ایثار: تفاوت میان نسخه‌ها

۱۴۹ بایت اضافه‌شده ،  ۸ سال پیش
جز
بدون خلاصۀ ویرایش
:در نگاه ظریف به ایثار، نوعی استکمال شعور انسانی در انتخابی برتر و آگاهانه دیده می‌شود و نه صرفاً هیجانی زودگذر و بروز یک احساس آنی که در مقابل نیاز دیگران به آدمی دست می‌دهد.
 
== ابعاد ايثارایثار ==
ايثارایثار ميمی تواند گونه هايهای مختلفيمختلفی داشته باشد.گاه با فدا كردنکردن [[جان]] صورت ميمی گيردگیرد گاه با دادن مال، زمانيزمانی هم با هزينههزینه كردنکردن [[اعتبار]] و [[آبرو]] و البته برخيبرخی توقات هم ميمی تواند تركيبيترکیبی هم از اينهااینها باشد كهکه فرد به طور اراديارادی و به خاطر يكیک هدف و آرمان مقدس و والا ، تصميمتصمیم بگيردبگیرد از علايقعلایق و داشته هايهای خويشخویش اغماض نموده و دغدغه ها و دلنگرانيدلنگرانی ها و منافع« غيرغیر» را بر خود مرح بداند و در راه بر طرف ساختن مشكلاتمشکلات فرارئيفرارئی ديگريدیگری گام بردارد.
 
ايثارایثار مختص به يكیک [[جامعه]] و ملت و منحصر به زمان معينيمعینی نيستنیست ودر گستره تاريختاریخ ميمی توان رگه و ريشهریشه هايهای بسياريبسیاری را در آن خصوص جست و يافت،یافت، هر چند ممكنممکن است شدت و ضعف قابل توجهيتوجهی را پشت سرگذرانده باشد. در تمام جوامع چه سنتيسنتی و چه مدرن ، گونه هاييهایی از ايثارایثار وجود داشته و دارد و مردمان به اشكالاشکال متنوعيمتنوعی را ياريیاری كردهکرده ا ند . در آموزه هايهای زرتشت، بودا، مزدا و كنفوسيوسکنفوسیوس و...مكررمکرر از ايناین ارزش سخن رفته است و به مقلوه كمكکمک به ديگريدیگری ، همنوع دوستيدوستی و خيرخیر خواهيخواهی و تاكيدتاکید و توجه زياديزیادی گرديدهگردیده است و احسان و گذشت و نيكوكارينیکوکاری از عناصر كليديکلیدی آنها به شمار ميمی رود. به عبارت ديگردیگر در اديانادیان مسيحيت،مسیحیت، يهودیهود و اسلام، گذشت و ايثارایثار از ارزشهايارزشهای مهم و اساسياساسی بر شمرده شده است و محتوايمحتوای انجيل؛انجیل؛ تورات و قرآن شاهديشاهدی بر ايناین داعيهداعیه قلمداد ميمی گردد.
ايثارایثار هم ميمی تواند ارزشيارزشی فرديفردی به حساب آيدآید و هم در رده ارزش هايهای جمعيجمعی و اجتماعياجتماعی قرار گيردگیرد. وقتيوقتی فرديفردی است كهکه يكیک فرد خاص به انحايانحای مختلف ديگريدیگری را بر خويشخویش مقدم بداند و در رفع نيازهاينیازهای او بكوشدبکوشد. اما زمانيزمانی كهکه ميزانمیزان قابل توجهيتوجهی از افراد به آن مبادرت ميمی كنندکنند و در راه يكیک آرمان يایا هدف والاييوالایی از بذل جان و آبرو و سايرسایر داشته هايهای خويشخویش دريغدریغ نمي ورزند،نمی‌ورزند، مساله جنبه عموميعمومی پيداپیدا ميمی كندکند و در زمره ارزش هايهای اجتماعياجتماعی جايجای داده ميمی شود.
ايثارایثار قلمرو جغرافياييجغرافیایی خاصيخاصی ندارد. به عبارت ديگردیگر هم ميمی تواند در درون قلمرو و محدوده خاصيخاصی ظهور يابدیابد و هم در فراتر از مرزها نمودداشته باشد. از حيثحیث جهان شمول بودن مقوله ايثارایثار ميمی توان به فعاليتفعالیت هايهای گروههاييگروههایی چون پزشكانپزشکان بدون مرز، انجمن بشر دوستانه و خيرخیر بين الملليبین‌المللی و ...اشاره كردکرد كهکه در راستايراستای مجموعه ايای از آرمان هايهای انسان دوستانه كليکلی و جهانيجهانی تشكيلتشکیل شده اند. يايكيیایکی از موارديمواردی كهکه در ايناین خصوص ميمی توان ذكرذکر كردکرد مساعذت هايهای ماليمالی ملت هايهای مختلف در كشورهايکشورهای جهان در مواقع ضروريضروری همچون بروز حوادث طبيعيطبیعی ميمی باشد. وقتيوقتی سيل،سیل، زلزله و حوادث مشابه ديگريدیگری موجب نابودينابودی جان و مال بسياريبسیاری از انسان ها در برخيبرخی از مناطق جهان ميمی گردد افراد و گروهها و حتيحتی دولت هايهای مختلف به طريقطریق گوناگون كمكکمک هايهای قابل توجه نموده اند تا بلكهبلکه از رنج و اندوه و درد حادثه ديدگاندیدگان اندكياندکی بكاهندبکاهند و ايناین چيزيچیزی جز برآيندبرآیند احساسات و عواطف بشر دوستانه فرديفردی و جمعيجمعی نبوده است.<ref>{{یادکرد وب | تاریخ بازبینی=۰۸ دسامبر ۲۰۱۳ | عنوان=مفهوم‌شناسی ایثار | ناشر=تبیان | نشانی=http://www.tebyan.net/newindex.aspx?pid=226867}}</ref>
 
