تفاوت میان نسخه‌های «دانه (یکا)»

جز
ربات:مرتب‌سازی عنوان‌ها+املا+تمیز+
جز (ربات :جایگزینی پیوند قرمز Springer Science+Business Media > اشپرینگر ساینس+بیزینس مدیا (۷.۱))
جز (ربات:مرتب‌سازی عنوان‌ها+املا+تمیز+)
[[پرونده:Gold grain size comparison.jpg|بندانگشتی|چپ|350px|دیسک طلایی کوچک نزدیک نشانگر ۵ تکه‌ای از [[طلا|طلای]]ی خالص است که وزنی معادل یک‌دانه [[تروا]] دارد. برای مقایسه یک متر نواری و چند [[سکه|سکهٔ]] رایج در [[دنیا]] در شکل نشان داده شده است.]]
'''دانه''' یکای اندازه‌گیری [[جرم (فیزیک)|جرم]] معادل ۶۴٫۷۹۸۹۱ [[میلی گرم]] است. نام آن از دانه [[غلات]] گرفته شده است. از عصر برنز تا دوران [[رنسانس]] میانگین جرمی [[گندم]] یا [[جو]] قسمتی از یکاهای رسمی جرم بود، اما مدرکی که نشان دهد در کشوری از دانه‌های واقعی یا دانه‌های غلات استفاده شده باشد وجود ندارد.
 
و تنها یکایی است که در [[وزن تروا]]، [[آوواردوپوا]]، و سیستم اندازه‌گیری [[جرم (فیزیک)|جرم]] [[دستگاه اِپاپکریز]] برابر است. [[یکا]] براساس [[وزن]] دانه جو که ۳/۱ ۱ دانه گندم است پایه ریزی شده است. یکای بنیادی [[دستگاه انگلیسی]] پیش از ۱۵۲۷ که با نام '''وزن تاور''' شناخته شده است نوع دیگری از یکای دانه بود که با عنوان دانه گندم شناخته می‌شد.<ref>{{cite book|last=Zupko|first=Ronald Edward|authorlink=Ronald Edward Zupko|title=British weights & measures: a history from antiquity to the sixteenth century|url=http://books.google.com/books?ei=s6_uTszIH4a0iQKW_MWDBA&id=pWUgAQAAIAAJ&dq=british+weights+and+measures&q=barleycorn#search_anchor|accessdate=18 December 2011|year=1977|publisher=University of Wisconsin Press|page=11}}</ref> دانه گندم تاور دقیقاًمعادل ۶۵/۴۵ دانه تروا تعریف شده بود.
 
از زمان اجرای توافق نامه [[یارد]] و [[پوند]] بین المللیِبین‌المللیِ اول جولایژوئیه ۱۹۵۹، یکای '''دانه''' یا '''دانه تروا''' (نماد:'''gr''') در دستگاه یکاهای بین‌المللی دقیقاً معادل ۷۹۸۹۱/۶۴ [[میلی گرم]] به عنوان یکای جرم تعریف شد. دانه ۴۳۲۲۶/ ۱۵ ≈ گرم ۱
 
یکایی که در سابق برای اندازه‌گیری جرم مروارید، [[الماس]] و دیگر سنگهای قیمتی توسط جواهر فروشها بکار می‌رفت و '''دانه جواهر فروش''' یا '''دانه مروارید''' نامیده می‌شد ۴/۱ [[قیراط]] یا ۵۰ [[میلی گرم]] (۷۷۱۶/۰ ≈ دانه) است. دانه همچنین نام سنتی یکای فرانسوی بود که معادل ۱۱۵/ ۵۳ [[میلی گرم]] است.<ref name="Rowlett2001" />
 
