باز کردن منو اصلی

تغییرات

بدون خلاصه ویرایش
[[پرونده:Siyahkal.jpg|بندانگشتی|چپ|250px|''[[سیاهکل (تابلو)|تابلوی سیاهکل]]'' در سبک [[کوبیسم]] اثر [[بیژن جزنی]].]]
 
'''رویداد سیاهکَل''' که همچنین به '''قیام سیاهکَل''' و '''جنبش سیاهکَل''' نیز مشهور است، به حمله‌ مسلحانه‌ی هواداران [[سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران]] به پاسگاه ژاندارمری [[سیاهکل_(شهر)|سیاهکل]] در تاریخ [[۱۹ بهمن]] سال [[۱۳۴۹]] ({{سن|1971|2|8}} پیش) انجام دادند، گفته می‌شود. هدف از این عملیات آزاد سازی یکی از اعضای دستگیر شده این سازمان بود. در درگیری پیش آمده سه نفر از چریک‌ها کشته و ده نفر دستگیر و سپس اعدام شدند. به نوشته [[یان ریشار]] و [[نیکی کدی،کدی]]، این واقعه، نخستین حرکت مسلحانه با اهداف سیاسی در تاریخ معاصر ایران محسوب می‌شود.<ref>{{چپ‌چین}} {{یادکرد|فصل=|کتاب= Modern Iran: Roots and Results of Revolution‎ |نویسنده = Nikki R. Keddie, Yann Richard|ترجمه=|ناشر=|چاپ=|شهر=|کوشش=|ویرایش=|صفحه=۲۲۰|سال=۲۰۰۶|شابک=ISBN 0-300-12105-9, ۹۷۸۰۳۰۰۱۲۱۰۵۶}}{{پایان چپ‌چین}}</ref>
 
== شرح واقعه ==
در سال‌های پس از سرکوب وقایع [[قیام ۱۵ خرداد|۱۵ خرداد ۱۳۴۲]] خورشیدی، شماری از دانشجویان دانشگاه‌ها که روشهایروش‌های پیشین و مسالمت‌آمیز [[جبهه ملی ایران|جبهۀ ملی]] و [[حزب توده ایران|حزب تودۀ ایران]] را برای مبارزه با حکومت موفقیت آمیزموفقیت‌آمیز نمی‌دانستند، گروه‌های مباحثهمباحثۀ مخفی و کوچکی را برای بررسی تجربیات اخیر چین، ویتنام، کوبا و الجزایر و ترجمه آثار مائو، جیاپ و چه‌گوارا و فانون تشکیل دادند. دستاورد این مباحثات و بررسیها، شکل‌گیری شماری گروه‌های کوچک مارکسیست و اسلامی بود که «تنها رَه رهایی» را «جنگ مسلحانه» و [[نبرد چریکی]] می‌دانستند.<ref>آبراهامیان، ایران بین دو انقلاب، ص۵۹۵-۵۹۶</ref> یکی از آن‌ها گروهی بود که به سال ۱۳۴۲ توسط عده‌ای از دانشجویان [[مارکسیست]] [[دانشگاه تهران]] و با ادغام دو گروه تشکیل شد و بعدها ''[[سازمان چریک‌های فدایی خلق]]'' نامیده شد. رهبری فدائیان خلق در این عملیات برعهده دو تن به نام‌های [[علی اکبر صفایی فراهانی]] و [[حمید اشرف]] بود. این گروه از دو بخش تیم شهری و تیم روستایی تشکیل شده بود که در تاریخ [[۱۵ شهریور]] ماه سال ۴۹ در دره [[مکار]] اطراف [[چالوس]] حرکت خود را آغاز کرد و پس از بررسی‌های فراوان جنگل‌های گیلان را انتخاب کرده و تیم روستایی را به آن‌جا فرستاد.<ref>[http://www.siahkal.com/publication/sokhanrani-siahkal-02.htm سایت سیاهکل]</ref> دلایل متعددی برای انتخاب گیلان وجود داشت. نخست آن‌که وجود کوهستان‌های صخره‌ای، استفاده از سلاح‌های سنگین در آن منطقه را ناممکن می‌ساخت و تاحدودی به این سبب که جنگل‌های این منطقه در برابر حملات هوایی، استتار مناسبی محسوب می‌شد. اما دلیل اصلی، سابقه مبارزاتی روستایی‌های این منطقه به ویژه در [[جنبش جنگل]] در دهه ۱۳۰۰ خورشیدی بود. به پیش بردن برنامه «تیم روستایی»، مستلزم تدارکات دقیق، زندگی با شبانان کوهستان، ایجاد ارتباط با روستاییان و قبول رزمنده از بین آنان بود، لیکن پس از دستگیر شدن یکی از هواداران فداییان بنام هادی بنده خدا لنگرودی توسط ژاندارم‌های شهرستان سیاهکل، در اواسط بهمن ماه این برنامه‌ها عقیم ماند. چریک‌های فدایی که بیم داشتند اطلاعات حیاتی او زیر شکنجه لو برود، تصمیم سرنوشت ساز را گرفتند تا به پاسگاه ژاندارمری حمله برده و یار خود را آزاد سازند.<ref>{{چپ‌چین}} {{یادکرد|فصل=|کتاب= Iran Between Two Revolutions‎ |نویسنده = Ervand Abrahamian|ترجمه=|ناشر=|چاپ=|شهر=|کوشش=|ویرایش=|صفحه=۴۸۷|سال=۱۹۸۲|شابک=ISBN 0-691-10134-5, ۹۷۸۰۶۹۱۱۰۱۳۴۷}}{{پایان چپ‌چین}}</ref>
 
