم و سوم، نوشته ینوشتهٔ گراهام ت. سولومونز، ترجمه یترجمهٔ مجید هروی، سید حسین عبدی اسکویی، محمود تاجبخش، تاریخ چاپ 1377، صفحه یصفحهٔ 744</ref>
 
== ویژگی‌ها ==
مایع بی رنگ،بی‌رنگ، معطر و دارای رایحه خوب، به سرعت بخار می‌شودو دارای قابلیت اشتعال فوق العاده بالا است. این ماده در مواد پلاستیک، رزین، نایلون، روغن‌های روان ساز،روان‌ساز، مواد رنگی، پاک کننده‌ها، سموم آفت کش و... موجود است.
 
== مشتقات بنزن ==
برابر با استاندارد ۲۲۸ EN و ۱۳۱۹ ASTM D حداکثر میزان مجاز بنزن در بنزین ۱ درصد حجمی است.<ref>[http://www.khabaronline.ir/news-121226.aspx کیفیت بنزین ایران در مقایسه با دیگر کشورهای جهان چطور است؟ خبرآنلاین، ۲۱ دی ۱۳۸۹]</ref> برای سال ۲۰۱۱ میلادی ایالات متحده میزان مجاز بنزن در بنزین را به ۰/۶۲ درصد کاهش داده است.<ref>[[:w:en:Benzene|Benzene، ویکی‌پدیا دانشنامه آزاد]]</ref>
 
حد استاندارد اروپا برای آلاینده بنزن موجود در هوا پنج میلی گرم در مترمکعب و در ژاپن سه میلی گرم بر مترمکعب است در حالی که در پنج منطقه آلوده تهران بالاترین میزان بنزن موجود در هوا ۱۵۰ میلی گرم بر متر مکعب و کمترین میزان ۵۰ میلی گرم در متر مکعب است. بنابراین میزان آلاینده بنزن در هوای پایتخت ایران حداقل بیش از ۱۲ برابر استانداردهای جهانی است.<ref>[http://www.naftnews.net/print-7826.html آلاینده بنزن ۱۲ برابر استاندارد سالیانه هوا را آلوده می کند،می‌کند، ۲ بهمن ۱۳۸۸، نفت نیوز]</ref>
 
== خطرات بنزن ==
 
== منابع ==
* شیمی آلی، جلد دوم و سوم، نوشته ینوشتهٔ گراهام ت. سولومونز، ترجمه یترجمهٔ مجید هروی، سید حسین عبدی اسکویی، محمود تاجبخش، تاریخ چاپ 1377۱۳۷۷
* شیمی آلی عملی، نوشته ینوشتهٔ آرتور آی. وگل، ترجمه یترجمهٔ علی پورجوادی، عبدالرضاسلاجقه، زهرا وثوق، مرکز نشر دانشگاهی، تاریخ چاپ 1381۱۳۸۱
 
{{ویکی‌انبار-رده|Benzene}}