تفاوت میان نسخه‌های «یونان باستان»

ویرایش جزئی
برچسب‌ها: ویرایش با تلفن همراه ویرایش با مرورگر تلفن همراه
(ویرایش جزئی)
{{بهبود منبع}}
[[پرونده:Parthenon from west.jpg|بندانگشتی|250px|[[پارتنون]] معبد الههٔ [[آتنا]] واقع در آتن، یکی از به‌یادماندنی ترینبه‌یادماندنی‌ترین نمادهای یونان باستان است.]]
'''یونان باستان''' به [[تمدن|تمدنی]] گفته می‌شود که متعلق به دوره‌ای از تاریخ یونان است که از دوره باستانی هشتم تا ششم قبل از میلاد مسیح شروع شده و تا عصر کلاسیک به طول انجامید. بلافاصله بعد از این دوران، آغاز اوایل قرون وسطی و [[امپراتوری روم شرقی]] بود.<ref>[http://books.google.com/books?id=NAwVAAAAIAAJ&pg=PA27#v=onepage&q&f=false مسیرهایی از یونان باستان] نوشته Carol G. Thomas </ref>
 
== گاهشمار تحولات سیاسی ==
 
مردم [[یونانی]] زبان در سرزمین اصلی یونان ساکن شدند. این افراد اوّلین منطقهٔ شهری خود را بنیانگذاری نمودند. این کار همزمان (یا پس از) سکونت آریاییان در ایران بود.
* ۷۷۶ پیش از میلاد
 
اولین مسابقات المپیک، در شهر [[المپیا]]، در جنوب یونان برگزار گردید. {{مدرک}}
* ۷۵۰ پیش از میلاد
 
یونانیها بوجود آوردن مستعمرات را در سرتاسر مدیترانه، آغاز کردند. آنها مستعمراتی روی جزیره [[سیسیلی]] و در جنوب [[ایتالیا]]، بوجود آورند.{{مدرک}}
* ۵۹۴ پیش از میلاد
 
قانون گذار آتنی، [[سولون]]، نخستین قوانین آتن در حوزه سیاست و قضاوت نوشت.<ref>اسطوره معجزه یونانی - شروین وکیلی - نشر شورآفرین</ref>
* ۵۰۷ پیش از میلاد
 
* ۴۹۴ پیش از میلاد: حمله [[داریوش یکم|داریوش]] به یونان با عنوان [[جنگ لاده]] و شکست [[یونانیان]] در نزدیکی [[جزیره لاده]].<ref>[http://www.iranicaonline.org/pages/chronology-1 CHRONOLOGY OF IRANIAN HISTORY PART 1] ''iranicaonline.org''</ref>
 
[[کلئیستنس]] دموکراسی آتن را تاسیستأسیس کرده و عصر کلاسیک [[آتن باستان]] را آغازید. <ref>اسطوره معجزه یونانی - شروین وکیلی - نشر شورآفرین</ref>
* ۴۹۰ پیش از میلاد
 
[[داریوش یکم]]، پادشاه [[هخامنشی]]، در پشتیبانی از [[هیپیاس]]، حاکم پیشین آتن، سپاهی را روانه یونان می‌کند. آتنی‌ها در [[نبرد ماراتون]]، ارتش مهاجم [[ایرانیان]] را شکست می‌دهند.
[[کلئیستنس]] دموکراسی آتن را تاسیس کرده و عصر کلاسیک [[آتن باستان]] را آغازید. <ref>اسطوره معجزه یونانی - شروین وکیلی - نشر شورآفرین</ref>
* ۴۹۰ پیش از میلاد
 
بنا بر [[دانشنامه ایرانیکا]] در سال ۴۹۰ پیش از میلاد جنگی به نام ماراتن بین [[ایران باستان|ایران]] و یونان در محلی به نام ماراتن در یونان کنونی رخ می دهدمی‌دهد و ارتش هخامنشی از یونان شکست می خوردمی‌خورد. این نبرد نخستین پیروزی یونان بر ایران در خشکی بود.<ref>[http://www.iranicaonline.org/pages/chronology-1 CHRONOLOGY OF IRANIAN HISTORY PART 1] ''iranicaonline.org''</ref>
[[داریوش یکم]]، پادشاه [[هخامنشی]]، در پشتیبانی از [[هیپیاس]]، حاکم پیشین آتن، سپاهی را روانه یونان می‌کند. آتنی‌ها در [[نبرد ماراتون]]، ارتش مهاجم [[ایرانیان]] را شکست می‌دهند.
* ۴۸۰ پیش از میلاد
 
