تفاوت میان نسخه‌های «استان خراسان جنوبی»

←‏پیشینه: اصلاح متن غیر دانشنامه ای و غیر بی طرفانه
(←‏پیشینه: اصلاح متن غیر دانشنامه ای و غیر بی طرفانه)
[[File:Shokatieh.jpg|thumb|مدرسه شوکتیه]]
== پیشینه ==
{{بازنویسی}}
{{بهبود منبع}}
خراسان جنوبی شامل محدوده‌ای از خراسان بزرگ است که در سده‌های پیش [[قهستان]] نامیده می‌شده‌است. شهرهای مهم ایالت قهستان، تون ([[فردوس]] امروزی) و [[قائن]] بوده‌اند. [[مارکوپولو]] نیز در سفرنامه خود، از این منطقه با نام تونوکاین (تون و قاین) یاد کرده‌است.<ref name="Dدهخداً>{{یادکرد |کتاب=لغت‌نامه دهخدا|نویسنده = دهخدا، علی‌اکبر| ناشر =دانشگاه تهران، سازمان لغت‌نامه| شهر=تهران| کوشش=زیر نظر دکتر محمد معین|سال=۱۳۳۴}}</ref>
در سده‌های اخیر و به ویژه از دوران قاجار، دو شهر [[فردوس]] و [[قائن]] به دلیل حوادث طبیعی مختلف به تدریج موقعیت جمعیتی خود را از دست داده و [[بیرجند]] مرکزیت و اهمیت بیشتری یافت.
 
تشکیل استان خراسان جنوبی به مرکزیت بیرجند از سال ۱۳۴۲ مطرح بوده است ولی دیدیم که سالها بازیچه سیاستمداران ماند و در میدانسال سیاست۱۳۸۳ پاسکاریو شدپس تااز اینکهسال‌ها درکشمکش سالسیاسی ۱۳۸۳این بعداستان ازتأسیس اتمامشد. انتخاباتمرکز مجلساین واستان فروکشجدید کردنشهر بحث‌هایبیرجند سیاسیتعیین پاسگردید. نهاییدر دادهزمان شدتأسیس واین خراساناستان جنوبی تشکیل شد (آنهم باشامل سه شهرستان کهبیرجند، تانهبندان چندو سال قبل بخشی از بیرجندسربیشه بودند)بود.
قاین در ابتدای تأسیس استان حاضر به پیوستن به خراسان جنوبی نشد و در محدوده خراسان رضوی باقی ماند.
 
در سال ۱۳۸۳ و پس از تقسیم خراسان مباحثی در مورد الحاق قاین به خراسان جنوبی مطرح گردید و در نهایت در اواخر همان سال ۸۳ شهرستان قاین به استان خراسان جنوبی الحاق گردید.
استان خراسان جنوبی در سال ۱۳۸۳ و پس از سال‌ها کشمکش سیاسی در استان خراسان تأسیس شد. مرکز این استان جدید شهر بیرجند تعیین گردید. در زمان تأسیس این استان شامل سه شهرستان بیرجند، نهبندان و سربیشه بود. این استان در حالی ایجاد شد که عملاً کمکی به سبک‌تر شدن امور سیاسی استان خراسان نمی‌کرد و بسیاری از شهرستان‌هایی که پیش بینی شده بود در این استان قرار گیرند حاضر به تبعیت از تغییر در تقسیمات کشوری وعضویت در آن نشدند.
 
فردوس که در قضیه تقسیم خراسان بیشترین آسیب را دید نیز حاضر به پیوستن به استانی با مرکزیت بیرجند نشد. در چند راهپیمایی اعتراض آمیز که منجر به کشته و زخمی شدن چند شهروند فردوسی قبل از تقسیم خراسان شد مردم این شهرستان نشان دادند که در تقسیم خراسان رضوی سهم بیشتری خواهان هستند، اگر چه نتیجه‌ای برای مردم در بر نداشت.
قاین در ابتدای تأسیس استان حاضر به پیوستن به خراسان جنوبی نشد و تا ۵۵ کیلومتری بیرجند یعنی بعد از آرین شهر در محدوده خراسان رضوی باقی ماند. در سال ۱۳۸۳ و پس از تقسیم خراسان ادامه مباحث الحاق قاین به خراسان جنوبی بین مسولین محلی و مردم نقل هر مجلس و محفل بود. ادامه این بحث در نهایت در اواخر همان سال ۸۳ منجر به رضایت مسولین و پذیرش این امر شد که قاین تکمیل کننده استان خراسان جنوبی است. با الحاق قاین، خراسان جنوبی نگاهش را به فردوس انداخت.
 