== دیدگاه تکاملی ==
==ابعاد ايثار==
ايثار مي تواند گونه هاي مختلفي داشته باشد.گاه با فدا كردن [[جان]] صورت مي گيرد گاه با دادن مال، زماني هم با هزينه كردن [[اعتبار]] و [[آبرو]] و البته برخي توقات هم مي تواند تركيبي هم از اينها باشد كه فرد به طور ارادي و به خاطر يك هدف و آرمان مقدس و والا ، تصميم بگيرد از علايق و داشته هاي خويش اغماض نموده و دغدغه ها و دلنگراني ها و منافع« غير» را بر خود مرح بداند و در راه بر طرف ساختن مشكلات فرارئي ديگري گام بردارد.
 
زيستزیست شناسان اجتماعي،اجتماعی، نوعدوستينوعدوستی را رفتاريرفتاری ميمی دانند كهکه توفيقتوفیق فرد انجام دهنده آن را در توليدتولید مثل كاهشکاهش داده و ايناین توفيقتوفیق را در فرد دريافتدریافت كنندهکننده رفتار نوعدوستانه افزايشافزایش ميمی دهد. طبق نظريهنظریه سنتيسنتی [[داروينيداروینی]] نوعدوستينوعدوستی نبايدنباید در طبيعتطبیعت رويروی دهد زيرازیرا طبق تعريف،تعریف، فرآيندفرایند [[انتخاب طبیعی|انتخاب]]، برعلیه عليه صفاتيصفاتی عمل ميمی كندکند كهکه اثر آنها كاهشکاهش بازنماييبازنمایی خود در نسل هايهای بعديبعدی است؛ با ايناین حال، يكیک دسته رفتارهايرفتارهای نوعدوستانه در پستانداران وحشيوحشی و نيزنیز در انسانها ديدهدیده ميمی شود. نوعدوستينوعدوستی به يكیک معنا نوعينوعی [[خودخواهيخودخواهی]]، منتها در سطح [[ژنيژنی]] است، نه در سطح فرديفردی. نمونه هايهای شناخته شده نوعدوستينوعدوستی را در آن دسته زنبورها، [[زنبور عسل]]، و [[مورچه|مورچه هايهای]] ماده ميمی بينيمبینیم كهکه طبقه كارگرکارگر را در ايناین انواع تشكيلتشکیل ميمی دهند. آنها [[عقيمعقیم]] اند و [[توليدتولید مثل]] نمي كنند،نمی‌کنند، امّا برايبرای توفيقتوفیق [[ملكهملکه]] در توليدتولید مثل، نوعدوستانه كارکار ميمی كنندکنند. <br />{{سخ}}
