ویکی‌پدیا:بازرسان کاربر: تفاوت میان نسخه‌ها

ویرایش موردی
(جایگزینی سرنویس دست‌ساخت با الگوی برای)
(ویرایش موردی)
{{برای|درخواست انجام بازرسی کاربر|ویکی‌پدیا:درخواست بازرسی کاربر}}
{{سیاست‌های ویکی‌پدیا|وپ:بازرس}}
در ویکی‌پدیا، بازرس کاربر {{انگلیسی|checkuser}}، به کاربری گفته می‌شود که اختیاراتی دارد که با استفاده از آن می‌تواند به اطلاعاتی نظیر نشانی [[آی‌پی]] کاربران و سایر سیاهه‌های [[کارساز (رایانه)|سرور]] را در شرایط خاص دسترسی پیدا کند تا از ویکی‌پدیا در برابر خرابکاری‌های بالقوه یا بالفعل مراقبت کند. اختیارات بازرسی کاربر تنها به تعداد معدودی از کاربران مورد اعتماد داده می‌شود و هر یک از این افراد قادر است به نحوه استفاده دیگر بازرسان کاربر ویکی‌پدیای فارسی از ابزار بازرسی کاربر نظارت کند.
 
در ویکی‌پدیای انگلیسی و دیگر پروژه‌های دارای [[ویکی‌پدیا:هیئت داوری]]، بازرسان کاربر از طریق انجام یک رای‌گیریرأی‌گیری اولیه انتخاب می‌شوند و تنها در صورت تاییدتأیید توسط کمیتهکمیتهٔ حکمیت به این اختیارات دسترسی می‌یابند. در ویکی‌پدیای فارسی کاربران در صفحهصفحهٔ [[وپ:دبک|مخصوص]] می‌توانند درخواست انجام بازرسی کاربری را بدهند تا بازرسان کاربر اعمال کنند.
 
[[File:Wikipedia Checkuser.svg|250px|thumb|لوگوی بازرسان کاربر]]
ابزارهای بازرسی برای مقابله با خرابکاری، بررسی فعالیت با [[ویکی‌پدیا:حساب زاپاس|حساب زاپاس]]، محدود کردن امکان اخلال در ویکی‌پدیا یا سایر پروژه‌های خواهر، و بررسی شکایات معقول در مورد ویرایش‌های خرابکاری به کار گرفته می‌شود. این ابزارها نباید با مقاصد سیاسی، اعمال فشار به ویرایشگران، یا برای تهدید یک ویرایشگر دیگر در موارد اختلاف نظر به کار گرفته شود.
 
باید توجه داشت که مواردی از [[ویکی‌پدیا:حساب زاپاس#استفاده‌های درست از حساب‌های جایگزین|مواردی از استفادهاستفادهٔ مشروع از حساب‌های جایگزین]] وجود دارد، به شرط آن که از حساب جایگزین به شکلی که با قوانین مغایر باشد (نظیر دو بار رای‌دادنرأی‌دادن در رای‌گیری‌هارأی‌گیری‌ها یا القای حمایت از یک دیدگاه) استفاده نشود.
 
در برخی ویکی‌ها کاربران می‌توانند درخواست دهند که نشانی آی‌پی خودشان بررسی شود، مثلاً به این منظور که بی‌گناهی خود را در ارتباط با سوء استفادهسوءاستفاده از یک حساب زاپاس نشان دهند؛ باید توجه داشت که در برخی موارد درخواست بازرسی کاربر خود نوعی اخلال به حساب می‌آید و چنین درخواست‌هایی ممکن است اجرا نشوند.
 
=== آگاه ساختن حسابی که بازرسی می‌شود ===
== بازرسی کاربر و سیاست محرمانگی ==
{{اصلی|m:Privacy policy/fa}}
ابزارهای بازرسی کاربر اجازهاجازهٔ دسترسی به اطلاعات غیر علنیغیرعلنی را به بازرسان کاربر می‌دهد. بنیاد ویکی‌مدیا حفظ اسرار کاربران خودش را بسیار جدی می‌گیرد، و مواردی وجود دارد که بین حفظ ویکی در برابر خرابکاری و اخلال از یک سو و حفاظت از اطلاعات خصوصی کاربران (ولو خرابکار) از سوی دیگر، تعارض پیش می‌آید. در چنین وضعیت حساسی، گاهی هیچ راه‌حل ایده‌آلی وجود ندارد؛ موارد زیر برخی از اصول و روش‌های متداول را که در ویکی‌پدیای انگلیسی به کار گرفته می‌شوند توضیح می‌دهد. از بازرسان کاربر خواسته شده که در مواردی که شک دارند، از یک بازرس کاربر با تجربه بیشتر راهنمایی بگیرند.
 
