باز کردن منو اصلی

تغییرات

جز
| نام = یوزف هایدن
| تصویر = Joseph_Haydn.jpg
| توضیح_تصویر =
| اندازه_تصویر =
| دورنما =
| پس‌زمینه = non_vocal_instrumentalist
| نام_اصلی = '''فرانتس یوزف هایدن'''
| تولد = {{تولد|۱۷۳۲|۳|۳۱}}{{-}} روهراو، [[اتریش]]
| مرگ = {{مرگ و سن|۱۸۰۹|۵|۳۱|۱۷۳۲|۳|۳۱}}{{-}}[[وین]]، اتریش
| ساز =
| نوع_صوت =
| سبک =
| فعالیت = آهنگساز
| مدت =
| ناشر =
| نقش‌های_مرتبط =
| وب‌گاه =
| اعضای_کنونی =
| اعضای_پیشین =
| سازهای_برجسته =
}}
 
[[پرونده:Joseph Haydn Signature.svg|بندانگشتی|چپ|255px|امضای هایدن]]
 
'''فرانتس یوزف هایدن''' (به [[زبان آلمانی|آلمانی]]: Franz Joseph Haydn) (زادهٔ [[۳۱ مارس]] [[۱۷۳۲ (میلادی)|۱۷۳۲]] در روهراو، [[اتریش]] - درگذشتهٔ [[۳۱ مه|۳۱ مهٔ]] [[۱۸۰۹ (میلادی)|۱۸۰۹]] در [[وین]]) [[آهنگساز]] و [[موسیقی‌دان]] اتریشی و یکی از پایه‌گذاران [[موسیقی دوره کلاسیک|موسیقی کلاسیک]] {{مدرک}} و همچنین از پرکارترین و برجسته‌ترین موسیقی‌دانان در این دوره است. او همچنین به‌دلیل سهم بسزا در توسعهٔ موسیقی و نيزنیز کثرت آثارش به "«پدر [[سمفونی]]"» و "«پدر [[کوارتت زهی]]"» در این دو فرم ملقب است. هایدن ازطرفی پرورش‌دهنده و استاد موسیقی‌دان بزرگی چون [[بتهوون]] بود و از طرف دیگر آیندگانی چون [[شوبرت]]، [[فلیکس مندلسون|مندلسون]]، و [[برامس]] را تحت تأثیر شیوهٔ موسیقایی خود قرار داد.<ref name=Bio/>او همچنین استاد و دوست نزدیک آهنگساز شهیر، [[موتسارت]] بود.
 
هایدن بیشتر عمر طولانی خویش را در اتریش گذراند و در هنگام مرگ، یکی از معروف‌ترین آهنگسازان اروپایی به‌شمار می‌رفت.
 
== زندگی ==
هایدن، در روستایی کوچک در [[روه‌راو]] [[اتریش]] زاده شد. پدرش چرخ ارابه می‌ساخت و هایدن کوچک تا شش‌شش سالگی به‌به جز آوازهای عامیانه، که پدرش دلبستهٔ خواندن آنها بود، و نیز رقص‌هایی روستایی، که هنگام جشن و سرور در گوشه‌گوشه و کنار زادگاهش بر پا می‌شد، چیزی از موسیقی نمی‌شناخت.{{سخ}}
در ۸ سالگی به [[وین]] رفت تا به عضویت پسران آوازخوان کلیسای سن‌اشتفان درآید. در آن‌جا اگر چه صدای دلنشین او مورد توجه قرار گرفت، اما هیچ امکانی برای تحصیل آهنگ‌سازی و هنر نوازندگی برایش فراهم نیامد و هنگامی ‌کهکه در عنفوان جوانی صدای خوشش را از دست داد، او را بدون کمترین پول از سِن‌سِن اشتفان روانهٔ گوشهٔ خیابان کردند.
 
او دربارهٔ این دوره چنین گفته‌گفته است: {{نقل‌قول|با تدريستدریس موسيقیموسیقی به بچه‌های ۷-۸۷–۸ ساله بود که به‌زحمت می‌توانستم زنده بمانم.}}
 
او در آن ایام در تلاش بود تا فن آهنگ‌سازی را خود به‌به تنهایی بیاموزد و همزمان به هر کاری که می‌توانست، از جمله نوازندگی [[ویولن]] در گروه محبوب نوازندگان خیابان وین، که اسباب سرگرمی و تفریح شبانهٔ مردم را فراهم می‌کرد، می‌پرداخت.
 
هایدن گرچه خود را اسیر شغلش حس می‌کرد، اما بعدها در توصیفی خردمندانه از وضعیت خود چنین گفت : «آن‌جا نه‌نه فقط دلگرم به اقبال و پذیرش مداوم بودم بلکه در مقام رهبر ارکستر می‌توانستم تجربه کنم و دریابم که چه ‌چیزچیز سبب تقویت جلوه‌ای صوتی می‌شود یا آن را تضعیف می‌کند و به این ترتیب می‌توانستم به دلخواه خود ترکیب سازها را بهبود بخشم، آن‌ها را تغییر دهم و سازهایی را حذف یا اضافه کنم. از دنیا دور افتاده بودم.»
 
هایدن رهیاب سبک کلاسیک در تکامل بخشیدن به سمفونی و کوارتت زهی پیشرو بود. [[موتسارت]] و [[بتهوون]] از سبک او تأثیر پذیرفته بودند.
 
هایدن در سال ۱۸۰۹ هنگام اشغال وین توسط [[ارتش ناپلئون]] در ۷۷ سالگی در گذشت.<ref>http://it.wikipedia.org/wiki/Haydn</ref>
* ۸۳ [[کوارتت زهی]]
* ۱۲۳ قطعه موسیقی مجلسی
* ۵۲ [[سونات]] برای [[پیانو]]
* اوراتوریای آفرینش
* ۶ کوارتت برای فلوت و زهی هازهی‌ها
* ۶ سونات برای فلوت، ویلن، ویلنسل
* ۳ پیانو تریو
* ۶ کوارتت اپوس ۱ ( ۱۷۵۹/ ۱۷۵۷ )
* ۶ دیورتیمنتو ( کوارتت ) اپوس ۲ (۱۷۶۰ / ۱۷۶۲)
* ۱۴ مس
 
'''اپرا ها اپراها:
* Il diavolo Zoppo (1753 (شیطان لنگ )(از دست رفته)
* Acide e Galatea (1762
* la Canterina (1766
۳۸٬۴۵۴

ویرایش