تفاوت میان نسخه‌های «سومر»

۲٬۸۶۲ بایت اضافه‌شده ،  ۴ سال پیش
مهم‌ترین یافته‌های باستان‌شناسی در سومر تعداد زیادی [[لوح رسی|لوح]] به خط میخی است. هر چند سامانه‌ی نگارشیِ سومریان کهن‌ترین نمونه‌ی موجود روی زمین نیست اما خط ابداعی آن‌ها باعث موفقیت بزرگی در توسعه‌ی توانایی‌های بشر شد. این سامانه‌ی نگارشی نه تنها در ایجاد و ثبت اسناد تاریخی نقش بزرگی بر عهده داشت بلکه باعث شد آثار ادبی به شکل اشعار حماسی و داستان‌ها و همچنین آثار دیگری نظیر نیایش‌ها و قوانین ثبت و ضبط گردند. هر چند در ابتدا برای نگارش از [[تصویرنگاشت|تصویرنگاشت‌ها]] استفاده می‌شد اما بعدها از نمادهای متنوع برای نشان دادن [[هجا|هجاها]] استفاده کردند. سومریان از نی‌های سه‌گوش برای نوشتن روی سفال‌های نمدار استفاده می‌کردند. تا کنون صدها هزار قطعه متن به زبان سومری به دست آمده که شامل نامه‌های شخصی یا بازرگانی، رسید معاملات، فهرست واژگان، متن قوانین، سرودهای مذهبی، نیایش‌ها، داستان‌ها، وقایع روزانه و حتی کتابخانه‌هایی مملو از لوح‌های رسی بوده است. نمونه‌های زیادی از متون و کتیبه‌های تاریخی که روی مجسمه‌ها یا آجر نوشته شده‌اند نیز کشف شده. متون زیادی در چند نسخه به دست آمده‌اند که دلیلی جز بازنویسی توسط رونویسان تحت آموزش ندارد. زبان سومری حتی پس از آمدن اقوام سامی‌زبان، مدت زیادی زبان دین و قانون در خاور میانه به شمار می‌رفت.
 
زبان سومری یک [[زبان پیوندی]] است.زبانشناسان [[زبان سومری]] را جزء [[زبان تک‌خانواده|زبان هایزبان‌های تک‌خانواده]] (منفرد) یعنی بدون خویشاوندی در میان زبان‌های امروزی دسته بندیدسته‌بندی کرده‌اند.<ref>John Hayes, University of California, Berkeley "Sumerian" ۲nd printing June ۱۹۹۹, Languages of the World/Materials ۶۸,LINCOM EUROPA, Paul-Preuss-Str. ۲۵, D-۸۰۹۹۵ Muenchen, Germany.</ref>
 
[[پرونده:Sumerian MS2272 2400BC.jpg|بندانگشتی|چپ|200px|لوحه [[سومری]] دربرگیرندهدربرگیرنده‌ی نام‌های خدایان سومری به [[خط میخی]] حدود سده ۲۴ پیش از میلاد.]]
 
[[دانشنامه بریتانیکا]] می‌نویسد: «زبان سومری، زبانی منفرد و کهن‌ترین زبان مکتوب موجود است. این زبان برای نخستین بار در حدود ۳۱۰۰ پ.م. در جنوب میانرودان گواهی گردیده و در طول هزاره سوم پ.م. رشد و توسعه یافته‌است. در حدود ۲۰۰۰ پ.م، زبانم.، سومری به عنوان زبانی محاوره‌ای، با زبان سامی اکدی (آشوری- بابلی) جای گزینجایگزین شد اما کاربرد کتبی آن کمابیش تا پایان حیات زبان اکدی، در حوالی آغاز عصر مسیحیت، ادامه داشت. زبان سومری هرگز بسیار فراتر از مرزهای اصلی خود در جنوب میانمیان‌رودان رودان توسعه نیافت؛نرفت؛ شمار اندک گویندگان بومی این زبان، تناسبی با اهمیت عظیم و تأثیرات زبان سومریآن بر توسعه تمدن میان رودانمیان‌رودان و تمدن‌های دیگر، در همههمه‌ی مراحل آنان، نداشت».<ref>language isolate and the oldest written language in existence. First attested about 3100 BC in southern Mesopotamia, it flourished during the 3rd millennium BC. About 2000 BC, Sumerian was replaced as a spoken language by Semitic Akkadian (Assyro-Babylonian) but continued in written usage almost to the end of the life of the Akkadian language, around the beginning of the Christian era. Sumerian never extended much beyond its original boundaries in southern Mesopotamia; the small number of its native speakers was entirely out of proportion to the tremendous importance and influence Sumerian exercised on the development of the Mesopotamian and other ancient civilizations in all their stages.[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/573229/Sumerian-language Sumerian language-britannica]</ref>
 
