تفاوت میان نسخه‌های «رودخانه هراز»

۱۴۲ بایت اضافه‌شده ،  ۶ سال پیش
افزودن نگاره، ابرابزار، اصلاح ارقام
(افزودن نگاره، ابرابزار، اصلاح ارقام)
[[پرونده:Haraz river.jpg|بندانگشتی|چپ|250px|رود هراز (هراز رود)]]
 
'''رودخانه هراز''' (harāz) که در قدیم، رودخانه هرهز<ref> کتاب از آستارا تا اِستارباد، دکتر منوچهر ستوده، صفحه ۳۳۰.</ref> نیز نامیده می‌ شدمی‌شد و از كلمهکلمه باستانی «آب هرمز» كهکه خود در اصل «آب اهورمزدا» بوده است ،است، و یا از (مازد) «با زاء نقطه دار» گفته‌اند كهکه از ساحل غربی رودخانه (اراز) - كهکه حالا (هراز) گويندگویند گرفته شده است. از [[دره لار]] در جنوب [[دماوند]] سرچشمه می‌گیرد و رواناب‌های دره قاضی‌کلا و جنگل‌دره نیز از کوه‌های شمیم‌کوه، آب [[زیارو]] و [[لاسم]] که از کوه‌های غربی [[قزقان‌چای]] [[فیروزکوه]]<ref>کتاب از آستارا تا اِستارباد، دکتر منوچهر ستوده، صفحه ۴۰۶.</ref> و آب رودهای جاری از دهکده‌های [[دلارستاق]]، نیز به این رود وارد می‌شوند.<ref>کتاب از آستارا تا استارباد، دکتر منوچهر ستوده، صفحه ۴۶۲.</ref>
در [[بندهش]] اینچین آمده: رود هرهز در تپرستان است و از [[کوه دماوند]] سرچشمه می گیردمی‌گیرد.<ref>The Bundahishn, Translated by E. W. West, from Sacred Books of the East, volume 5, Oxford University Press, 1897</ref>
رودخانه هراز در یک دره نسبتاً پهن به طرف شمال جریان یافته‌است و در مسیر آن چندین روستا و محله و حداقل ۸ کارخانه شن و ماسه وجود دارد. و بیش از ۱۵۰۰ کیلومتر مربع است.<ref>فرهنگ فارسی دکتر محمد معین، انتشارات امیرکبیر، چاپ هفتم، صفحه ۲۲۶۴.</ref>.
آب زارعی کشاورزان [[آمل]]، [[فریدون‌کنار|فریدونکنار]]، بخشی از [[بابل (شهر)|بابل]] و [[نور (شهر)|نور]] نیز از این رودخانه تامین می‌گردد.
مهمترین شهرهایی که بر روی مخروط افکنه رودخانه هراز توسعه یافته‌اند عبارتند از شهرستان‌های آمل و فریدونکنار.
 
== ریخت‌شناسی ==
[[پرونده:Kandelu 7.JPG|250px|بندانگشتی|چپ|رودخانه هراز در نزدیکی روستای [[کندلو]]، مرداد ۱۳۹۳]]
رودخانه هراز در محدوده کوهستانی، در دره‌ای نسبتا باریک جریان دارد. با نزدیک شدن به پهنه ساحلی، پهنای آن افزایش یافته و رودخانه به دلیل افت شیب بستر به چندین شاخه تفکیک می‌گردد.
 
در پیرامون روستای درکه، پهنای دره در حدود ۵۰۰ متر و در محل خروج از کوهستان پهنای مسیر رودخانه هراز به ۱۰۰۰ متر نیز می‌رسد. در محل خروج از کوهستان، رودخانه هراز به ۶ شاخه تقسیم می‌گردد.
ریخت‌شناسی رودخانه هراز اگرچه به صورت کلی یک دره - رودخانه است ولی در مجموع ریخت‌شناسی آن تلفیقی از شبکه [[گیسواری]](Braided pattern)، [[بادزنه‌ای]] (Fan forming) با چند [[پیچابه]] (meander) می‌باشد.
 
از محل ترک‌کلا و درازان (محدوده پل کمربندی) پهنای بستر رودخانه هراز آمل بار دیگر کاهش یافته و رودخانه هراز به صورت یک یا دو شاخه در یک بستر حفر شده‌است و به سمت شهر آمل به حرکت در می‌آید.
 