لشکر ایرانیان، به پادشاهی [[خشایارشا]] در [[نبرد ترموپیل]]، سپاه [[اسپارت]]، را در هم می‌کوبند.می‌کوبند؛ و سپس آتن را فتح می‌کنند. مدتی بعد ناوگان دریایی ایران و آتن در جنگ سالامیس، درگیر می‌شوند. پس از نیمی از روز درگیری، ناوگان ایران صحنه جنگ را ترک کرده و خشایارشا به ایران بازمیگردد.
بنا بر [[دانشنامه ایرانیکا]] در سال ۴۹۰ پیش از میلاد جنگی به نام ماراتن بین [[ایران باستان|ایران]] و یونان در محلی به نام ماراتن در یونان کنونی رخ می دهد و ارتش هخامنشی از یونان شکست می خورد. این نبرد نخستین پیروزی یونان بر ایران در خشکی بود.<ref>[http://www.iranicaonline.org/pages/chronology-1 CHRONOLOGY OF IRANIAN HISTORY PART 1] ''iranicaonline.org''</ref>
* ۴۷۹ پیش از میلاد
 
* ۴۸۰ پیش از میلاد
 
لشکر ایرانیان، به پادشاهی [[خشایارشا]] در [[نبرد ترموپیل]]، سپاه [[اسپارت]]، را در هم می‌کوبند. و سپس آتن را فتح می‌کنند. مدتی بعد ناوگان دریایی ایران و آتن در جنگ سالامیس، درگیر می‌شوند. پس از نیمی از روز درگیری، ناوگان ایران صحنه جنگ را ترک کرده و خشایارشا به ایران بازمیگردد.
* ۴۷۹ پیش از میلاد
 
نیروی زمینی ایران به رهبری [[مردونیه]]، برای بار دوم آتن را فتح می‌کند. سپس نیروهای متحد آتن و اسپارت، ایرانیان را محاصره کرده و در [[جنگ پلاته]] آنان را شکست می‌دهند. تاریخنگاران یونانی از این جنگ به عنوان پایان حضور نظامی ایران در یونان یاد می‌کنند.<ref>هرودوت - مرتضی ثاقب فر: انتشارات اساطیر</ref>
* ۴۲۹ - ۴۶۲۴۲۹–۴۶۲ پیش از میلاد
 
آتن در عصر [[پریکلس]]، ژنرال و سیاست‌مدار یونانی، شکوفا شد. بهترین بخشهای تپه [[آکروپولیس]] از جمله معبد بزرگ [[پارتنون]] برای ایزدبانو [[آتنا]]، در این زمان ساخته شد.
* ۴۰۴ - ۴۳۱۴۰۴–۴۳۱ پیش از میلاد
 
دو اتحادیه یونان، [[اتحادیه دلوس]] به رهبری [[آتن]] و [[اتحادیه پلوپونزی]] به رهبری اسپارت برای بدست گرفتن کنترل یونان با هم وارد جنگ می‌شوند. این جنگ موسوم به [[جنگ پلوپونز]] مدت ۲۷ سال طول کشیده و با پیروزی قطعی و کامل اسپارت که از پشتیبانی کوروش کوچک، شاهزاده [[هخامنشی]] برخوردار بود،بهبود، به پایان رسید. پایان این جنگ با تخریب دیوارهای آتن و نابودی [[دموکراسی]] این شهر همراه بود.
* ۳۳۸ پیش از میلاد
 
[فیلیپ] اهل [[مقدونیه]]، پدر اسکندر، در جنگ چایرونی، سراسر یونان را فتح می‌کند. پیروزی فیلیپ، عصر استقلال مناطق شهری یونان را پایان می‌دهد.
پس از او [[اسکندر مقدونی]]، کار پدر را تکرار کرده و یونانیان را مجبور به اطاعت می‌کند.
* ۱۸۷ پیش از میلاد
 
با شکست فیلیپ پنجم مقدونی، رمی هارمی‌ها جای مقدونی هامقدونی‌ها را در یونان میگیرندمی‌گیرند.
 
دستاوردهای فرهنگی دولت ـ شهرهای [[یونان]] در طول دوران قدیم (۵۰۰ قبل از میلاد ـ ۵۰۰ میلادی) برای مدت هزار سال جهان [[غرب]] را تحت تأثیر قرار داد. دانشمندان یونانی اکتشافاتی در امور طبیعی انجام دادند. فلاسفه یونان نظریاتی در زمینه اداره جوامع به جهان ارائه دادند و هنر و [[دراما|درام]] یونانی شکوفا شد.
 