در [[واحدهای امپریال]] و [[یکاهای مرسوم در ایالات متحده]] ۷۰۰۰ دانه معادل [[پوند]] [[آوواردوپوآ]] و ۵٫۷۶۰ دانه معادل پوند تروا یا پوند آپوتکریز است.
در دندانپزشکی، روکش طلایی، که برای ترمیم دندان استفاده می‌شود،<ref name="SmallEtAl2006">{{Cite journal |last1=Small |first1=Bruce W. |last2=Johnson |first2=Warren |title=Gold Foil and Its Use in Modern Dentistry |journal=Dentistry Today |volume=25 |issue=3 |pages=92, 94, 96 |date=March 2006 |publisher=Dentistry Today |location=Montclair, NJ |pmid=16617798 |issn=8750-2186 |oclc=60622136 |url=http://www.dentistrytoday.com/restorative/1838 |accessdate=5 July 2012}}</ref> با یکای دانه اندازه‌گیری می‌شود.<ref name="Soratur2002">{{cite book |last=Soratur |first=S.H. |title=Essentials of Dental Materials |url=http://books.google.com/books?id=N6HbxyaSt78C&printsec=frontcover |accessdate=5 July 2012 |type= |edition=1st |year=2002 |publisher=[[Jaypee Brothers]] |location=New Delhi |isbn=978-81-7179-989-3 |oclc=465910002 |page=217 |chapter=Chapter 17: Direct Filling Gold—Cohesive Gold — Gold Foil |chapterurl=http://books.google.com/books?id=N6HbxyaSt78C&pg=PT139}}</ref><ref name="Manappallil2003">{{cite book |last=Manappallil |first=John J. |title=Basic Dental Materials |url=http://books.google.com/books?id=56t5Zez5cCwC&printsec=frontcover |accessdate=5 July 2012 |edition=2nd |year=2003 |publisher=[[Jaypee Brothers]] |location=New Delhi |isbn=978-81-8061-153-7 |oclc=257699731 |page=199 |chapter=Chapter 11: Direct Gold Filling — Gold Foil |chapterurl=http://books.google.com/books?id=56t5Zez5cCwC&pg=PT139}}</ref>
 
در آمریکای شمالی، سختی آب را اغلب با میزان دانه‌های موجود از [[کربنات کلسیم]] در هر گالون آمریکایی اندازه می‌گیرند.<ref name="WistEtAl2007">{{cite book |last1=Wist |first1=William |last2=McEachern |first2=Rod |last3=Lehr |first3=Jay H. |title=Water Softening with Potassium Chloride: Process, Health, and Environmental Benefits |url=http://books.google.com/books?id=GJbdjEvQd1kC&printsec=frontcover |accessdate=4 July 2012 |year=2009 |publisher=[[جان وایلی و پسران|John Wiley & Sons]] |location=Hoboken, NJ |isbn=978-0-470-08713-8 |oclc=496960317 |page=116 |chapter=Chapter 8: Comparison of KCl and NaCl as Regenerant |chapterurl=http://books.google.com/books?id=GJbdjEvQd1kC&lpg=PA116&pg=PA116#v=onepage&q&f=false}}</ref><ref name="VaclavikEtAl2008">Vaclavik, Vickie A. ; Christian, Elizabeth W. (2008). [http://books.google.com/books?id=iCCsvwZrguUC&lpg=PA29&pg=PA29#v=onepage&q&f=false "Chapter 2: Water — Water Hardness and Treatments"]. [http://books.google.com/books?id=iCCsvwZrguUC&printsec=frontcover ''Essentials of Food Science''] (3rd ed.). [[Dennis R. Heldman|Heldman, Dennis R.]] ed. Food Science Text Series. New York; London: [[اشپرینگر ساینس+بیزینس مدیا|Springer]]. p. 29. [[International Standard Book Number|ISBN]] [[Special:BookSources/978-0-387-69939-4|978-0-387-69939-4]]. [[مرکز کتابخانه رایانه‌ای پیوسته|OCLC]] [http://www.worldcat.org/oclc/230744052 230744052]. Retrieved 4 July 2012.</ref> به عبارت دیگر، سختی آب با یکاهای متریک در میلیون (ppm) معادل (ml/L) اندازه‌گیری می‌شود.<ref name="WistEtAl2007" /><ref name="VaclavikEtAl2008" /> یک‌دانه در گالون آمریکایی تقریباً ۱۷٫۱ (ppm) است.<ref name="WistEtAl2007" /> توجه کنید که آب نرم دارای ۴-۱، و آب سنگین دارای ۲۰-۱۱ gpg از کربنات کلسیم است.<ref name="VaclavikEtAl2008" />
 