در شام‌گاه [[۱۹ بهمن]] ۱۳۴۹، سیزده چریک مسلح به تفنگ، مسلسل و نارنجک دستی به پاسگاه ژاندارمری شهرستان سیاهکل در کناره جنگل‌های [[استان گیلان]] حمله کردند.<ref>{{چپ‌چین}} {{یادکرد|فصل=|کتاب= Iran Between Two Revolutions‎ |نویسنده = Ervand Abrahamian|ترجمه=|ناشر=|چاپ=|شهر=|کوشش=|ویرایش=|صفحه=۴۸۰|سال=۱۹۸۲|شابک=ISBN 0-691-10134-5, ۹۷۸۰۶۹۱۱۰۱۳۴۷}}{{پایان چپ‌چین}}</ref> شاه با شنیدن این خبر عکس‌العمل شدیدی نشان داده و برادر خود را در راس قوای نظامی سنگینی شامل کوماندوها، هلیکوپتر و افراد شهربانی به منطقه اعزام نمود. در عملیات تعقیب و گریزی که از پی آن آمد، چندین سرباز شاهنشاهی و دو چریک فدایی کشته شدند و یازده تن از چریکها نیز اسیر گشتند. از این تعداد ده نفر به ضرب گلوله اعدام شده و یک تن زیر شکنجه جان سپرد.<ref>{{چپ‌چین}} {{یادکرد|فصل=|کتاب= Modern Iran: Roots and Results of Revolution‎ |نویسنده = Nikki R. Keddie, Yann Richard|ترجمه=|ناشر=|چاپ=|شهر=|کوشش=|ویرایش=|صفحه=۲۲۰|سال=۲۰۰۶|شابک=ISBN 0-300-12105-9, ۹۷۸۰۳۰۰۱۲۱۰۵۶}}{{پایان چپ‌چین}}</ref><ref>{{چپ‌چین}} {{یادکرد|فصل=|کتاب= Iran Between Two Revolutions‎ |نویسنده = Ervand Abrahamian|ترجمه=|ناشر=|چاپ=|شهر=|کوشش=|ویرایش=|صفحه=۴۸۷|سال=۱۹۸۲|شابک=ISBN 0-691-10134-5, ۹۷۸۰۶۹۱۱۰۱۳۴۷}}{{پایان چپ‌چین}}</ref>