# بازرسان کاربر انتخاب آزادی در مورد استفاده از دسترسی خود دارند، به شرط آن که در راستای مقاصد مجاز باشد – به طور عام، در ارتباط با جلوگیری یا کاهش اخلال بالقوه یا بالفعل، یا بررسی شکایات معقول در مورد ویرایش‌های خرابکارانه باشد. (ر. ک. سیاست بازرسی کاربر)
* کاربری از طریق چندین حساب کاربری اخلال‌گری می‌کند و امکان دارد که حساب‌های جدیدی نیز بسازد، لذا بستن بازه آی‌پی مورد استفاده توسط وی الزامی است.
 
بازرسان کاربر از روش‌های مختلفی برای جلوگیری از کشف چنین روابطی بهره می‌برند (بازرسان کاربر تازه‌کار باید در این مورد از افراد باتجربه سوالسؤال کنند و روش‌ها را فرا بگیرند)، اما در بسیاری موارد پرهیز از بر جا گذاشتنبرجاگذاشتن چنین شواهدی عملاً امکان‌پذیر نیست.
 
=== نگاه داشتن اطلاعات آی‌پی ===
=== راهنمایی به بازرسان کاربر ===
[[m:CheckUser policy|سیاست بازرسی کاربر در فراویکی]] در خصوص حفظ محرمانگی راهنمایی‌های زیر را ارائه می‌کند:
: حتی اگر کاربری اقدام به سوء استفادهسوءاستفاده می‌ورزد، بهتر است تا حد امکان از نشر اطلاعات خصوصی وی پرهیز کرد.
:* در حالت کلی، نشانی‌های آی‌پی را افشا نکنید. تنها اطلاعاتی نظیر «از یک شبکه استفاده می‌کنند/نمی‌کنند» یا از این دست بدهید. اگر اطلاعات مفصل‌تری ارائه می‌کنید، اطمینان حاصل کنید که کسی که اطلاعات را به او می‌دهید قابل اطمینان است و آن را برای دیگران افشا نخواهد کرد.
:* اگر کاربری گفته که در جایی زندگی می‌کند و اطلاعات آی‌پی این ادعا را تاییدتأیید می‌کند، تاییدتأیید آن در صورت نیاز مصداقی از افشای اطلاعات محرمانه نیست.
:* هر زمان که شک دارید، هیچ جزئیاتی ارائه نکنید ([[m:Help:CheckUser]] می‌گوید: «هر زمانی که شک داشتید، جزئیاتی ارائه نکنید و مانند یک [[:en:Magic 8-Ball|توپ پیشگو]] سخن برانید.»)
 
ویکی‌پدیای انگلیسیانگلیسی، ایده‌آلایده‌آلِ دیگری را نیز در نظر می‌گیرد: '''اگر از شما درخواست شد یک بازرسی را انجام بدهید، همواره از کاربر بخواهید شواهدی نشان دهد که این بازرسی لازم و موجه است، و خودتان نیز وجود مبنای منطقی را تاییدتأیید کنید تا اگر بعداً مورد پرسش قرار گرفتید، بتوانید توضیح دهید. هیچ پیش‌فرضی را نپذیرید، صرف نظرصرف‌نظر از این که چه کسی از شما درخواست می‌کند.'''
 
=== سنگ مفت، گنجشک مفت ===
این اصطلاح برای توصیف مواردی به کار می‌رود که بازرسی کاربر در نبودنبودِ شواهد کافی برای توجیه ضرورت انجام آن، صورت بپذیرد. انجام بازرسی کاربر در نبود شواهد کافی سوء استفادهسوءاستفاده از چندین حساب کاربری موجه نیست. باید توجه داشت که '''بازرسی یک حساب کاربری زمانی که صاحب اصلی حساب مشخص نباشد اما شواهد کافی برای سوء استفادهسوءاستفاده از چند حساب کاربری وجود داشته باشد، مصداقی از این وضعیت ''نیست'''''. هم‌چنین باید توجه داشت که این که جواب بازرسی کاربر منفی باشد، به این معنی نیست که انجام بازرسی کاربر توجیه نداشته است.
 