[[زبان اکدی]] بر خلاف سومری متعلق به [[زبان‌های سامی|شاخه‌ی سامی]] از [[زبان‌های آفروآسیایی]] است. تلاش‌های زیادی شده تا زبان سومری را به گروه‌های زبانی دیگر مربوط کنند. سومری زبانی پیوندی است؛ به بیان دیگر در این زبان [[تک‌واژ|تک‌واژها]] (یکان‌های معنادار) به همدیگر متصل می‌شوند تا یک [[واژه]] ساخته شود. این بر خلاف [[زبان تحلیلی|زبان‌های تحلیلی]] است که تک‌واژها بدون هیچ تغییری کنار هم قرار می‌گیرند و تنها جایگاه آن‌ها در جمله است که نقششان را روشن می‌سازد.
 
فهم متون سومری حتی برای کارشناسان هم مشکل است. پیچیده‌ترین متون از این نوع مربوط به متون اولیه‌ی سومر است که در اغلب اوقات تمام ساختار دستوری را مشخص نمی‌سازد.
 
در [[هزاره ۳ (پیش از میلاد)|هزاره‌ی سوم پیش از میلاد]] نوعی همزیستی فرهنگی میان سومری‌ها و اکدی‌ها نمودار گشت و باعث [[چندزبانه|دوزبانه]] شدن مردم این منطقه گردید..<ref name="Deutscher"/> تأثیر و تأثر میان زبان‌های سومری و اکدی در تمام بخش‌های زبانی مشهود است به طوری که [[وام‌واژه|وام‌واژه‌های]] بسیار زیادی میان آن‌ها رد و بدل شده و همگرایی [[دستور زبان|دستور زبانی]]، [[تک‌واژشناسی|تک‌واژشناختی]] و [[آواشناسی|آواشناختی]] پیدا کردند.<ref name='Deutscher'/> این تأثیر دوسویه پژوهشگران را بر آن داشته تا جایگاه سومریان و اکدی‌های هزاره‌ی سوم پیش از میلاد را [[ناحیه همگرایی زبانی]] بنامند.<ref name='Deutscher'/>
 
با گذر از هزاره‌ی سوم و آغاز هزاره‌ی دوم پیش از میلاد به تدریج زبان اکدی جانشین زبان سومری شد<ref name="woods">Woods C. 2006 [http://oi.uchicago.edu/pdf/OIS2.pdf “Bilingualism, Scribal Learning, and the Death of Sumerian”]. In S.L. Sanders (ed) ''Margins of Writing, Origins of Culture'': 91-120 Chicago</ref> اما سومری تا سده‌ی ۱ میلادی زبان مقدس، تشریفاتی، ادبی و علمی [[بابل (دولت‌شهر)|بابل]] و [[آشور]] باقی ماند.<ref>{{cite book|last=Campbell|first=Lyle|title=A glossary of historical linguistics|year=2007|publisher=Edinburgh University Press| isbn=978-0-7486-2379-2|author2=Mauricio J. Mixco |page=196}}</ref>
 
==== وام‌واژه‌های سومری در دیگر زبان‌ها ====