دانه هنوز گاهی اوقات در داروسازی به عنوان بخشی از [[دستگاه اِپاپکریز]]، بویژه در نسخه پیچی داروهای قدیمی مثل [[آسپرین]] و [[فنوباربیتال]] استفاده می‌شود.<ref name="Zentz2010">{{cite book |last=Zentz |first=Lorraine C. |title=Math for Pharmacy Technicians |url=http://books.google.com/books?id=PvriGp6ZEhMC&printsec=frontcover |accessdate=5 July 2012 |year=2010 |publisher=[[Jones & Bartlett Learning]] |location=Sudbury, MA |isbn=978-0-7637-5961-2 |oclc=421360709 |pages=7–8 |chapter=Chapter 1: Fundamentals of Math — Apothecary System |chapterurl=http://books.google.com/books?id=PvriGp6ZEhMC&lpg=PA7&pg=PA7#v=onepage&q&f=false}}</ref><ref name="Boyer2009">{{cite book |last=Boyer |first=Mary Jo |title=Math for Nurses: A Pocket Guide to Dosage Calculation and Drug Preparation |url=http://books.google.com/books?id=FCfCGwqNt4QC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false |accessdate=2 July 2012 |edition=7th |year=2009 |publisher=[[ولترز کلوور|Wolters Kluwer Health]] {{pipe}} [[Lippincott Williams & Wilkins]] |location=Philadelphia, PA |isbn=978-0-7817-6335-6 |oclc=181600928 |pages=108–9 |chapter=UNIT 2 Measurement Systems: The Apothecary System |chapterurl=http://books.google.com/books?id=FCfCGwqNt4QC&lpg=PP1&pg=PA108#v=onepage&q&f=false}}</ref>
به عنوان مثال گاهی اوقات دوز یک قرص [[آسپرین]] که بطور استاندارد ۳۲۵ [[میلی گرم]] است، پنج دانه گفته می‌شود.<ref name="Zentz2010" /><ref name="Howell2010">{{cite book |last=Howell |first=David C. |title=Statistical Methods for Psychology |url=http://books.google.com/books?id=5WFohzuwzP0C&printsec=frontcover |accessdate=5 July 2012 |edition=7th |year=2010 |publisher=Wadsworth, [[Cengage Learning]] |location=Belmont, CA |isbn=978-0-495-59784-1 |oclc=689547756 |page=402 |chapter=Chapter 12: Multiple Comparisons Among Treatment Means — 12.10&nbsp;Trend Analysis |chapterurl=http://books.google.com/books?id=5WFohzuwzP0C&lpg=PA402&pg=PA402#v=onepage&q&f=false}}</ref>
 
در مثال داده شده دانه بطور تقریبی معادل ۶۵ میلی گرم است، گرچه با توجه به تجویز [[دارو]] و کارخانه سازنده می‌توان آن را تقریباً ۶۰ میلی گرم هم در نظر گرفت.<ref name="Zentz2010" /><ref name="Buchholz2009" />
[[دستگاه اِپاپکریز]] نمادهای مخصوص خودش را دارد، که در آن نماد [[یکا]] یا کوتاه شده آن بعد از مقدار که با اعداد رومی نوشته می‌شود، آورده می‌شود<ref name="Boyer2009" /><ref name="Buchholz2009">{{cite book |last1=Buchholz |first1=Susan |last2=Henke |first2=Grace |title=Henke's Med-Math: Dosage Calculation, Preparation and Administration |url=http://books.google.com/books?id=ZlKqGHGNrtIC&printsec=frontcover |accessdate=5 July 2012 |edition=6th |year=2009 |publisher=[[ولترز کلوور|Wolters Kluwer Health]] {{pipe}} [[Lippincott Williams & Wilkins]] |location=Philadelphia, PA |isbn=978-0-7817-7628-8 |oclc=181600929 |pages=55–6 |chapter=Chapter 3: Metric, Apothecary, and Household Systems of Measurement — Apothecary System |chapterurl=http://books.google.com/books?id=ZlKqGHGNrtIC&pg=PA55#v=onepage&q&f=false}}</ref><ref name="PickarEtAl2012">{{cite book |last1=Pickar |first1=Gloria D. |last2=Swart |first2=Beth |last3=Graham |first3=Hope |last4=Swedish |first4=Margaret |title=Dosage Calculations |url=http://books.google.com/books?id=wFEsup6KhuQC&printsec=frontcover |accessdate=5 July 2012 |edition=2nd Canadian |year=2012 |publisher=Nelson Education |location=Toronto |isbn=978-0-17-650259-1 |oclc=693657704 |pages=527–8 |chapter=Appendix B: Apothecary System of Measurement |chapterurl=http://books.google.com/books?id=wFEsup6KhuQC&lpg=PA527&pg=PA527#v=onepage&q&f=false}}</ref>
 
== تاریخچه ==
|wheat grain||~50&nbsp;mg
|}
 
 
 
حداقل از دوران قدیم، دانه گندم یا جو همراه دانه‌های دیگر، بویژه دانه [[خرنوب]] توسط تاجران منطقه قدیم مدیترانه ای برای تعریف یکای جرم استفاده می‌شد. براساس یک سنت قدیمی، یک [[قیراط]] (جرم دانه خرنوب) معادل ۴ دانه [[گندم]] و یا ۳ دانه [[جو]] بود. از آنجایی که وزن این سه دانه - بویژه دانه غلاتی که آب جذب می‌کنند- بسیار متفاوت هستند، این مطلب یک قرارداد است نه یک قانون مطلق.
 
== منابع ==
{{پانویس|چپ‌چین=بله}}
 
[[رده:جرم]]