== عمل بازرسی کاربر ==
 
=== بستن‌های ناشی از بازرسی کاربر ===
مدیرانی که دسترسی بازرسی کاربر دارند می‌توانند دسترسی کاربران را بر اساس اطلاعات محرمانه‌ای که از بازرسی کاربر به دست آمده قطع کنند، و انجام این کار (اگر چه با استفاده از ابزارهای مدیریتی صورت می‌گیرد) در حوزه اقدامات بازرسی کاربر تلقی می‌گردد. در ویکی‌پدیاهای دارای کمیتهکمیتهٔ داوری، این قبیل قطع دسترسی‌ها تنها توسط هیئت داوری قابل بررسی هستند و مدیران فاقد دسترسی بازرسی کاربر مجاز به باز کردن دسترسی کاربر بسته شده نیستند، مگر آن که قبلاً با بازرس کاربر در این باره مشورت کرده باشند.
 
=== سیاهه ===
 
=== کسب و خلع دسترسی ===
در ویکی‌پدیای فارسی بازرسان کاربر از طریق رای‌گیریرأی‌گیری انتخاب می‌شوند و نتیجهنتیجهٔ رای‌گیریرأی‌گیری در [[فراویکی]] اعلام می‌گردد تا ویکی‌بدها دسترسی لازم را به افراد اعطا کنند. بازرسان کاربر می‌توانند برای خلع دسترسی خود در فراویکی درخواست بدهند.
 
در ویکی‌پدیای انگلیسی و سایر ویکی‌های دارای کمیتهکمیتهٔ داوری، تصمیم‌گیری در خصوص اعطا و خلع دسترسی بازرسی کاربر توسط کمیتهکمیتهٔ داوری انجام می‌شود.
 
=== سوء استفادهسوءاستفاده ===
{{اصلی|m:CheckUser_policy#Removal_of_access}}
سیاست بنیاد ویکی‌مدیا در خصوص خلع دسترسی بازرسان کاربر چنین اظهار می‌دارد:
{| style="margin-left: 12px; border: 1px silver solid;"
|<blockquote>هرگاه کاربر دارای دسترسی بازرسی کاربر که به مدت یکسالیک غیرسال فعالغیرفعال باشد، دسترسی بازرسی کاربر از وی گرفته می‌شود.</blockquote>
 
<blockquote>در صورت سوء استفادهسوءاستفاده از ابزار بازرسی کاربر، اختیارات بازرسی کاربر از کاربر خاطی بلافاصله گرفته خواهد شد. این اتفاق از جمله در مواردی رخ می‌دهد که بازرس به کنترل حساب‌های کاربری دیگران به طور روتین و بدون شواهد کافی بپردازد.</blockquote>
 
<blockquote>موارد مشکوک به سوء استفادهسوءاستفاده از دسترسی بازرسی کاربر باید درون هر ویکی به بحث گذاشته شود. در ویکی‌های دارای کمیتهکمیتهٔ داوری، تصمیم در مورد خلع دسترسی بازرس بر عهدهعهدهٔ کمیتهکمیتهٔ داوری است. خلع دسترسی تنها توسط ویکی‌بدها امکان‌پذیر است. ویکی‌بدها نمی‌توانند سر خود تصمیم به خلع دسترسی بگیرند اما می‌توانند به جمع‌آوری اطلاعات در خصوص سوء استفادهسوءاستفاده کمک کنند (مثلاً با بررسی سیاهه‌ها). در صورت لزوم، و به ویژه در موارد نقض سیاست حفظ اسرار، هیئت امنای بنیاد ویکی‌مدیا می‌تواند دستور خلع دسترسی را بدهد.</blockquote>
 
<blockquote>شکایات مرتبط با نقض سیاست بازرسی کاربر یا نقض سیاست حفظ اسرار باید به [[m:Ombudsman commission|کمسیون بازرسی]] ارائه شوند.</blockquote>
|}
 
شکایات در خصوص افشای اطلاعات هویتی یا موارد نقض بالقوه سیاست حفظ اسرار بنیاد ویکی‌مدیا باید به [[m:Ombudsman commission|کمسیون بازرسی]] ارائه شوند. سایر شکایات مرتبط با سوء استفادهسوءاستفاده از بازرسی کاربر در ویکی‌های دارای کمیتهکمیتهٔ داوری به این کمیته ارائه می‌شوند.
 
<!--
 
== مقایسه با سایر ویکی‌ها ==
ویکی‌هایی که مشخصاً از ویکی‌پدیای فارسی بزرگتر ویا فعال‌تر هستند، تقریباً همگی دارای سه نفر یا بیشتر کاربر با اختیارات «بازرس کاربر» هستند. به مثال‌های زیر توجه کنید:
* [//en.wikipedia.org/wiki/Special:Listusers?username=&limit=50&group=checkuser ویکی‌پدیای انگلیسی] - ۱۵ نفر
* [//fr.wikipedia.org/wiki/Special:Listusers?username=&limit=50&group=checkuser ویکی‌پدیای فرانسوی] - ۷ نفر
۴۹٬۷۹۷

ویرایش