تفاوت میان نسخه‌های «خیابان (محله)»

جز
بدون خلاصه ویرایش
جز
احتمالاً دلیل نامگذاری محلهٔ خیابان بدین‌نام، احداث نخستین خیابان شهر تبریز ([[خیابان امام خمینی (تبریز)|خیابان امام خمینی]]) بوده که از داخل این محله عبور می‌کرده‌است. همچنین شاید نام این محله برگرفته از ساکنان اولیهٔ آن که از اهالی خیاو ([[مشگین‌شهر]]) یا [[خیوه]] [[ازبکستان]] بوده‌اند، باشد.{{مدرک}}
 
== پیشینه ==
== کوی‌ها و مکان‌ها ==
از جمله کوی‌ها و کوچه‌های این محله می‌توان به دمشقیه (گوموش قیه)، دالان میرزا رضا، بازارچه خیابان، دمیر قاپی ([[درب خیابان]])، قوللار کوچه‌سی، کلانتر کوچه، بازار میرزا نصرالله، کوی دلخون، میرچوپان، قره‌باغلی‌لار، [[کوی شهید جدیری|کوی شهید جدیری (حلیمه سازاندا)]]، [[تپه‌لی باغ]] و کوچهٔ سالار اشاره کرد. [[میدان قطب]] به عنوان مرکز این محله شناخته می‌شود که اهالی، آن را «قورد میدانی» (میدان گرگ) می‌نامند. به نوشتهٔ برخی جهانگردان، این میدان، محل گرگ بازی و مسابقه بین گرگ‌های محلات مختلف بوده است.<ref>تاریخ تبریز تا پایان قرن نهم هجری، دکتر محمدجواد مشکور، ص ۱۲۴</ref>
 
از مساجد معروف محلهٔ خیابان نیز که برخی از آن‌ها جنبهٔ تاریخی و جهانی دارند، می‌توان به [[مسجد کبود]]، [[مسجد کریم خان]]، مسجد سالار، مسجد حاج احمد، مسجد آیت‌الله شهیدی (میرزا سلمان حکیم) و مسجد بازارچه رنگی اشاره کرد.<ref name=ToolAutoGenRef1>شهر من تبریز، [[بهروز خاماچی]]، صص ۲۴۵–۲۴۸</ref>
 
آب اصلی این محله بزرگ از قنات زبیده خاتون تأمین می‌شد که حفر آن را به [[زبیده خاتون]]، عیال [[هارون‌الرشید]]، خلیفه عباسی نسبت می‌دهند. [[باقرخان]] از پیشوایان و مبارزان [[جنبش مشروطه ایران]] و [[شیخ محمد خیابانی]] از این محله بوده‌اند.<ref name=ToolAutoGenRef1/>
 
[[نادر میرزا]] در بارهٔ این محله چنین می‌نویسد: «محلهٔ خیابان در مشرق شهر است. کویی است بزرگ که هر که از عراق (ایران مرکزی، عراق عجم، استان مرکزی، اراک) آید، نخست وارد شود به خیابان طولانی و عریض که سه ربع [[فرسنگ]] اول و شصت [[ذرع]] عرض آنست. بدان سال که من به تبریز آمدم این خیابان از دو سوی، نهری روان داشت و به کنار آن نهرها، درختان ناژ و تبریزی و سراسر سایه‌افکن و همه آن بیدها به یک خط شده بودند و آن راه را نگاهبانان با آجری از دیوان خلافت. درخت‌ها کهنسال بود، یک یک بریدند و به جای آن نهال غرس نمودند تا یکسره از آن خالی شد، تا به سال یکهزار و دویست و نود که شاهنشاه ما ([[ناصرالدین شاه]]) به فرنگستان سفر نمود و بدین شهر گذار کرد از پیش به حکم ولیعهد ([[مظفرالدین میرزا]]) و کفایت صاحبدیوان [[میرزا فتحعلی شیرازی|میرزا فتحعلی خان شیرازی]] به تازه جوی‌ها عمارت کردند، نهال نارون و بید و صنوبر نشاندند، نگاهبانان بگماشتند و اکنون اندک صفایی یافته گرچه به پایه اولین نرسیده و نرسد. این کوی (خیابان) را برزن‌هاست. کدخدای آن امروز کریم خان است و این کار از نیا (جد) بدو مانده که نام او نیز کریم خان بوده به روزگار نایب السلطنه [[عباس میرزا]]، وی مردی شناخته و کارگزاری نیک بود تا به اول پادشاهی [[محمد شاه قاجار|محمد شاه]] که وزیر بزرگ [[حاجی میرزا آقاسی|حاجی میرزا آقاسی ایروانی]] کینه‌ای از آن مرد به دل داشت، او را تهمتی بربست و برانداخت و روزگاری آواره بود تا جهان بدرود کرد.»<ref>[[نادر میرزا]]، [[تاریخ و جغرافی دارالسلطنه تبریز]]، ص ۵۹</ref>
 
 
«دیگر قنات فتح‌آباد (پتاوا) است به نام روستایی که سررشته این کهریز آنجا باشد به جنوب شرقی تبریز... اکنون از اول خیابان به شهر جاری باشد...»<ref name=ToolAutoGenRef2/>
 
 
== کوی‌ها و مکان‌ها ==
از جمله کوی‌ها و کوچه‌های این محله می‌توان به دمشقیه (گوموش قیه)، دالان میرزا رضا، بازارچه خیابان، دمیر قاپی ([[درب خیابان]])، قوللار کوچه‌سی، کلانتر کوچه، بازار میرزا نصرالله، کوی دلخون، میرچوپان، قره‌باغلی‌لار، [[کوی شهید جدیری|کوی شهید جدیری (حلیمه سازاندا)]]، [[تپه‌لی باغ]] و کوچهٔ سالار اشاره کرد. [[میدان قطب]] به عنوان مرکز این محله شناخته می‌شود که اهالی، آن را «قورد میدانی» (میدان گرگ) می‌نامند. به نوشتهٔ برخی جهانگردان، این میدان، محل گرگ بازی و مسابقه بین گرگ‌های محلات مختلف بوده است.<ref>تاریخ تبریز تا پایان قرن نهم هجری، دکتر محمدجواد مشکور، ص ۱۲۴</ref>
 
از مساجد معروف محلهٔ خیابان نیز که برخی از آن‌ها جنبهٔ تاریخی و جهانی دارند، می‌توان به [[مسجد کبود]]، [[مسجد کریم خان]]، مسجد سالار، مسجد حاج احمد، مسجد آیت‌الله شهیدی (میرزا سلمان حکیم) و مسجد بازارچه رنگی اشاره کرد.<ref name=ToolAutoGenRef1>شهر من تبریز، [[بهروز خاماچی]]، صص ۲۴۵–۲۴۸</ref>
 
آب اصلی این محله بزرگ از قنات زبیده خاتون تأمین می‌شد که حفر آن را به [[زبیده خاتون]]، عیال [[هارون‌الرشید]]، خلیفه عباسی نسبت می‌دهند. [[باقرخان]] از پیشوایان و مبارزان [[جنبش مشروطه ایران]] و [[شیخ محمد خیابانی]] از این محله بوده‌اند.<ref name=ToolAutoGenRef1/>
 
== منابع ==