ايثار مختص به يك [[جامعه]] و ملت و منحصر به زمان معيني نيست ودر گستره تاريخ مي توان رگه و ريشه هاي بسياري را در آن خصوص جست و يافت، هر چند ممكن است شدت و ضعف قابل توجهي را پشت سرگذرانده باشد. در تمام جوامع چه سنتي و چه مدرن ، گونه هايي از ايثار وجود داشته و دارد و مردمان به اشكال متنوعي را ياري كرده ا ند . در آموزه هاي زرتشت، بودا، مزدا و كنفوسيوس و...مكرر از اين ارزش سخن رفته است و به مقلوه كمك به ديگري ، همنوع دوستي و خير خواهي و تاكيد و توجه زيادي گرديده است و احسان و گذشت و نيكوكاري از عناصر كليدي آنها به شمار مي رود. به عبارت ديگر در اديان مسيحيت، يهود و اسلام، گذشت و ايثار از ارزشهاي مهم و اساسي بر شمرده شده است و محتواي انجيل؛ تورات و قرآن شاهدي بر اين داعيه قلمداد مي گردد.
ايثار هم مي تواند ارزشي فردي به حساب آيد و هم در رده ارزش هاي جمعي و اجتماعي قرار گيرد. وقتي فردي است كه يك فرد خاص به انحاي مختلف ديگري را بر خويش مقدم بداند و در رفع نيازهاي او بكوشد. اما زماني كه ميزان قابل توجهي از افراد به آن مبادرت مي كنند و در راه يك آرمان يا هدف والايي از بذل جان و آبرو و ساير داشته هاي خويش دريغ نمي ورزند، مساله جنبه عمومي پيدا مي كند و در زمره ارزش هاي اجتماعي جاي داده مي شود.
ايثار قلمرو جغرافيايي خاصي ندارد. به عبارت ديگر هم مي تواند در درون قلمرو و محدوده خاصي ظهور يابد و هم در فراتر از مرزها نمودداشته باشد. از حيث جهان شمول بودن مقوله ايثار مي توان به فعاليت هاي گروههايي چون پزشكان بدون مرز، انجمن بشر دوستانه و خير بين المللي و ...اشاره كرد كه در راستاي مجموعه اي از آرمان هاي انسان دوستانه كلي و جهاني تشكيل شده اند. يايكي از مواردي كه در اين خصوص مي توان ذكر كرد مساعذت هاي مالي ملت هاي مختلف در كشورهاي جهان در مواقع ضروري همچون بروز حوادث طبيعي مي باشد. وقتي سيل، زلزله و حوادث مشابه ديگري موجب نابودي جان و مال بسياري از انسان ها در برخي از مناطق جهان مي گردد افراد و گروهها و حتي دولت هاي مختلف به طريق گوناگون كمك هاي قابل توجه نموده اند تا بلكه از رنج و اندوه و درد حادثه ديدگان اندكي بكاهند و اين چيزي جز برآيند احساسات و عواطف بشر دوستانه فردي و جمعي نبوده است.<ref>{{یادکرد وب | تاریخ بازبینی=۰۸ دسامبر ۲۰۱۳ | عنوان=مفهوم‌شناسی ایثار | ناشر=تبیان | نشانی=http://www.tebyan.net/newindex.aspx?pid=226867}}</ref>
 
