باز کردن منو اصلی

تغییرات

۱۶ بایت اضافه‌شده ،  ۴ سال پیش
جز
[[پرونده:Maryam Farman Farmaian.jpg|بندانگشتی|230px]]
'''مریم فیروز''' (زاده: [[۱۲۹۲]] ه. ش در [[کرمانشاه]]، مرگ: [[۲۲ اسفند]] [[۱۳۸۶]] در [[تهران]]) یکی از چهره‌های شاخص سیاسی [[ایران]] در دوران پهلوی دوم، از مخالفان رژیم سلطنتی و عضو [[حزب توده]]، مؤسس سازمان زنان [[حزب توده]]<ref>{{یادکرد
|کتاب=خاطرات مریم فیروز|نویسنده = مریم فرمانفرمائیان|ناشر =دیدگاه|چاپ=اول ۱۳۷۳|شهر=تهران|صفحه=۴۰|سال=۱۳۷۳|شابک=۹۶۴۹۶۴–۴۲۳-۴۲۳-۲۸۷-۹۲۸۷–۹}}</ref> و از [[فعالان حقوق زنان در ایران]] بود.
 
او دختر [[عبدالحسین میرزا فرمانفرما]] شاهزاده [[قاجار]] و همسر [[نورالدین کیانوری]] از رهبران [[حزب توده]] بود. مریم فیروز که در سن هفتاد سالگی دستگیر و تحت شکنجه‌های جسمی و روحی شدید قرار گرفت همه دوران ۹ ‌سالهساله زندانش را در سلول انفرادی و در سخت‌ترین شرایط گذراند. او از این بابت در دنیا بی‌نظیر است.<ref>http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2012/02/120222_l10_mesdaghi_toudeh_party.shtml</ref>
 
== زندگی ==
مریم فیروز خواهر نصرت الدوله فیروز و دختر عبدالحسین فرمانفرما (نوه [[عباس میرزا]]، حاکم، وزیر و رئیس‌الوزرای معروف دوره قاجار و از متمولین طراز اول ایران) و ''بتول خانم کرمانشاهی'' بود. در سال ۱۲۹۲ هجری شمسی در [[کرمانشاه]] به دنیا آمد<ref>[http://ohwm.ir/show.php?id=1686 پایگاه اینترنتی هفته نامۀنامهٔ تاریخ شفاهی:مریم فیروز عصیانگری علیه محبط اشرافی؛] بازدید در ۵ اکتبر ۲۰۱۴.</ref><ref>[http://iichs.org/index.asp?id=815&doc_cat=9 مؤسسۀمؤسسهٔ مطالعات تاریخ معاصر ایران؛] بازدید در ۵ اکتبر ۲۰۱۴.</ref> و در [[مدرسه ژاندارک]] و دارالمعلمات تحصیل نمود و در سال ۱۳۰۸ دیپلم گرفت. در همین سال در سن ۱۶ سالگی بنا بر تصمیم پدرش به عقد سرهنگ [[عباسقلی اسفندیاری]] (تحصیل کرده مدرسه نظامی سن سیر [[فرانسه]]) فرزند حاج [[محتشم السلطنه]] اسفندیاری درآمد و خیلی زود صاحب دو دختر به نام‌های ''افسانه'' و ''افسر'' شد.شد؛ ولی در سال ۱۳۱۸ اندکی بعد از مرگ پدرش فرمانفرما از همسرش جدا شد و به خانه پدری بازگشت.<ref name="bbc">[http://www.bbc.co.uk/persian/iran/story/2008/03/printable/080313_mf_firouz_obituary.shtml مرگ مریم فیروز، 'شاهزاده سرخ ایران'] در وبگاه فارسی شبکه [[بی بی سیبی‌بی‌سی]]</ref>
 