فردوس که در قضیه تقسیم خراسان بیشترین آسیب را دید نیز حاضر به پیوستن به استانی با مرکزیت بیرجند نشد. در چند راهپیمایی اعتراض آمیز که منجر به کشته و زخمی شدن چند شهروند فردوسی قبل از تقسیم خراسان شد مردم این شهرستان نشان دادند که در تقسیم خراسان رضوی سهم بیشتری خواهان هستند، اگر چه نتیجه‌ای برای مردم در بر نداشت. در مرحله اول تقسیم خراسان و شکل گیری استان ناقص خراسان جنوبی، تنها بخش سرایان شهرستان فردوس با پذیرش این امر که با پیوستن به خراسان جنوبی از بخش به شهرستان ارتقاء می‌یابد حاضر به جدایی از فردوس و خراسان رضوی شد و مدتی را به عنوان یکی از بخش‌های شهرستان بیرجند در خراسان جنوبی به سر برد تا اینکه در سال ۱۳۸۴ اولین ارتقاء در خراسان جنوبی با ارتقای بخش سرایان به شهرستان صورت گرفت. در همین سال با ارتقای بخش درمیان به مرکزیت شهر اسدیه (اسدآبادسابق) دومین شهرستان جدید استان خراسان جنوبی به وجود آمد.
 
ادامه تلاش‌ها برای الحاق فردوس در سال ۱۳۸۶ به نتیجه رسید و این شهرستان هم علیرغم میل باطنی بسیاری از مردم، به خراسان جنوبی ملحق شد و خراسان جنوبی روز به روز بزرگتر شد.
 
در سال ۱۳۸۷ بخش بشرویه شهرستان فردوس هم در جواب قبول الحاق به خراسان جنوبی توانست ارتقاء پیدا کند و هشتمین شهرستان استان تأسیس شد.
 
با الحاق فردوس بیرجند یها شادمان از تکمیل تر شدن استان شان نگاهی ویژه به طبس داشتندو خواهان الحاق طبس به استان خود بودند. حتی مانند داستان شهرستان سرایان به مردم دیهوک طبس هم قول داده‌اند که اگر به خراسان جنوبی بپیوندند آنان را هم به شهرستان ارتقاء می‌دهند. دیهوک در ۱۹۰سال کیلومتری بیرجند واقع شده۱۳۹۱ و یکی از بخش‌های سه‌گانه طبس می‌باشد این رؤیا در سال ۱۳۹۱ ودر روزهای پایانی این سال برآورده شد و طبس به خراسان جنوبی پیوست. این پیوستن واکنش‌هایی همچون امضای طومار را در پی داشت. همچنین فرمانداری این شهر نیز به فرمانداری ویژه و معاونت استانداری ارتقاء یافت.. الحاق طبس یعنی محقق شده بخش اعظم رؤیای اولیه تشکیل خراسان جنوبی، البته اگر گناباد و بجستان هم ملحق شوند این رؤیا صد درصد به واقعیت پیوسته است.
 
در اردیبهشت ۱۳۹۱ نهمین و دهمین شهرستان‌ها تأسیس گشتند. بخش زیر کوه قاین همراه با بخش زهان قاین و تبدیل دهستان شاسکوه این شهرستان به بخش با سه بخش به شهرستان زیر کوه ارتقاء یافت و حاجی‌آباد زیرکوه پس از حاجی‌آباد هرمزگان و حاجی‌آباد فارس (زرین دشت) سومین حاجی‌آباد کشور شد که به خود فرماندار می‌بیند. بخش خوسف بیرجند هم پس از تبدیل دهستان جلگه ماژان به بخش به شهرستان ارتقاء یافت و و با دو بخش مرکزی و و جگله ماژان به جمع شهرستان‌های کشور پیوست.<ref>[http://www.mehreghaenat.com/ghaenat/3636-1391-12-22-19-14-17.html شهرستان طبس به خراسان جنوبی ملحق شد+تاریخچه جنجالی تشکیل خراسان جنوبی از ابتدا تا امروز]</ref>
 
== موقعیت جغرافیایی ==