باز کردن منو اصلی

تغییرات

جز
ربات:افزودن الگو ناوباکس {{ستاره نوترونی}}+املا+تمیز (۹.۲)
{{بحث درجه‌بندی}}
[[پرونده:SN1994D.jpg|بندانگشتی|چپ|[[اس ان ۱۹۹۴ دی|SN1994D]] به صورت ستاره ای درخشان در گوشه‌ی پایین سمت چپ تصویر نور افشانی می کند!]]
'''ابرنواختر''' {{انگلیسی|Supernova}} و یا '''سوپرنوا''' پرجرم‌ترین [[ستاره|ستاره‌های]] عالم، زندگی خود را با انفجاری عظیم به نام ابرنواختر به پایان می برند. [[ستاره]] ماده‌ی خود را به سوی فضا پرتاب می کند و ممکن است [[درخشندگی]] آن چند روزی از کل یک [[کهکشان]] هم بیش تر باشد. ما هنوز هم می توانیم بقایای درخشان [[ستاره|ستاره‌های]] منفجر شده را، که صد‌هاصدها یا هزاران سال پیش از هم پاشیده‌اند، ببینیم. ابرنواخترها نادر‌اند؛نادراند؛ در [[کهکشان راه شیری|کهکشان خودمان]] به طور میانگین در هر قرن یک یا دوابرنواختر رخ می دهد که برخی از آن‌ها نیز در پس غبار [[کهکشان]] پنهان می شوند. آخرین ابرنواختر قطعی که در [[کهکشان راه شیری|راه‌شیری]] دیده‌شد، ابر‌نو‌اخترابرنواختر کپلر در سال ۱۶۰۴ میلادی بود. اما اختر‌شناسان،اخترشناسان، به‌خصوص رصدگران‌آماتور، تعداد بسیار بیشتری را در دیگر [[کهکشان|کهکشان‌ها]]‌ها یافته‌اند.
 
[[پرونده:Keplers supernova.jpg|بندانگشتی|300px|چپ|تصویر پرتو ایکس دارای چند طول موج از باقی‌مانده ابرنواختر [[یوهانس کپلر|کپلر]] به نام [[اس‌ان ۱۶۰۴]]، تهیه‌شده در [[تلسکوپ فضایی چاندرا]].]]
 
== رمبش یک ستاره ==
وقتی [[ستاره|ستاره‌ای]]‌ای پر‌جرم‌ترپرجرم‌تر از حدود‌۸‌برابرحدود۸برابر [[خورشید]]، ذخیره‌ی [[هیدروژن]] خود را به پایان می‌رساند، منبسط شده و به یک ابر‌ابر[[غول سرخ]] تبدیل می‌شود. [[غول سرخ|ابر‌غول‌هاابرغول‌ها]]، بر‌خلافبرخلاف غول‌ها،در درون به حد کافی گرم‌اند و می‌توانند [[کربن]] و [[اکسیژن]] حاصل از هلیم‌سوزی را نیز به جای سوخت مصرف و عناصر '''سنگین‌تری''' تولید کنند.ابر‌غول‌هاابرغول‌ها می‌توانند عناصری به سنگینی [[آهن]] تولید کنند.
 
 
 
== رده‌بندی ابرنواخترها ==
انفجار ستاره‌ای که در آن کل ستاره تحت تاثیر قرار می‌گیرد. به دنبال انفجار [[درخشندگی]] ستاره حتی به اندازه ۲۰ [[درخشندگی|قدر]] می‌تواند درخشان تر شود. ابرنواخترها با توجه به بودن یا نبودن [[هیدروژن]] در طیفشان به دو دسته یعنی ابرنواختر نوع یک و نوع دو تقسیم می‌شوند. ابرنواخترهای نوع یک (Type I) نشانی از وجود هیدروژن در طیفشان ندارند در حالیکه ابرنواخترهای نوع دو (Type II) دارند. در حال حاضر می‌دانیم که دلیل اصلی انفجار بودن یا نبودن هیدروژن نیست بنابراین دسته بندیهای جدیدی تعریف شده‌اند. دو مدل برای توجیه انفجار وجود دارد.
 
در مدل اول، ابرنواخترهای با هسته رمبنده می‌باشند که در حقیقت ستاره‌های پرجرمی هستند که سوخت هسته‌ای درونشان به اتمام رسیده‌است و با توجه به اینکه جرم هسته به ماوراء حد چاندراسکار می‌رسد انقباض هسته تا رسیدن به [[تبهنگی نوترونی]] و در واقع تبدیل شدن ستاره به یک [[ستاره نوترونی]] ادامه پیدا می‌کند و در نتیجه این وضعیت مواد ستاره در لایه‌های بالایی جو به بیرون پرتاب می‌شوند. در مدل دوم ابرنواختر در ستاره‌های دوتایی بسیار نزدیک رخ می‌دهد که در آن جرم ستاره [[کوتوله سفید]] به دلیل جاری شدن مواد از ستاره همدم به سوی آن از حد چاندراسکار بیشتر می‌شود و [[کوتوله سفید]] نمی تواندنمی‌تواند جرم خود را تحمل کند و ابرنواختر به وجود می‌آید.
 