دستاوردهای فرهنگی دولت ـ شهرهای [[یونان]] در طول دوران قدیم (۵۰۰ قبل از میلاد ـ ۵۰۰ میلادی) برای مدت هزار سال جهان [[غرب]] را تحت تأثیر قرار داد. دانشمندان یونانی اکتشافاتی در امور طبیعی انجام دادند. فلاسفه یونان نظریاتی در زمینه اداره جوامع به جهان ارائه دادند و هنر و [[دراما|درام]] یونانی شکوفا شد.
* از سال ۸۷ تا ۸۶ پیش از میلاد [[جنگ‌های مهردادی]] شروع می‌شود و [[مهرداد ششم پنتوس]] به وسیله رومیان از یونان باستان و دیگر نقاط اروپا عقب رانده می‌شود.<ref>[http://www.iranicaonline.org/pages/chronology-1 CHRONOLOGY OF IRANIAN HISTORY PART 1] ''iranicaonline.org''</ref>
 
== فیلسوفان، نویسندگان و هنرمندان یونان باستان ==
توجه شود که برخی از افراد که نامشان در زیر آمده است، لزوماً یونانی نبوده بلکه آثارشان را به زبان یونانی نوشته اندنوشته‌اند.
* [[فیثاغورث]]، فیلسوف و ریاضی دانریاضی‌دان یونانی، رابطه بین ضلعهای [[مثلث]] قائم الزوایه را کشف کرد.
 
۵۵۰ پیش از میلاد
* آناکسیماندروس [[فیلسوف]] یونانی، اهل سیلتوس، واقع در آسیای صغیر (ترکیه کنونی)، سعی می‌کند که آغاز جهان و ساختار آنرا کشف کند.
او نتیجه می‌گیرد که هوا مهم‌ترین ماده جهان است. ۵۴۵ پیش از میلاد
* [[آیسوخلوس]]، نمایشنامه نویس یونانی، را برای موضوع نمایشنامه‌هایش، مورد استفاده قرار می‌دهد. مشهورترین نمایشنامه او به نام «اورستیا» سرگذشت یک خانواده سلطنتی را در طول «[[جنگ تروا]]» نشان می‌دهد. ۵۲۴ پیش از میلاد تا ۴۵۶ پیش از میلاد
* ستاره شناسستاره‌شناس یونانی، آناکساغورس، متوجه می‌شود که نور ماه انعکاس نور خورشید است. پریکلس، سردار آتنی، واریپیدس (اریپید)، تراژدی نویس نامدار، در محضر وی تعلیم می‌یابند. ۴۲۸ - ۵۰۰۴۲۸–۵۰۰ پیش از میلاد
* [[سوفوکلس]]، تراژدی نویس نمایشنامه می‌نویسد. معروفترین نمایشنامه او «ادیپ شهریار» نام دارد که سرگذشت پادشاهی را که ندانسته پدر خود را به قتل می‌رساند و با مادر خود ازدواج می‌کند، به تصویر می‌کشد. در حدود ۴۰۶ - ۴۹۶۴۰۶–۴۹۶ پیش از میلاد
* [[اوریپیدس]]، تراژدی نویس یونانی، نمایشنامه‌هایی را بر پایه اساطیر یونان می‌نویسد. مشهورترین نمایشنامه وی، «مده ا»، داستان زنی است که فرزندان خود را به قتل می‌رساند. در حدود ۴۰۶ - ۴۸۶۴۰۶–۴۸۶ پیش از میلاد
* [[فیدیاس]]، مجسمه سازمجسمه‌ساز یونانی، مجسمه‌هایی برای معبد «[[پارتنون]]» در [[آکروپولیس]] [[آتن]]. در حدود ۴۳۰ - ۴۹۰۴۳۰–۴۹۰ پیش از میلاد
* [[سقراط]]، فیلسوف یونانی و ملقب به پدر فلسفه، در آتن به تدریس می‌پردازد. مقامات آتن از عقاید او به خشم می‌آیند و او را به مرگ محکوم می‌کنند. او به مرگ با نوشیدن شوکران محکوم میمی‌شود شودو خودکشی می‌کند. در حدود ۳۹۹ - ۴۷۰۳۹۹–۴۷۰ پیش از میلاد .
* آریستوفانس (آریستوفان)، نمایشنامه نویس یونانی، در نمایشنامه‌های کمدی اش مسائل روز را در قالب طنز مورد بحث قرار می‌دهد. برای مثال، نمایشنامه «ابرها»، فلاسفه آتن را به طنز می‌کشد. در حدود ۳۸۵ - ۴۵۰۳۸۵–۴۵۰ پیش از میلاد
* [[افلاطون]]، فیلسوف یونانی، نخستین دانشگاه ،دانشگاه، «[[آکادمی]]»، را در آتن دایر می‌کند و مردان جوان در آن به تحصیل فلسفه می‌پردازند. وی در رساله «محورات»، مجموعه مباحثات استاد خویش، [[سقراط]]، را با اهالی آتن به رشته تحریر در می‌آورد. او با انتشار «رساله جمهوریت» به بیان عقاید خویش دربارهدربارهٔ نحوه اداره یک حکومت ایده‌آل می‌پردازد.
 
