تفاوت میان نسخه‌های «گونه‌های مهاجم»

بدون خلاصه ویرایش
جز (Removing Link GA template (handled by wikidata))
[[پرونده:Beaver_dam_in_Tierra_del_Fuego.jpg|بندانگشتی|[[سگ آبی]] که بومی آمریکای شمالی است در [[تیرادل فوئگو]] گونه‌ای مهاجم محسوب می‌شود که برای سدسازی درختان را از بین برده و [[هیدرولوژی]] منطقه را به هم ریخته‌است.]]
'''گونه های مهاجم''' به گونهموجود های طبیعیزنده‌ای گفته می شوندمی‌شود که از پیش در یک [[اکوسیستم|زادبوم]] حضور نداشته اند و با معرفی شدن به آن زادبوم باعث بر هم خوردن نظم طبیعی آن میو ایجاد خسارت‌های اقتصادی، محیط زیستی و یا [[بوم‌شناختی]] شوندمی‌شود. گونه مهاجم به دلیل آنکه تعلقی به زادبوم معرفی شده به آن ندارد می تواند با سرعت گونهمی‌تواند هایگونه‌های رقیب را کنار بزند و مانع از رشد و زایش دیگر گونهگونه‌هایی هاییشود که به صورت طبیعی در آن منطقه زندگی می کرده اند شودکرده‌اند.
 
البته تمام [[گونه|گونه‌های]] غیربومی زیان‌بار نیستند. گاهی گونه‌های غیربومی به خوبی جذب اکوسیستم شده و موقعیتی مثل گونه‌های بومی پیدا می‌کنند. مثل ماهی قرمز که در آمریکا یک گونه غیربومی است و به بسیاری از پهنه‌های آبی وارد شده اما هیچوقت جمعیت آن افزایش بیش از حد پیدا نکرده‌است. ممکن است برخی از گونه‌ها حتی مفید هم باشند؛ برای مثال معرفی حدود ۲۰ نوع سوسک [[سرگین‌غلطان]] به استرالیا انفجار جمعیتی مگس‌ها را مهار کرده و موجب جمع‌آوری فضولات دامی و باروری بیشتر خاک هم شد. از طرف دیگر تعیین دقیق مفید بودن یا مضر بودن گونه نیز مورد بحث است. [[ماهی کپور]] برای پرورش ماهی به بسیاری از نقاط دنیا معرفی شده و با ورود به آب‌های طبیعی موجب از بین رفتن بسیاری از ماهی‌های بومی و برهم خوردن تعادل زیستی در محیط آبی شده اما صید آن از نظر اقتصادی منافعی به همراه داشته‌است.
یک گونه مهاجم می تواند جانداری بیشتر متکامل مانند یک [[مهره داران|مهره دار]] باشد یا یک موجود [[تک سلولی]]. برای نمونه [[موش سیاه]] که جانوری نابومی در [[جنگل|جنگلهای]] [[حرا]] است با خوردن تخم پرندگان بومی و مهاجر خود را به بالای هرم غذایی رسانده و باعث بر هم خوردن نظم طبیعت در این جنگل ها شده است.<ref name="hamshahri">{{یادکرد وب| عنوان= حرا در هراس از موش سیاه| ناشر=پایگاه خبری همشهری| نشانی= http://www.hamshahrionline.ir/news-78191.aspx | تاریخ بازدید=20 ژانویه ۲۰10}}</ref>
 
گونه‌های مهاجم ممکن است عملکرد اکوسیستم را نیز تغییر دهند. برای مثال گیاه علفی ''برومیوس تکتوریوم'' <ref>Bromus tectorum</ref> الگوی آتش‌سوزی، گیاه ''اسپارتینا آلترنیفلورا'' <ref>Spartina alterniflora</ref> بازیافت مواد مغذی در خاک و گیاه [[تمر هندی]] هیدرولوژی را در اکوسیستم‌هایی که به آن وارد شده‌اند تغییر داده‌اند. همچنین گونه‌هایی که خویشاوند بسیار نزدیک گونه بومی باشند ممکن است با آن [[دورگه]] بدهند و اثرات نامطلوب دورگه‌گیری به کاهش جمعیت و انقراض گونه بومی منجر شود. برای مثال در [[کالیفرنیا]] گیاه ''اسپارتینا آلترنیفلورا'' از طریق دورگه‌گیری ''اسپارتینا فولیوسا'' <ref>Spartina foliosa</ref> را در خطر انقراض قرار داده‌است.
 