مكانيسممکانیسم احتمالياحتمالی ديگردیگر برايبرای ايجادایجاد نوعدوستينوعدوستی در روند [[تكاملتکامل]]، انتخاب گروه است. گروه هايهای دارايدارای افراد نوعدوست، موفق تر از گروههاييگروههایی هستند كهکه تماماً از افراد خودخواه تشكيلتشکیل شده اند. در نتيجهنتیجه گروههايگروههای نوعدوست دوام ميمی آورند و گروههايگروههای خودخواه از دور خارج ميمی شوند و به ايناین ترتيبترتیب نوعدوستينوعدوستی در روند تكاملتکامل باقيباقی ميمی ماند. درحاليدرحالی كهکه گروههايگروههای نوعدوست از روند تكاملتکامل سربلند بيرونبیرون ميمی آيند،آیند، در داخل هر گروه، افراد نوعدوست در وضعيتيوضعیتی بسياربسیار نامساعدتر از اعضاياعضای خودخواه گروه به سر ميمی برند. <ref> کاپلان، هارولد، و سادوک، بنیامین. چکیده روانپزشکی بالینی. ترجمهٔ فرزین رضاعی. تهران: انشارات ارجمند. جلد اول. صفحه 207.</ref>
==دیدگاه تکاملی==
== منابع ==
 
زيست شناسان اجتماعي، نوعدوستي را رفتاري مي دانند كه توفيق فرد انجام دهنده آن را در توليد مثل كاهش داده و اين توفيق را در فرد دريافت كننده رفتار نوعدوستانه افزايش مي دهد. طبق نظريه سنتي [[دارويني]] نوعدوستي نبايد در طبيعت روي دهد زيرا طبق تعريف، فرآيند [[انتخاب طبیعی|انتخاب]]، بر عليه صفاتي عمل مي كند كه اثر آنها كاهش بازنمايي خود در نسل هاي بعدي است؛ با اين حال، يك دسته رفتارهاي نوعدوستانه در پستانداران وحشي و نيز در انسانها ديده مي شود. نوعدوستي به يك معنا نوعي [[خودخواهي]]، منتها در سطح [[ژني]] است، نه در سطح فردي. نمونه هاي شناخته شده نوعدوستي را در آن دسته زنبورها، [[زنبور عسل]]، و [[مورچه|مورچه هاي]] ماده مي بينيم كه طبقه كارگر را در اين انواع تشكيل مي دهند. آنها [[عقيم]] اند و [[توليد مثل]] نمي كنند، امّا براي توفيق [[ملكه]] در توليد مثل، نوعدوستانه كار مي كنند. <br />
 
مكانيسم احتمالي ديگر براي ايجاد نوعدوستي در روند [[تكامل]]، انتخاب گروه است. گروه هاي داراي افراد نوعدوست، موفق تر از گروههايي هستند كه تماماً از افراد خودخواه تشكيل شده اند. در نتيجه گروههاي نوعدوست دوام مي آورند و گروههاي خودخواه از دور خارج مي شوند و به اين ترتيب نوعدوستي در روند تكامل باقي مي ماند. درحالي كه گروههاي نوعدوست از روند تكامل سربلند بيرون مي آيند، در داخل هر گروه، افراد نوعدوست در وضعيتي بسيار نامساعدتر از اعضاي خودخواه گروه به سر مي برند. <ref> کاپلان، هارولد، و سادوک، بنیامین. چکیده روانپزشکی بالینی. ترجمهٔ فرزین رضاعی. تهران: انشارات ارجمند. جلد اول. صفحه 207.</ref>
==منابع==
{{پانویس}}
 
[[رده:نیکوکاریایثار]]
[[رده:اگوست کنت]]
[[رده:رفتارهای انسان]]
[[رده:روان‌شناسی اجتماعی]]
[[رده:سازوکارهای دفاعی]]
[[رده:فضیلت]]
[[رده:مهربانی]]
[[رده:نیکوکاری]]
 
{{Link GA|fi}}
۵۷۷٬۴۵۰

ویرایش