تفاوت میان نسخه‌های «ایل ریزه‌وند»

بدون خلاصه ویرایش
 
{{ویکی‌سازی}}
 
ایل ریزوندریزه‌وند از قدیمی ترین ساکنان ایلام و پشتکوه بوده اند که به علت مخالفت و عدم اطاعت از والی پشتکوه تبعید گشته و مجبور به مهاجرت شده اند.بر اساس منابع،اکثر طرفداران و و خانواده هایی که از طرف توشمال ریزوندریزه‌وند مامور کشت و وزرع در زمین های کشاورزی توشمال بوده اند،به دستور والی تبعید شده اند تا توشمال و نزدیکانش توان نظامی مقابله با والی را نداشته باشند
== در مورد ریزوندریزه‌وند ==
ایل ریزوندریزه‌وند از قدیمی ترین ساکنان ایلام و پشتکوه بوده اند که به علت مخالفت و عدم اطاعت از والی پشتکوه تبعید گشته و مجبور به مهاجرت شده اند.بر اساس منابع،اکثر طرفداران و و خانواده هایی که از طرف توشمال ریزوندریزه‌وند مامور کشت و وزرع در زمین های کشاورزی توشمال بوده اند،به دستور والی تبعید شده اند تا توشمال و نزدیکانش توان نظامی مقابله با والی را نداشته باشند.افرادی که تبعید شده اند امروزه شعبات دیگری از ایل ریزوندریزه‌وند را در [[ایلام]] و [[کرمانشاه]] تشکیل داده اند.{{سر خط}}
یا به قولی دیگر ،ریزه وندی ها از طوایف قدیم شهر ایلام بوده ، گویش آنها کُردی محکی می باشد . و به علت اطاعت نکردن و ندادن مالیات به والی حسین قلی خان ابو قداره سرکوب و پراکنده شده اند. اعتقادات در باره اصل و نسب این طایفهطاریزه‌وندفه زیاد است، برخی آنها را از اخلاف بهرام گور می دانند .{{سر خط}}
 
مردمان ایل ریزوندریزه‌وند به صورت ایلیاتی و تحت فرمان تشمال ایل که بالاترین شخص ایل بوده زندگی می کردند.
'''آخرین توشمال ایل ریزوندریزه‌وند توشمال صیدرضا احمدی (صیدرضا علان)بود''' که در '''روستای هلسم''' زندگی می کرد.خانواده بزرگ توشمال که معمولاً بزرگترین فردی که از لحاظ خونی به رهبر اصلی ایل یعنی توشمال میرسید به رهبری ایل منصوب میکردند،در روستاهایی که جزء قلمرو ایل بودند سکونت داشتند.امروزه [[خانواده های]] در روستاهای موشکان،چم قوله،هلسم،لتاب،طاق گاوری و...به همین نام زندگی میکنند.
محل تجمع ایل ریزوندریزه‌وند در شهرستان چرداول دهستان ریزوندریزه‌وند (مرکز ایل) ،بخشی از [[شهرستان شیروان]] ، روستای [[ریزه وند |ریزه وند بولی]]،بخشی از [[بخش چوار]] ،[[شهرستان مهران]]، [[شهرستان ایلام]] و [[منطقه سورگه]] می باشد.
 
آقای [[ظاهر سارایی]] چنین نقل می کند((والیان و حاکمان لر خود نیز کوچ نشین بوده اند و همراه با طوایف دیگر فاصله دشت و کوه را در فصول مختلف می پیمودند . روسای طوایف موظف بوده اند که به نمایندگی از ایل ، با والی ارتباط داشته باشند ، مالیات بپردازند ، چریک ونیروی جنگی به حاکمان بدهند و به مناسبت های مختلف در نزد او حضور داشته باشند و حتی در مشاورات و تصمیم گیری­ها به او کمک می کرده­اند و او آنان را احضارمی کرده است .غلام رضا خان ارکوازی بعد از پدرش به ریاست ایل بزرگ ارکوازی می رسد و از این رهگذر، ناگزیر در ارتباط با حاکمان ووالیان بوده است .
 
