تفاوت میان نسخه‌های «نماز»

۹٬۶۳۸ بایت اضافه‌شده ،  ۵ سال پیش
بدون خلاصه ویرایش
جز (ویرایش کمالعرفان (بحث) به آخرین تغییری که Keivan.f انجام داده بود واگردانده شد)
 
{{خدا}}
{{برای|نماز در اسلام|نماز (اسلام)}}
'''نماز''' یکی از صورت‌های [[عبادت|عبادت و پرستش]] است که در برخی از [[دین|دین‌ها]] وضع شده‌است.
 
== *'''پیرامون واژه =='''
واژهٔ نماز واژه‌ای [[فارسی]] است که [[ایرانیان]] برای واژهٔ «صلاة» [[عربی]] به کار بردند. این واژه به معنای خم شدن، سرفرودآوری برای ستایش پروردگار، احترام و اظهار بندگی و اطاعت است.<ref>فرهنگ فارسی عمید</ref><ref>فرهنگ واژهٔ دهخدا</ref> واژهٔ نماز نام‌واژه‌ای از فعل نمیدن فارسی به معنی تعظیم‌کردن است.
 
محمد مسعود نوروزی معتقد است کلمه نماز از ریشه نماچ که در پارسی میانه (پهلوی زمان ساسانیان) است گرفته شده و فعل نماچ پورتن به معنای نماز بردن و تعظیم کردن به کار رفته‌است؛ و قبل از آن در ایران باستان از ریشه نم به معنای خم شدن و سر فرو آوردن مشتق شده‌است. در اوستا نماز به صورت نمنگه یا نمه به معنای دعا و درود آمده‌است.<ref>ناز تو نیاز من (مقدمه‌ای بر فلسفه نماز)، ص۴۶، محمد مسعود نوروزی؛ انتشارات یادآوران؛ چاپ سوم ۱۳۹۰</ref>
 
*'''سابقه تاریخی نماز'''
 
یکی از قدیمی‌ترین عباداتی که در تمامی ادیان گذشته وجود داشته، نماز است. در برخی از روایات به نماز تعدادی از انبیاء الهی از حضرت آدم تا حضرت خاتم صلی الله و علیه و آله و سلم اشاره شده است که برخی از آنها به این شرح است:
 
1- نماز حضرت آدم : از صُحُف حضرت ادریس نقل شده که در نخستین روز اقامت حضرت آدم و حوا در زمین، خداوند، نماز عصر و مغرب و عشاء را مجموعاً 50 رکعت به حضرت آدم واجب کرد.
== نماز در اسلام ==
 
2- نماز حضرت شیث : وقتی حضرت آدم فوت کرد حضرت شیث او را غسل داد و بر وی نماز خواند.
 
3- نماز حضرت ادریس : در روایت امام صادق (ع) به یکی از یاران خود سفارش می‌فرمایند: وقتی به مسجد کوفه شرفیاب شدی به مسجد سهله نیز برو در آنجا نماز بخوان و از خدا طلب حاجت کن زیرا مسجد سهله خانه‌ی حضرت ادریس است که در آن خیاطی می‌کرد و در آن نماز می‌خواند.
 
4- نماز حضرت نوح : کشتی نوح دارای پنجره‌ها و سوراخ­هایی بود که از آن نور خورشید به داخل منعکس می­شد و از این طریق وقت نماز را تعیین می‌کردند.
 
5- نماز حضرت شعیب : خداوند در سوره هود آیه88 می‌فرمایند «گفتند ای شعیب آیا نمازت به تو دستور می‌دهد که ما آنچه را پدرانمان می‌پرستیدند ترک گوییم و آنچه را می‌خواهیم، در اموالمان انجام ندهیم؟ که همانا تو مرد بردبار و رشیدی هستی.»
 
این جمله گفتار مردم مدین در ردّ حجّت شعیب است. اهل مدین دعوت شعیب را مستند به نماز او کردند، چون در نماز دعوت به معارضه‌ی با آن قوم در بت پرستی و کم فروشی آنهاست و این همان سرّی است که آنها از آن اینگونه تعبیر کرده‌اند؛ «اَصَلاَتُک تَامُرُکَ اَن نَترُک...» یعنی آیا نمازت، تو را امر کرده که ما بت پرستی را ترک کنیم.
 
6- نماز حضرت الیاس: روزی حضرت الیاس به گریه و زاری درآمد. خداوند به فرشته مرگ فرمود: از الیاس سؤالی کن که سبب گریه‌ات چیست؟ برای دنیا است و یا مرگ؟ حضرت الیاس جواب داد نه این است و نه آن است، بلکه گریه‌ی من بخاطر این است که دیگر زنده نخواهم بود تا به ذکر و مناجات خدا پردازم. خداوند به فرشته‌اش فرمود: از او دست بردار و روح او را قبض نکن چرا که او زندگی را برای بندگی و ذکر می‌خواهد.
 
