باز کردن منو اصلی

تغییرات

جز
این کتاب مهم‌ترین و مفصل‌ترین کتاب ابن سینا در طب و از اُمّهات کتب طبی در تمدن [[ایران پس از اسلام]] و ازجمله مهم‌ترین آثار پزشکان [[دنیای قدیم]] است.<ref>[http://www.nlm.nih.gov/hmd/arabic/E8.html Islamic Medical Manuscripts: Catalogue - Encycolopedias 8<!-- عنوان تصحیح‌شده توسط ربات -->]</ref>
 
== جایگاه ''قانون'' در تمدن طبیِ اسلام ==
در تمدن ایران پس از اسلام، سه کتاب در شمار مهم‌ترین کتب طبیِ پزشکان مسلمان آورده می‌شود: ''[[الحاوی]]'' از [[محمد زکریای رازی]]، ''[[کامل الصناعة الطبیه|کامل الصناعة الطبیه (طبّ مَلِکی)]]'' از [[مجوسی اهوازی]] و در نهایتْ ''قانون'' ابن سینا. از این میان، ''قانون'' ابن سینا ازحیث غنای مطالب و حُسن بیان بر دیگر آثار برتری دارد. [[نظامی عروضی]] در كتابکتاب ''[[چهار مقاله]]'' گفته‌است که اگر [[بقراط]] و [[جالینوس]] زنده شوند روا بُوَد که پیشِ این کتاب سجده کنند. او به نقل از قدما روایت می‌کند که «طبیبی مجلد اول از ''قانون'' بدانسته‌باشد و سن او به اربعین [یعنی چهل سال] کشد، اهل اعتماد بُوَد».
 
== زمان نگارش ''قانون'' ==
''قانون فی الطّبّ'' در سه مرحله نوشته شده‌است: نخست در [[گرگانج]] در حدود سال ۴۰۳ ق، بخش دوم در [[ری]] در حدود ۴۰۵ ق و بخش سوم در [[همدان]] و [[اصفهان]] بین سال‌های ۴۰۵ و ۴۱۴ ق.
 
== ساختار و محتوای ''قانون'' ==
این کتاب عظیم بیش از یک‌میلیون کلمه دارد و شامل پنج بخش (کتاب) است که هریک به چند «فن»، «تعلیم»، «جمله» و «فصل» تقسیم می‌شود. پنج بخش کتاب عبارت است از: کلیات طب، ادویهٔ مفرده، امراض مخصوص اعضاء، امراض عمومی بدن، و ادویهٔ مرکبه.{{سخ}}
بوعلی در کتابِ یادشده سعی بلیغی در تعریف الفاظ طبی به‌گونه‌ای منطقی کرده و در تقسیم موضوعات و شرح مطالب نیز از روشی منطقی پیروی کرده‌است. ''قانون'' را باید ترکیبی علمی از تجارب بالینیِ بوعلی، آثار و تعالیم جالینوس و بقراط و [[ارسطو]] و نوشته‌های پزشکان ایرانی و مسلمان پیش از خود، چون رازی، [[ابن ربن]] طبری و [[ابوسهل مسیحی]] دانست.
۶. ترجمهٔ بخش «تشریح» از کوپینگ در سال ۱۹۰۰ م به [[زبان فرانسوی|فرانسه]].
 
== شروح ''قانون'' ==
شرح‌هايشرح‌های فراوانی بر ''قانون'' نگاشته شده‌است که مهم‌ترین آنها عبارت‌اند از:
۱. شرح [[قطب الدین شیرازی]]{{سخ}}
۲. شرح ابوعبید عبدالواحد جوزجانی (گرگانی)، شاگرد بوعلی سینا{{سخ}}
۲۵. شرح ربیع‌الدین عبدالعزیز چلپی{{سخ}}
۲۶. شرح اسحاق خان بن اسماعیل خان دهلوی (در قرن دوازدهم هجری) با نام ''غایه المفهوم فی تدبیرِ المحموم''{{سخ}}
۲۷. شرح و حاشیه بر ''قانون'' از ضیاءالدین بن بهاءالدین شجاعی{{سخ}}
 
== خلاصه‌ها ==
۸. به‌تازگی گزیده‌ای کامل و کاربردی از این کتاب ترجمه شده و انتشارات ارمغانِ طوبی آن را منتشر کرده‌است.
 
== چاپ ''قانون'' ==
''قانون'' نخست بار در شهر [[رم]] با کتاب ''[[نجات]]'' بوعلی در دو مجلد، در سال ۱۵۹۳ م منتشر شد. پس از آن، در سال ۱۲۹۰ ق در [[قاهره]]، در ۱۲۹۴ ق در [[بولاق]] (ممتازترین چاپ)، در ۱۲۹۶ ق در [[تهران]]، در سال ۱۳۰۷ و ۱۳۲۴ ق در [[لکهنو]]، در سال ۱۹۰۵ م و با شرح فارسی آن در [[لاهور]]، و کتاب چهارم ''قانون'' با شرح فارسی‌اش در سال‌های ۱۲۷۴ و ۱۲۹۶ و ۱۲۹۸ ق در [[لکهنو]] منتشر شده‌است.
 
== پیوند به بیرون ==
* [http://www.buali.ir/buali_content/media/article/47.PDF گیاه‌شناسی کتاب ''قانون در طب'']
* [http://elib.hbi.ir/persian/ISLAMIC-CULTURE&CIVILIZATION/200-LECTURE/174.htm معرفی کتاب ''قانون فيفی الطب'']
* [http://www.elib.hbi.ir/persian/TRADITIONAL-MEDICINE/CANON-WEB/CANON-WEB.htm بارگیری نسخه‌های فارسی، عربی و انگلیسی ''قانون در طب'' ابن سینا]