باز کردن منو اصلی

تغییرات

۳۴۱ بایت حذف‌شده ،  ۴ سال پیش
جز
| تاریخ بایگانی = ۸ اکتبر ۲۰۱۱
}}</ref>
[[مردم ایران]] از [[هزاره دوم (پیش از میلاد)|هزاره دوم پیش از میلاد]] آن را جشن می‌گیرند. مهرگان نیز همانند [[نوروز]] با آیین یگانه و آداب و رسوم ویژه برگزار می‌شود.<ref name=ToolAutoGenRef1>{{یادکرد وب |نشانی=http://www.iranianshistoryonthisday.com/farsi.asp |عنوان=روز مهرگان |تاریخ بازدید=۸-۱۰-۲۰۱۱ |قالب= |اثر=}}</ref>
مهر یا [[میترا]] در زبان فارسی به معنای «فروغ، روشنایی، دوستی، پیوستگی، پیوند و محبت» است و ضد دروغ، دروغ‌گویی، پیمان‌شکنی و نامهربانی کردن است. فلسفه جشن مهرگان سپاسگزاری از خداوند به خاطر نعمت‌هایی است که به انسان ارزانی داشته و استوار کردن دوستی‌ها و مهرورزی میان انسانهاست.<ref>{{یادکرد وب |نشانی=http://www.iranianshistoryonthisday.com/farsi.asp |عنوان=روز مهرگان |تاریخ بازدید=۸-۱۰-۲۰۱۱ |قالب= |اثرname=}}<ToolAutoGenRef1/ref>
 
== ریشه‌شناسی مهرگان ==
=== جشن هخامنشی میتراکانا ===
زمان برگزاری جشن مهرگان در یکم [[ماه مهر]] و آغاز فصل [[پاییز]] بوده‌است و این شیوه دستکم تا پایان [[دوره هخامنشی]] و احتمالاً تا اواخر [[دوره اشکانی]] نیز دوام داشته‌است. اما از این زمان و شاید در [[دوره ساسانی]]، جشن مهرگان به مهر روز از مهر ماه یا شانزدهم ماه مهر منتقل می‌شود.<ref>[http://www.aftabir.com/articles/view/art_culture/cultural_heritage/c5c1209210149p1.php/جشن-میتراکانا-جشن-مهرگان جشن میتراکانا، جشن مهرگان<!-- عنوان تصحیح شده توسط ربات -->]</ref>
و اکنون حدود دو هزار سال است که این جشن به شانزدهمین روز این ماه یا مهر روز از مهرماه در [[گاه‌شماری ایران|گاهشماری ایرانی]] منسوب است. اما این زمان در میان اقوام گوناگونی که از تقویم‌های محلی نیز بهره می‌برند، متفاوت است. برای نمونه زمان این جشن در گاهشماری طبری/ تبری و نیز در گاهشماری سنتی یزدگردی [[زرتشتیان]]، فعلاً برابر با حدود نیمهٔ [[بهمن|بهمن‌ماه]]،<ref name=ToolAutoGenRef2>گاهشماری باستانی مردمان مازندران و گیلان، نصرالله هومند، تهران، ۱۳۷۵</ref> و در گاهشماری دیلمی برابر با سی‌ام بهمن‌ماه است.<ref>گاهشماری باستانی مردمان مازندران و گیلان، نصرالله هومند، تهران، ۱۳۷۵<name=ToolAutoGenRef2/ref>
 
زمان برگزاری مهرگان در آغاز [[ماه مهر]] و فصل [[پاییز]] بوده‌است. بنابر سنگ‌نوشته [[سنگ‌نوشته بیستون|بیستون]]، [[داریوش بزرگ]] بر [[گئومات مغ]] در روز دهم ماه بگ‌یادیش (ماه هفتم، برابر با مهر) پیروز شده‌است.<ref>[http://www.livius.org/be-bm/behistun/behistun-t07.html#1.53-61 The Behistun Inscription<!-- عنوان تصحیح شده توسط ربات -->]</ref> به گزارش هرودوت، از آن سال ایرانیان آن روز را به نام روز « «مگوفونی»» (مغ‌کشی) جشن می‌گرفتند.<ref>هرودوت، کتاب سوم: تالیا</ref> پژوهشگران با توجه به اشتباهات یونانیان از خوانش نامهای پارسی احتمال می‌دهند که این واژه « «بگو زتی»» باشد که در این صورت نه به مغ، که به بغ (مهر) پیوند دارد؛ و در این روز ایرانیان به قربانی کردن برای بغ میترا می‌پرداختند و نه مغ‌کشی.
احتمالاً از دوره [[اشکانی]] و یا [[ساسانی]] جشن مهرگان به مهر روز از مهر ماه یا شانزدهمین روز ماه مهر منتقل می‌شود.<ref>آثار الباقیه عن القرون الخالیه، ابوریحان بیرونی</ref>
 
اما این زمان در میان اقوام گوناگونی که از تقویم‌های محلی نیز بهره می‌برند، متفاوت است. برای نمونه زمان این جشن در گاهشماری طبری/ تبری و نیز در گاهشماری سنتی یزدگردی، فعلاً برابر با حدود نیمهٔ [[بهمن|بهمن‌ماه]] و در گاهشماری دیلمی برابر با سی‌ام بهمن‌ماه است.<ref>گاهشماری باستانی مردمان مازندران و گیلان، نصرالله هومند، تهران، ۱۳۷۵<name=ToolAutoGenRef2/ref>
 
زرتشتیان جشن مهرگان را همه ساله در اواخر ماه بهمن<ref>[http://www.kniknam.com/Fa/FAQ/default.aspx کورش نیکنام، بخش مراسم سنتی، سؤال دوم]</ref> و یا در حدود دهم ماه مهر برگزار می‌کنند.<ref>[http://www.kza.ir/mods.php?id=News&file=article&sid=315 وهیشتا: انجمن زرتشتیان کرمان - جشن مهرگان در کرمان برگزارشد<!-- عنوان تصحیح شده توسط ربات -->]</ref><ref>[http://www.amordadnews.net/neveshtehNamyesh.aspx?NId=1485 تارنمای امرداد - برگزاری جشن مهرگان در دبستان گیو<!-- عنوان تصحیح شده توسط ربات -->]</ref><ref>[http://www.amordadnews.net/neveshtehNamyesh.aspx?NId=480 تارنمای امرداد - «مهرگان» در اصفهان برگزار می‌شود<!-- عنوان تصحیح شده توسط ربات -->]</ref><ref>http://www.t-z-a.org/farazname/Faraznameh21.pdf</ref> موبد کورش نیکنام برگزاری جشن‌ها با استفاده از گاهشماری‌های سنتی با ماه‌های ۳۰ روزه را بی‌توجهی به دانش نجوم و دستاوردهای خیام و موجب ناهماهنگی در جشن‌ها دانسته و لزوم توجه به گاهشماری ملی و رسمی با ماه‌های ۳۱ روزه را یادآور شده‌است.<ref>[http://www.kniknam.com/Fa/Letter/LetterShow.aspx?id=81 بازنگری و هماهنگی در گاهشماری سنتی زرتشتی]</ref>