== *'''نماز در اسلام =='''
{{اصلی|نماز (اسلام)}}
 
# از ریشه وصل: ایجاد اتصال و ارتباط<ref>مقدمه‌ای بر فلسفه نماز، صص ۴۳-۴۶</ref>
 
== *'''نماز در مسیحیت =='''
 
{{اصلی|نماز (مسیحیت)}}
نماز در مسیحیت برای ارتباط با پدر یا [[خداوند]] و یا دیگر عناصر [[تثلیث]] یعنی [[عیسی|پسر]] و یا [[روح القدس]] برگزار می‌شود.
در میان فرقه‌های مختلف مسیحیت نماز به صورتهای مختلف گزارده می‌شود. همچنین نمازها می‌تواند به صورت جمعی ([[نیایش سرایی]]) باشد مانند مراسم [[عشای ربانی]] و یا به صورت فردی برگزار شود.درباره‌ی حضرت مسیح آیاتی درسوره مریم، نشانگر انجام این عبادت الهی، توسّط ایشان است. خود حضرت عیسی فرمودند: «و اوصانی بالصلوة و الزکاة» یعنی خالق متعال مرا به نماز سفارش کرده که نه تنها نماز بخوانم بلکه نماز را در جامعه گسترش دهم.
 
== *'''نماز در یهودیت =='''
{{اصلی|نماز (یهودیت)}}
 
معمولا در هر روز سه نماز می‌خوانند و در روز [[شبات]] شنبه و سایر روزهای مقدس فرقه‌های ارتدکس و محافظه کار یک نماز اضافی هم به نام [[موسف]] خوانده می‌شود.
 
== *'''نماز در دین زرتشتی =='''
 
{{اصلی|نماز زرتشتی}}
نماز در دین زرتشت به اینصورت است که آتشی افروخته می‌شود و در حالی که دست‌ها به سوی آسمان بلند است و سر نیز به احترام تعظیم الهی خم شده، برگرد اهورا مزدا می­چرخند و سرودها و شعرهایی نیز با آوازی رسا و زیبا خوانده می‌شود.
نماز یکی از عبادت‌های [[مزدیسنا]] است که برای داشتن توجه همیشگی به دستورهای دینی و سپاسگزاری خدا گزارده می‌شود. این دستورها عمدتاً ماهیتی اخلاقی دارند.<ref>تیواری ۱۱۹-۱۲۰ [ارجاع دست دوم از ماهنامه معارف]</ref> امروزه نماز پنجگانه را معمولاً [[موبد|موبدان]] می‌گزارند و بیشتر زرتشتیان به خواندن دعاهای صبحگاه و شامگاه اکتفا می‌کنند.
 
این نماز، نمازی بی‌پیرایه و همراه با تفکر در وجود خود و اهورا مزدا است که شخص را به اهورا مزدا نزدیک‌ تر میکند. شخص زرتشتی در هنگام نماز، آتش سوزان مادی را نمی‌بیند و به آن توجهی نمی‌کند؛ بلکه چیزی که توجه او را جلب می‌کند، آتش فروزان مینوی است که در دل همه‌ی افراد وجود دارد.
 
بنابر سنت زرتشتی، پنج بار در شبانه روز نماز خوانده می‌شود که خواندن آن نیز بر آنها واجب است. هر نماز با این مضامین آغاز می‌شود: «خشن‌اتره، اهورامزدا» یعنی خشنود می‌گردانم اهورا مزدا را. و آنگاه ادامه می دهند: « ایمان دارم به کیش مزدا پرستی که آورده‌ی زرتشت است. پیرو آموزه‌های اهورایی هستم که از دروغ و دوگانه پرستی به دور است».
 
زرتشتیان هر 24 ساعت را به 5 گاه تقسیم می‌کنند و آداب مذهبی تابع این زمان­های مشخّص هستند.
 
نمازهای پنجگانه به صورت زیر می‌باشد:
 
1- نمازگاه هاون (هاونی، ونگاه): نماز بامداد است و هنگام آن از طلوع آفتاب تا نیمروز است. بعد از مضامینی که در بالا ذکر کردیم در ادامه می‌گویند: «من ستایش می‌کنم و ارج می‌نهم و خشنود می‌کنم فرشته پاسبان بامداد پاک و سازنده را. من ستایش می‌کنم و ارج می‌نهم و خشنود می‌کنم آن سرور دهکده (ویس) را که پاک و دادگستر و سازنده است.
 