== توشمال صید رضا احمدی ==
توشمال صید رضا احمدی گردآورنده دوباره و سرپرست و آخرین توشمال ایل باستانی ریزوندریزه‌وند می باشد که در سرو سامان دادن و حفاضت از مردم ایل ریزوندریزه‌وند متحمل زحمات زیادی شد.{{سر خط}}
مهمترین اقدامات توشمال در طول حیات:{{سر خط}}
 
1- گردآوری و سروسامان دادن دوباره ایل ریزوندریزه‌وند: ایل ریزوندریزه‌وند که بعد از ورود والییان لر به استان که طی چندین نبرد شکست خورد و دچار فروپاشی شده بود و اکثر مردم ایل مجبور به مهاجرت از استان شده بودن بعد از حدود 100سال دوباره با روی کار آمدن توشمال صید رضا احمدی(علان) ،توشمال اقدام به جمع آوری و سروسامان دادن دوباره ایل ریزون در داخل و خارج استان نمود.{{سر خط}}
 
2- جنگ گه وز(گاوز(بعد از فروپاشی ایل ریزوندریزه‌وند زمین های آباد گه وز توسط مردم میش خاص تصرف شده بود که توشمال صید رضا با در دست داشتن ته جک قولنامه زمین ها و گرد آوری تمام ریزوندریزه‌وند های داخل و خارج استان جهت بازپسگیری زمین های گه وز وارد جنگ شده و طی چندین جنگ موفق به بازپسگیری زمین های گه وز شد.{{سر خط}}
 
3- بیرون راندن عده ای از مردم تیره خیروند ایل خزل(کلی کلی) از زمین های شمالی ریزوندریزه‌وند: در شهریور 1320 بعد از اینکه توشمال برای دیدار عبدالحسین خان ابوقداره رفته بود عده ای از مردم تیره خیروند ایل خزل بعد از خلع رضا شاه اقدام به تصرف زمین های روستا های موشکان ،جوب خانم ،و شهرک شباب کرده بودند و همچنین تمام مردم آن مناطق را آواره کرده بودند و تا مرحله شخم زمین ها نیز پیش رفته بودن و تا این خبر به توشمال میرسد توشمال جهت پسگیری و بیرون راندان متجاوزان اقدام میکند و طی یک جنگ موفق به بازپسگیری زمین ها و اسکان دوباره مردم در آنجا می کند.ناگفته نماند این موضوع به گفته بزرگان دو ایل می باشد.{{سر خط}}
 
4- تبعید به مدت 7 سال به قزوین به علت کشتن ماموران ظالم حکومت شاهنشاهی{{سر خط}}
 
''''''حوزه حکومت توشمال : تمام ایل ریزوندریزه‌وند استان و چرداول میانی از موشکان و لتاب تا پنج مزرعه و نسار چرداول تا رودخانه سیمره.''''''
 
== بزرگان چرداول==
== ریزوندریزه‌وند بولی و ریزوندهایریزه‌وندهای بخش چوار ==
 
 
 
== زبان و روستاهای قلمرو ایل ==
زبان ایل ریزوندریزه‌وند [[کردی کلهری]] گویش ریزوندیریزه‌وندی می باشد که در بخش هایی از چوار و حوزه ایل ریزوندریزه‌وند چرداول در استان ایلام حوزه گویش وران این گویش است.و تمامی ساکنان روستاهای:
جوب شیرعلی (که به ریزوندریزه‌وند هم معروف است)شواو (شهر شباب امروزی )[[جوب سرخ علیا]]، دراشکفت (پایره وه ن) ، چم قوله ،قریب ،چم کبود ،لتاب [[تنگ قیر]] ، باخله ،موشکان ،هلسم ،بردویل [[طاق گاورین]] ،دارتوت ،کله شاخ ،[[جوب خانم]]،علی آباد شیروان،علی مرادخانی ،قاسم آباد، سعد آباد شورابه ،پنج مزرعه و نسار چرداول تا رودخانه سیمره و چم بور [[مله شیرخان]] میان قلعه (نام قلا) پلکانه(قدیم و جدید) کورگ [[شله کش زیز تنگ میان قلعه نیه دوله چقا بلک سزچقا نسار چالات زرد نسار برآفتاب [[برآفتاب بی]] هلت ،هرقوروش ،[[پنج مزرعه]]، [[بلاوه تره‌]]های سفلی و علیا از افراد ایل ریزوندریزه‌وند هستند.
 
== پوششش زنان و مردان ایل ==
این نوع لچگ حالت کساری دارد.ابعاد آن بزرگتر و رنگ آن کدر تر است.دارای ریشه و منگوله است و مردان ایل از آن استفاده میشود.این نوع لچگ در چرداول و ایوان کاربرد دارد.
((کتاب ایل من ایلام،نویسنده صید محمد درخشنده،انتشارات زانا))
مردم ریزوندریزه‌وند دارای ستره {قطره }و شال در زمان قدیم بودن که نشانه بومی منطقه بوده
}احمدی
 
۱۰۸

ویرایش