 
'''دو نهشته در پیرامون رودخانه هراز قابل شناسایی هستند:'''
# نهشته‌های آبرفتی متوسط دانه (۶ تا ۲۰ سانتی مترسانتی‌متر) که حاصل آبرفت گذاری رودخانه هراز می‌باشد.
# نهشته‌های بادرفتی ([[لس]]: Loess متشکل از ۹۰ درصد [[سیلت]] با رنگ قهوه‌ای روشن).
در محدوده رودخانه هراز نهشته‌های لس با رنگ قهوه‌ای روشن، با بیش از ۹۰ درصد سیلت تشکیل شده‌است و سپس با شروع فازهای فرسایشی (از ده هزار سال پیش تاکنون)، این نهشته‌ها در دیواره رودخانه هراز برونزد یافته‌اند. نهشته‌های لس که بالاترین پادگانه را در محدوده رود آمل تشکیل می‌دهد، تقریباً در بسیاری نقاط مسیر رودخانه آمل قابل شناسایی است.<ref>[http://www.ngdir.ir پایگاه ملی داده‌های علوم زمین کشور]</ref>
 
== مسیر و سرچشمه هاسرچشمه‌ها ==
مهمترينمهمترین سرچشمه رود هراز ،هراز، از قله 4375۴۳۷۵ متريمتری پالان گردن در 66۶۶ كيلومتريکیلومتری جنوب شرقيشرقی چالوس ،چالوس، با نام لار جاريجاری مي‌شودمی‌شود و پس از دريافتدریافت آبهايآبهای مهم ديگريدیگری (مثل : آب سفيدسفید، ، الرم ،الرم، آب چهل بره ،بره، آب سياهسیاه پلاس ،پلاس، آب امام پهنك ،پهنک، سه سنگسنگ، ،دیو ديوآسیاب، آسياب ، ورارود ،ورارود، دليدلی چايچای و چشمه ملكملک) و عبور از ده پلور با نام هراز ،هراز، به سمت دريايدریای مازندران جاريجاری مي‌گرددمی‌گردد. البته در راه باز رودها و چشمه‌هاييچشمه‌هایی به آن مي‌پيوندندمی‌پیوندند كهکه مهمترينمهمترین آنها لاسم ،لاسم، تلخ رود ،رود، آب رزان ،رزان، آب مشكمشک انبارانبار، ،پنجاب پنجاب(نمارساق) ، هراز ،هراز، آب پردمهپردمه، ، شيركلارود ،شیرکلارود، چلورود و هلي‌چالهلی‌چال) هستند. طول رود هراز 185۱۸۵ كيلومترکیلومتر مي باشدمی‌باشد و از كنارکنار بلندترينبلندترین قله ايران ،ایران، دماوند مي‌گذرد می‌گذرد. قسمت زياديزیادی از ايناین مسيرمسیر لاريجانلاریجان نام دارددارد، ، كهکه نام خود را از رويروی سرچشمه اصلياصلی هراز ،هراز، لار گرفته است.
 
== ریشه نام ==
طوايفیطوایفی كهکه حدود دريایدریای مازندران - و جزء دريایدریای خزر است - در اراضياراضی خاكخاک ايرانایران ساكنساکن بوده ،بوده، چهار طايفهطایفه به شمار آمده ،آمده، اول (مارد) همان آمارد كهکه (مازد) «با زاء نقطه دار» گفته‌اند كهکه از ساحل غربی رودخانه (اراز) - كهکه حالا (هراز) گويند ،گویند، از بالای آمل به طرف مغرب سكناسکنا داشته و اشتقاق اسم مازندران از نام همينهمین طايفهطایفه است. كهکه (اندران) در فارسيفارسی به معنيمعنی مظرّوفيتمظرّوفیت و مكانمکان است . پسپس، ،مازندران، مازندرانیعنی ،مملکتی يعنيکه مملكتی كه طايفهطایفه مازد يایا مارد اندر آن ساكن میساکن باشندمی‌باشند
 
 
== منابع ==
* فرهنگ معينمعین - شش جلدی - انتشارات اميرامیر كبيرکبیر
{{ویکی‌انبار-رده|Haraz River}}
{{پانویس}}
۲۰٬۵۵۹

ویرایش