2- نمازگاه درپتون (رپیتون، رپیتوهنگاه) هنگام آن از نیمروز تا سه ساعت بعدازظهر است. بعد از فقرات ابتدایی می‌گویند: من ستایش می‌کنم و ارج می‌نهم و خشنود می‌کنم فرشته پاسبان نیمروز پاک را (رپیتون). من ستایش می‌کنم و ارج می‌نهم و خشنود می‌کنم آن سرور شهر (نه نتو) را که پاک و دادگستر و سازنده است.
 
3- نمازگاه ازیران (ازیرینگاه) موقع آن از سه ساعت بعداز ظهر تا غروب آفتاب است. بعد از فقرات مشترکی که در همه‌ی نمازها وجود دارد، می‌گویند: من ستایش می‌کنم و ارج می‌نهم و خشنود می‌کنم فرشته پاسبان پیشین پاک را. من ستایش می‌کنم و ارج می‌نهم و خشنود می‌کنم آن سرور کشور (رفیو) را که پاک و دادگستر و سازنده است.
 
4- نمازگاه سروترم: (ایویسروتریم، اویسروتریمگاه) وقت آن از غروب آفتاب تا نیمه شب است. بعد از فقرات مشترک می‌گویند: من ستایش می‌کنم و ارج می‌نهم و خشنود می‌کنم فرشته پاسبان شب پاک را. من ستایش می‌کنم و ارج می‌نهم و خشنود می‌کنم همه رهروان راه اشویی زرتشت را و سرور اشوان را.
 
5- نمازگاه اوشهی نا ای (اوشهین، اوشهین گاه) هنگام آن از نیمه شب تا طلوع خورشید است. بعد از مضامین: من ستایش می‌کنم و ارج می‌نهم و خشنود می‌کنم فرشته پاسبان پگاه پاک را. من ستایش می‌کنم و ارج می‌نهم و خشنود می‌کنم آن سرور خانه که پاک و سازنده و دادگر است.
 
زرتشتیان، نمازهای دیگری نیز دارند که در شبانه روز می‌خوانند. معروف‌ترین این نمازها، نماز سروش باج است.
 
== جستارهای وابسته ==
* [[نماز (مسیحیت)]]
* [[اخلاق اسلامی]]
 
 
 
'''منابع:'''
<ref>اشتاین سالتز، آدین، سیری در تلمود، مرکز مطالعات و تحقیقات ادیان، 1383.</ref>
<ref>حسن زاده، صادق، کلید بهشت، انتشارات لوح محفوظ، 1378.</ref>
<ref>حائری شیرازی، مجیّ الدین، نماز، دفتر تبلیغات اسلامی، 1362</ref>
<ref>رستمی چافی، علی، نماز راز دوست، دارالثقلیون 1378</ref>
<ref>ری‌شهری، محمد، میزان الحکمه، مترجم: حمید رضا شفیعی، دارالحدیث، 1379</ref>
<ref>سوری، نور محمد، چهل حدیث نماز اول وقت، نشر ذاکرین، 1381</ref>
<ref>سیّاح، احمد، فرهنگ بزرگ جامع نوین ج1.، انتشارات اسلام، 1380</ref>
<ref>طبری، محمد، جامع البیان فی تفسیر القرآن ج1، دارالمعرفه، 6-1392</ref>
<ref>طباطبائی، محمد حسین، تفسیر المیزان، مترجم: محمد باقر موسوی، دقتر تبلیغات اسلامی، 1363</ref>
<ref>غمخوار یزدی، محمد جواد، جایگاه نماز در ادیان الهی، ناشر: تشرالف، بی‌تا.</ref>
<ref>قانعی، سعید و یداللهی، مرتضی، زرتشت پیامبر ایران باستان، انتشارات به آفرین، 1386.</ref>
<ref>کازرونی، محسن، خلوتگه راز، نشر مؤلف، 1372.</ref>
<ref>لنگرودی واعظ، تاج، گفتار انبیاء، چاپخانه حیدری، 1364.</ref>
<ref>مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار ج11.، مؤسسه الوفاء، 1361</ref>
<ref>معلوف، لوئیس، المنجمد، مترجم: محمد بندرریگی، ناشر: اسلامی، 1389</ref>
<ref>مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه ج17.، دارالکتب الاسلامیه، 1380</ref>
<ref>نجفی کاشانی، علی، برداشتی از نماز، دفتر تبلیغات اسلامی، 1374</ref>
 
 
 
== پانویس ==
۳۷

ویرایش