یک گونهگونه‌های مهاجم میاز تواندگیاهان جانداریتا بیشترجانوران متکاملو ماننداز یکتک‌سلولی‌ها [[مهرهتا داران|مهرهمهره‌داران دار]]پیچیده باشدرا یادر یک موجود [[تک سلولی]]برمی‌گیرد. برای نمونه [[موشرات سیاه]] که جانوری نابومی در [[جنگل|جنگلهای]] [[حرا]] است با خوردن تخم پرندگان بومی و مهاجر خود را به بالای هرم غذایی رسانده و باعث بر هم خوردن نظم طبیعت در این جنگل هاجنگل‌ها شده است.<ref name="hamshahri">{{یادکرد وب| عنوان= حرا در هراس از موش سیاه| ناشر=پایگاه خبری همشهری| نشانی= http://www.hamshahrionline.ir/news-78191.aspx | تاریخ بازدید=20 ژانویه ۲۰10}}</ref>
 
==ویژگی‌ها==
تمام گونه‌ها در تنازع بقا با یکدیگر درگیر هستند اما گونه‌های مهاجم ویژگی‌هایی دارند که به آنها اجازه می‌دهد گونه‌های بومی را از میدان بقا بیرون کنند. از ویژگی‌هایی که معمولا در این گونه‌ها دیده می‌شود:
 
*رشد سریع
*تولید مثل سریع
*قابلیت بالای گسترش مکانی
*انعظاف‌پذیری فنوتیپی یعنی قابلیت تغییر شیوه زندگی برای تطبیق با محیط جدید
*توانایی تحمل شرایط محیط زیستی متنوع
*ارتباط با انسان‌ها و سکونتگاه‌های انسانی
*سابقه تبدیل به گونه مهاجم در محیط‌های دیگر
 
== عوامل معرفی ==
 
عوامل گوناگونی در معرفی گونه های نابومی به عنوان گونه های مهاجم به زادبوم ها وجود دارند از جمله [[بازرگانی]]، [[دریانوردی|کشتیرانی]]، [[گردشگری]] و عوامل طبیعی.
اکثر گونه‌های مهاجم توسط انسان‌ها وارد محیط غیربومی می‌شوند. البته بسیاری از گونه‌ها (همچون پرندگان) به طور طبیعی می‌توانند وارد محیط‌های جدید شوند یا بذر گیاهان از طریق دریا ممکن است وارد منطقه دیگری شود اما روش‌های انتشار طبیعی به ندرت ممکن است تعادل اکوسیستم را به هم بزنند.
 
تخریب محیط زیست توسط فعالیت‌های انسانی نیز یکی از عواملی است که شانس موفقیت گونه‌های مهاجم را بالا می‌برد. گونه‌های بومی ممکن است نتوانند در محیطی که بر اثر فعالیت انسانی تغییر کرده دوام بیاورند اما گونه غیربومی از قبل به زندگی در چنین محیطی عادت داشته و بتواند گونه‌های بومی را در این رقابت سرکوب کند. آتش‌سوزی‌های بزرگ نیز اثری مشابه دارند. پس از آتش‌‌سوزی مزیت نسبی گیاهان بومی از بین می‌رود و فرصتی برای گونه‌های غیربومی ایجاد می‌شود و حتی تیم‌های آتش‌نشانی که از نقاط دوردست به منطقه اعزام می‌شوند هم ممکن است بذر گونه‌های غیربومی را همراه خود بیاورند. آتش‌سوزی‌های کوچک که بخشی از گیاهان را از بین می‌برد نیز فرصتی برای گیاهان غیربومی فراهم می‌کند که توانایی تولید مثل از طریق ریشه دارند. آنها میتوانند در این فرصت که خاک نیز از مواد مقوی غنی شده استفاده کرده و قبل از بذرافشانی گیاهان دیگر خود را تکثیر کنند.
 
معرفی گونه‌های غیرمهاجم توسط انسان‌ها سابقه‌ای طولانی دارد. یکی از اولین موارد آن توسط بشر پیشاتاریخ اتفاق افتاد که [[رات اقیانوسی]] (Rattus exulans) را وارد [[جزایر پولینزی]] کرد. کشاورزی و باغبانی نیز یکی از مهمترین راه‌های معرفی گونه‌های مهاجم گیاهی بوده‌است. جابجایی حیوانات دست‌آموز خانگی که برخی از آنها ممکن است در طبیعت رها شده یا فرار کنند از دیگر راه‌های معرفی این گونه‌هاست. مسیر انتشار بیشتر گونه‌های مهاجم اقیانوسی نیز [[آب توازن]] کشتی‌ها بوده‌است. در هر روز به طور میانگین بیش از ۲ هزار گونه دریایی مختلف از طریق این کشتی‌ها در نقاط مختلف دنیا جابجا می‌شوند.
 
گاهی نیز انتشار گونه‌های مهاجم عمدی بوده‌است. برای مثال اروپاییانی که وارد قاره آمریکا شده بودند برای اینکه احساس غربت کمتری بکنند بارها و بارها پرندگان بومی اروپا را به این منطقه آوردند.
اکثر گونه‌های مهاجم توسط انسان‌ها وارد محیط غیربومی می‌شوند. البته بسیاری از گونه‌ها (همچون پرندگان) به طور طبیعی می‌توانند وارد محیط‌های جدید شوند یا بذر گیاهان از طریق دریا ممکن است وارد منطقه دیگری شود اما روش‌های انتشار طبیعی به ندرت ممکن است تعادل اکوسیستم را به هم بزنند.
 
== منابع ==