== انواع ابر‌نو‌اخترابرنواختر ==
[[Fileپرونده:Comets Kick up Dust in Helix Nebula (PIA09178).jpg|thumbبندانگشتی|]]
=== نوع Ia ===
ابرنواخترهای نوع Ia در تمام کهکشانها وجود دارند اما در [[کهکشان مارپیچی#ساختار|بازوهای مارپیچی کهکشانهای مارپیچی]] کمتر به چشم می‌خورند. این ابرنواخترها دارای عناصری مانند [[منیزیم]]، [[سیلیکون]]، [[گوگرد]] و [[کلسیم]] هستند که در زمان حداکثر نورانیت در طیف آشکار می‌شوند و بعد از گذشتن از حال حداکثر نورانیت با کاهش نور٬ [[آهن]] نیز در طیف آن خودنمایی می‌کند. نمودار نور این گونه ابرنواخترها طی حدود دو هفته افزایش نورانیت را نشان می‌دهد و پس از آن با کاهش نورانیت طی چند ماه روبرو می‌شود. تصور براین است که ابرنواخترهای نوع Ia ناشی از انفجار بدلیل انتقال جرم بین ستاره‌ای پیر باعمر زیاد و یک [[کوتوله ی سفید|کوتوله‌ی‌سفید]] در یک ستاره دوتایی بسیار نزدیک به هم باشند.
 
== تعداد ابرنواخترها ==
آهنگ مشاهدهٔ ابرنواختر در یک کهکشان معمولی در حدود یک ابرنواختر در صد سال است و در کهکشانهایی که از لبه دیده می‌شوند به دلیل غبارهای تیره کننده بسیار کم هستند. در هزاره گذشته تنها پنج ابرنواختر در [[کهکشان راه شیری]] مشاهده شده‌اند به علاوهٔ ابرنواختر SN ۱۹۸۷ که در [[ابر ماژلانی بزرگ]] روی داد. با آمدن فن آوریفناوری [[سی سی دی]] به میان اخترشناسان آماتور همواره بر تعداد ابرنواختر هایی که در دیگر [[کهکشان|کهکشانها]] کشف می‌شوند افزوده شده‌است. تلسکوپ‌های خودکار نیز که با هدایت [[رایانه]] به طور اتوماتیک به عکسبرداری ومقایسهٔ عکس‌ها از هزاران کهکشان طی یک شب می‌پردازند کمک بزرگی به کشف ابرنواخترها کرده‌اند.
 
== ابرنواختر ۱۰۵۴ ==
ابرنواختر سال ۱۰۵۴ به عنوان منشاء [[سحابی خرچنگ]] در صورت فلکی [[گاو (صورت فلکی)|گاو]] توسط [[ادوین هابل]] معرفی شده‌است. مانند دو ابرنواختر سال ۱۰۰۶ و ۱۱۸۱ این ابرنواختر نیز توسط ستاره شناسانی از مشرق زمین ثبت شده بود. ستاره شناسانی از [[چین]]، [[شبه جزیره کره]]، [[جغرافیای اسلام]] و [[اروپا]] در ثبت این ابرنواخترها سهم داشته‌اند. نشانه‌هایی از ابرنواختر سال ۱۰۵۴ در نقاشی هایی در [[قاره آمریکا]] به چشم می‌خورند.
 
[[پرونده:Supernova in M101 2011-08-25.jpg|300px|thumbبندانگشتی|مکان ابرنواختر [[اس‌ان ۲۰۱۱اف‌ای]] در پایین سمت چپ تصویر]]
== ابرنواخترهای بعد از سده ۱۵ ==
ابرنواختر سال ۱۵۷۲ با دقت توسط [[تیکو براهه]] رصد شده‌است. او به ثبت موقعیت و تغییرات [[درخشندگی]] آن بطور روزانه پرداخت. او متوجه شد که باوجود گردش زمین هیچ اختلاف منظری وجود ندارد بنابراین این جرم باید ماوراء مدار ماه باشد. حرکت نکردن این جرم طی ۱۸ ماه که ناپدید شد نشان می‌داد که مدار آن باید ماوراء مدار [[کیوان (سیاره)|کیوان]] باشد (در آن زمان دورترین سیاره شناخته شده زحل بود). این مشاهدات آن را در میان بقیه ستارگان آسمان قرار داد. ابرنواختر سال ۱۶۰۴ بانام ستاره کپلر شناخته می‌شود گرچه او اولین نفری نبود که آن را مشاهده می‌کرد. نشانه‌هایی وجود دارد که در سال [[۱۶۸۰ (میلادی)|۱۶۸۰]] نیز ابرنواختری در صورت فلکی [[ذات الکرسی]] وجود داشته‌است. توده ابری بزرگ و در حال گسترش در این منطقه وجود دارد که دارای تابش قوی امواج رادیویی نیز می‌باشد این سحابی با نام [[ذات_الکرسی_آ|ذات‌الکرسی آ]] شناخته می‌شود. هیچ انفجار نوری از این انفجار گزارش نشده‌است. امکان دارد ستاره قبل از انفجار لایه‌های بیرونی خود را پرتاب کرده باشد یا اینکه انفجار آن ضعیف بوده‌است. جدیدترین ابرنواختر کشف‌شده [[اس‌ان ۲۰۱۱اف‌ای]] است.
* http://biblioteca.universia.net (در انگلیسی)
{{یادکرد
|فصل=ابر‌نواختر‌هاابرنواخترها
|کتاب=فرهنگنامه‌ی نجوم و فضا
|ترجمه=شادی حامدی‌آزاد
|تاریخ بازبینی = [[۵ نوامبر]] [[۲۰۱۳ (میلادی)|۲۰۱۳]]
}}
 
{{ستاره‌ها}}
{{ستاره‌شناسی اسلامی}}
{{سیاه‌چاله}}
{{نجوم-خرد}}
{{ویکی‌انبار-رده|Supernovae}}
{{ستاره نوترونی}}
 
{{نجوم-خرد}}
 
[[رده:ابرنواخترها]]
۵۵۳٬۸۳۳

ویرایش