از آن به بعد منزل او محفل شاعران، ادیبان و نویسندگان و مرکزی برای توسعه افکار [[سوسیالیسم|سوسیالیستی]] شد. او علی‌رغم زندگی در یک خانواده اشرافی دوره قاجار، از طریق خانواده [[ایرج اسکندری]] در جلسات [[حزب توده ایران]] شرکت می‌نمود و سپس به عضویت آن درآمد.
به دنبال انتقاد نسبتاً شدید حزب توده از سیاست جمهوری اسلامی در ادامه [[جنگ ایران و عراق|جنگ با عراق]]، وخامت روابط ایران و شوروی و تحریک سازمان اطلاعاتی آمریکا، [[سیا]]، و به دنبال آن سرکوبی این حزب توسط رژیم اسلامی و زندانی و یا اعدام شدن بسیاری از اعضای آن، مریم فیروز نیز به همراه همسرش کیانوری به زندان افتاد و تا پایان عمر همسرش، زندانی و یا تحت مراقبت وزارت اطلاعات و در حبس خانگی به‌سر برد.
 
کیانوری بعدها در نامه‌ای که به تاریخ ۱۶ بهمن ۱۳۶۸ به [[علی خامنه‌ای]]، رهبر رژیم اسلامی، پس از شرح شکنجه‌هایی که در زندانهای جمهوری اسلامی رواج داشته، دربارهدربارهٔ همسرش نوشت: «همسرم مریم را آن قدر شلاق زدند که هنوز پس از هفت سال، شب هنگام خوابیدن کف پاهایش درد می‌کند، البته این تنها [[شکنجه]] «قانونی» بود که به انواع توهین و با رکیک‌ترین ناسزاگویی‌ها تکمیل می‌شد (فاحشه، رئیس فاحشه‌ها و...) آن قدر سیلی و توسری به او زده‌اند که گوش چپ او شنوایی‌اش را از دست داده‌است، یادآور می‌شوم که او در آن زمان پیرزنی هفتاد ساله بود».<ref name="bbc"/><ref>[http://www.rahetudeh.com/rahetude/kianoori/namehKiabeKhamnei.html متن نامه افشاگرانه نورالدین کیانوری از زندان اوین] وبگاه ''راه توده''</ref>
 
مریم فیروز افزون بر چند ترجمه و مقاله، کتابی به‌نام [[چهره‌های درخشان]] نگاشته‌است که شرحی است از فداکاری‌ها و حمایت مردم عادی از افراد سیاسی تحت تعقیب حکومت کودتا. او در این کتاب، از این چهره‌های گمنام و درخشان قدردانی می‌کند. کتاب دیگری نیز به نام «خاطرات مریم فیروز» در اواخر دهه هفتاد شمسی منتشر شد که به نظر می‌رسد سفارش وزارت اطلاعات باشد.<ref name="dw">[http://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3192885,00.html زندگی و مرگ مریم فیروز] در وبگاه ''دویچه‌وله''</ref> [[محمدعلی عمویی]]، یکی از اعضای حزب توده که چون او سالها زندانی بود، می‌گوید که او خود این کتاب را قبول نداشته و در جواب انتقادهای وی به صراحت گفته‌است که این نوشته دیگران است به نام من.<ref name="dw"/>
 
مریم فیروز در بیست و دوم اسفند هشتاد و شش در تهران درگذشت.<ref>{{یادکرد وب| نشانی = http://radiozamaaneh.com/news/2008/03/post_4214.html| عنوان = مریم فیروز درگذشت| ناشر = وبگاه رادیوزمانه | زبان = فارسی}}</ref> او در هنگام مرگ ۹۵ سال داشت. پیکر مریم فیروز در گورستان [[بهشت زهرا]] به خاک سپرده شد.
 
== تبارنامه ==
== منابع ==
{{ویکی‌انبار-رده|Maryam Farman Farmaian}}
{{پانویس|اندازه=ریز}}
<small>*این سه زن، مسعود بهنود
* خاندان‌های حکومتگر در ایران، دکتر باقر عاقلی، ص۵۱-۵۹ص۵۱–۵۹.</small>
* [http://iichs.org/index.asp?id=815&doc_cat=9 زنان سیاستمدار - مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران IICHS]
{{جنبش زنان در ایران}}