در زبان یونانیان قدیم، کلمه فلسفه به معنی «عشق به دانایی» است. در طول سالهای ۳۰۰ ـ ۵۰۰۳۰۰–۵۰۰ قبل از میلاد، تمامی علوم عقلانی رونق یافتند. در ۳۴۷ - ۴۲۷۳۴۷–۴۲۷ پیش از میلاد
* [[ارسطو]]، فیلسوف یونانی، تعلیم و تربیت [[اسکندر مقدونی]] را که بعدها به سرداری بزرگ مبدل شد، به عهده می‌گیرد. ارسطو در آتن، مدرسه‌ای به نام [[لیسیوم]] (لوکیون) تأسیس می‌کند. وی رساله «[[سیاست]]» را می‌نویسد و در آن به بحث دربارهدربارهٔ شش روش اداره حکومت می‌پردازد. او همچنین «نمودار نردبانی طبیعت» را که در آن موجودات زنده بر اساس پیچیدگی ساختمان بدنشان طبقه بندیطبقه‌بندی شده‌اند، ابداع می‌کند. در حدود ۳۸۴ تا ۳۲۲ پیش از میلاد
* در شهر [[اسکندریه]]، که به‌وسیله یونانیان در مصر بنا گردید، پزشکی به نام هیرو فیلوس به منظور بررسی دستگاه عصبی و اجزای بدن انسان، به تشریح اجساد می‌پردازد. در حدود ۳۳۵ تا ۲۸۰ پیش از میلاد
* [[اقلیدس]]، ریاضیدان یونانی، مقدمات هندسه را به وجود می‌آورد. در حدود ۳۳۰ تا ۲۷۵ پیش از میلاد
* [[آریستارخوس]] (ارسطرخوس)، ستاره شناسستاره‌شناس یونانی، خورشید را به جای زمین، مرکز علم می‌پندارد. در حدود ۳۱۰ تا ۲۳۰ پیش از میلاد
* [[ارشمیدس]] در موطن خود، شهر [[سیراکوس]] (سوراقوسا)، به کشف این نکته که هر شیئی به اندازه حجم خود آب جابجا می‌کند، نائل می‌گردد. وی دستگاهی برای بالا کشیدن آب، پیچ ارشمیدس، اختراع می‌کند.می‌کند؛ و نام خود را بر آن می‌گذارد. سربازان رومی در جریان محاصره سیراکوس، ارشمیدس را به قتل می‌رسانند. در حدود ۲۸۷ ـ ۲۱۲۲۸۷–۲۱۲ پیش از میلاد
* تسبیوس اسکندرانی (اهل اسکندریه) ساعت آبی و تلمبه فشاری را اختراع می‌کند. در حدود ۲۰۰ پیش از میلاد
* هیپارخوس (ابرخس)، ستاره شناسستاره‌شناس یونانی، فهرستی از اسامی ستارگان، گردآوری می‌کند و زمان کسوفهای خورشیدی را محاسبه می‌کند. در حدود ۱۶۸ تا ۹۰قبل از میلاد
* [[بطلمیوس]] در شهر اسکندریه [[مصر]]، که به دست یونانیان بنا شده بود، با استفاده از طول و عرض جغرافیایی، نقشه‌ای از جهان شناخته شده آن زمان، ارائه می‌دهد. در حدود ۱۴۴ تا ۱۲۷ پیش از میلاد.
* [[انیسیدموس]] ( حدود یک سده پیش از میلاد) اهل [[کنوسوس]] در جزیره [[کرت]] و مبدع نظریه [[اپوخه]] . اپوخه لحظه‌ای نظری را وصف می‌کند که تمامی قضاوت‌ها دربارهدربارهٔ وجود یا هستی جهان خارجی و در نتیجه تمام کنش‌ها در جهان به حالت تعلیق در می‌آید. این نظریه نقشی پر رنگ در مکتب [[شک گرایی]] که یکی از زیر مجموعه هایمجموعه‌های [[خردگرایی]] است را ایفا کرد.
 
== هنر در یونان باستان ==
 
== پانویس ==
 
{{ویکی‌انبار-رده|Ancient Greece}}
{{پانویس|اندازه=ریز}}
* [[:w:en:Ancient_greece|Ancient greece ویکی‌پدیای انگلیسی]]
* کتاب تاریخ کهن یونان
 
 
{{حماسه‌های منظوم جهان}}