تفاوت میان نسخه‌های «بزه»

۱۸۳ بایت اضافه‌شده ،  ۴ سال پیش
ویرایش و ویکی‌سازی موردی
(ویرایش و ویکی‌سازی موردی)
'''جُرم''' یا '''بزه'''،<ref>مصوب [[فرهنگستان زبان و ادبیاتادب فارسی]]</ref> به معنی هر نوع انجام هر نوعهرگونه رفتار یا ترک رفتاریسترفتاری‌ست که [[قانون]] را نقض می‌کند و [[مجازات]] در پی دارد. اهمیت نسبی جرایم مختلف و شیوهشیوهٔ کیفر دادن فعالیت‌های مجرمانه؛مجرمانه، در طول [[تاریخ]] و در [[جامعه|جوامع]] مختلف، متفاوت بوده‌است.
 
جرم و جنایت و بزهکاری (بزه‌کاری) از مفاهیم کلیدی در [[حقوق جزا]]، [[جامعه‌شناسی]] و [[روان‌شناسی]] هستند.
 
== تاریخچه ==
ماهیت رفتار مجرمانه معمولاً توسط مقامات دولتی تعریف می‌شود. با این حالحال، در [[فرهنگ]]‌های مختلف، ماهیت جرایم متفاوت است. در طول [[تاریخ]] نیز، جرایم بسیار تفاوت کرده‌اند.کرده‌اند؛ به ویژهبه‌ویژه جانشینی [[نظام اجتماعی]] صنعتی به جایبه‌جای جوامع سنتی روستایی؛روستایی، باعث تغییر ماهیت جرایم در بسیاری از [[کشور|کشورها]] شدشده‌است.
 
=== جرایم در [[اروپا]] ===
در [[اروپا|اروپای]] پیش از [[انقلاب صنعتی]]، بزرگ‌ترین جرایم، که بالاترین [[کیفر|کیفرها]] را دریافت می‌کردند، ماهیت مذهبی داشتند، یا جرایمی بودند که علیه اموال و دارایی فرمانروا یا [[طبقه بالا|طبقهٔ بالا]] صورت می‌گرفتند. [[بدعت]] در دین (اعلام عقاید مذهبی غیرمسیحی)، تجاوز به مقدسات، [[کفرگویی]]، سرقت اموال [[کلیسا]]؛ برای زمان طولانی در بسیاری از کشورهای اروپایی [[مجازات مرگ]] داشت. شکار یا ماهی‌گیری، بریدن درختان و بوته‌ها، چیدن میوه‌ها در زمین‌های شاه و اشراف توسط مردم عادی نیز از جرایمی بود که در بسیاری از موارد کیفر مرگ داشت. قتل یک فرد عادی توسط دیگری جرم بااهمیت تلقی نمی‌گردید و متهم اغلب می‌توانست با پرداخت [[خون‌بها]] به خویشاوندان مقتول، جنایت خود را جبران کند. پس از انقلاب صنعتی، ماهیت جرایم نیز تغییر کرد و پس از قرن نوزدهم، دیگر کسی در اروپا به جرم کفرگویی، اعدام نمی‌شد؛ امروزه نیز جرایمی مانند سرقت اموال کلیسا تخلفات جزئی محسوب می‌شوند.
 
=== جرایم در [[ایران]] ===
 
=== قربانی ===
قربانی یا بزهدیده (بزه‌دیده) کسی است که بر او جنایت رفته استرفته‌است. کسی که جرم یا بزه به ضرر او واقع شده استشده‌است.
[[فرهنگستان ایران]] در سال۱۳۲۰سال ۱۳۲۰ واژهواژهٔ «بزه‌دیده» را بهبه‌جای جای مجنی‌علیه«مَجنیٌّ‌علیه» و در سال ۱۳۱۷ هجری شمسی واژهواژهٔ «بزه» را به جایبه‌جای «جرم»، و «بزهکار» را به جایبه‌جای «مجرم» برگزید.
 
=== انواع جرایم ===
* جرم مدنی به افعالی گفته می‌شود که به دیگری زیان رسانده و شخص را به جبران آن زیان ملتزم می‌داند. با اینکه در جرایم کیفری معمولاً وجود عمد و سوء نیتسوءنیت مجرم لازم است در جرایم مدنی ممکن است بر اثر بی‌احتیاطی و اهمال صورت پذیرند.<ref>اردبیلی، ''حقوق جزای عمومی،عمومی''، ص ۱۲۱–۱۲۲صص۱۲۱–۱۲۲</ref>
* جرم یا تخلف انتظامی به نقض مقررات صنفی یا گروهی اجتماعاتی که شخص در آن عضو است گفته می‌شود. ارتکاب این‌گونه جرایم در مراجع خاص همان گروه‌ها رسیدگی می‌شود و مجازات‌های متنوعی از توبیخ و تذکر تا اخراج دائم از گروه را ممکن است در پی داشته باشد.<ref>اردبیلی، ''حقوق جزای عمومی،عمومی''، ص ۱۲۳</ref>
* جرایم یقه‌سفیدان و قدرتمندان به جرایمی اطلاق می‌شود که توسط افرادی که در [[قشر|قشرهای]] مرفه‌تر [[جامعه]] مانند [[طبقه بالا|طبقهٔ بالا]] و [[طبقه متوسط]] قرار دارند؛ انجام می‌شوند.
* جرایم سازمان یافتهسازمان‌یافته به شکل‌های نهادینه شدهنهادینه‌شدهٔ فعالیت مجرمانه گفته می‌شود که بسیاری از ویژگی‌های سازمان‌های رسمی در آن ظاهر می‌شوند، اما فعالیت‌هایی که انجام می‌شود به طور منظم غیرقانونی است.
* جرایم بی قربانی، به فعالیت‌هایی گفته می‌شود که افراد کم‌وبیش آزادانه به آن‌ها اشتغال می‌ورزند، اما به عنوان فعالیت‌های غیرقانونی تعریف شده‌اند.
* جرایم عمومی به فعالیت مجرمانه (از نظر قانون‌گذار) گفته می‌شود که قربانی خاصی نداشته و به کل جامعه و خواست آن اعم از باورها، عفت عمومی، امنیت روانی و غیره زیان می‌رساند<ref>ویکی‌پدیا انگلیسی[//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Offence_(law)&oldid=444976196 Offence (law)] بازبینی ۱۵ اوت ۲۰۱۱</ref>
گاه نیز جرایم را بر حسب شدت آن‌ها با نام‌های متفاوتی مشخص می‌کنند. برای مثالمثال، در قانون مجازات عمومی سابق ایران جرایم به ترتیب شدت به ''جنایت، جنحه و خلاف'' تقسیم می‌شدند یا در [[قانون جزای افغانستان]]، جرایم با توجه به شدت به سه دسته «جنایت، جنحه و قباحت» تقسیم شده‌اند.<ref>مادهمادهٔ ۲۳ قانون جزای افغانستان (مصوب ۱۳۵۵)</ref>
 
جرایم مذهبی هم دسته‌ای دیگر از جرایم است که بیشتر به [[گناه]] معروفند. این جرایم نقض دستورات خداوند در باور معتقدان به یک دیدگاه مذهبی است. در برخی مذاهب و برخی جوامع این اختیار به مراجع قضائی دنیوی هم داده شده که این نقض دستورات را مجازات کنند.
 
== [[جرائم سیاسی ومطبوعاتی]]و مطبوعاتی ==
رسیدگی به جرایم سیاسی و مطبوعاتی علنی است و با حضور [[هیئت منصفه]] در محاکم دادگستری صورت می‌گیرد. نحوه انتخاب، شرایط، اختیارات [[هیئت منصفه]] و تعریف [[جرم سیاسی]] را قانون براساس موازین اسلامی معین می‌کند.<ref>اصل۱۶۸قانون اساسی</ref>
جرائم مطبوعاتی هم اکنون دردادگاه مطبوعات با حضور هیئت منصفه تشکیل می‌شود اما چون جرم سیاسی هنوز بموجببه‌موجب قانون مشخص نگردیده استنگردیده‌است؛ لذا رسیدگی به جرائم سیاسی همانند سایر جرائم عمومی است<ref>قانون مطبوعات</ref>
 
== پانویس ==
۴۹٬۷۹۷

ویرایش