تفاوت میان نسخه‌های «ویکی‌پدیا:محتوای غیرآزاد»

جز
(←‏متن: حذف امضا)
<!--''برای اطلاعات بیشتر ''[[ویکی‌پدیا:اصول استفاده از منابع غیر آزاد]] ''را مطالعه نمایید.''-->
 
هدف ویکی‌پدیا این است که دانشنامه‌ای با [[جنبش فرهنگ آزاد|محتوای آزاد]] باشد. با این تعریف از '''[[محتوای آزاد]]''' که محتوایی است که محدودیت‌های حق تکثیر (کپی رایت) را ندارد. محدودیت‌هایی شامل حق باز پخش آن، مطالعه و دست‌کاری و بهبود آن یا استفاده از آن '''به هر منظوری''' و '''در هر رسانه‌ای'''، حتی استفاده '''تجاری'''. اما در زبان انگلیسی کلمه‌یکلمهٔ آزاد (free) با دو معنای «رایگان» و «آزاد» به کار می‌رود که دو معنای کاملاکاملاً متفاوت می‌باشند. تصاویری که به رایگان در اینترنت قرار دارند ممکن است همچنان برای ویکی‌پدیا مناسب نباشند. هر محتوایی که دارای شرایط لازم نباشد، '''غیرآزاد''' شمرده می‌شود، مانند تصاویر «تنها برای استفاده‌یاستفادهٔ غیر تجاری»، تصاویر دارای مجوز «تنها برای استفاده در ویکی‌پدیا» یا تصاویر کاملاکاملاً شامل حق تکثیر.
 
[[foundation:Resolution:Licensing policy|سیاست مجوزهای بنیاد ویکی‌مدیا]] ایجاب می‌کند تمام چیزهایی که در ویکی‌پدیا میزبانی می‌شود «محتوای آزاد» باشد. هرچند استثناهایی هم هست. این سیاست به پروژه‌های ویکی‌مدیا اجازه می‌دهد یک ''سیاست دکترین معافیت'' بپذیرند که استفاده از محتوای غیر آزاد را در حدودی که سخت‌گیرانه تعریف شده‌است مجاز بداند. در بعضی شرایط، پیدا کردن یک تصویر آزاد برای موضوعی خاص ممکن نیست. در این موارد محتویات غیرآزاد می‌توانند در ویکی‌پدیا استفاده شوند اما تنها تحت اصول [[استفاده منصفانه]]. استفاده از محتوای غیرآزاد در ویکی‌پدیا باید از استانداردهایی که از روی قصد سختگیرانه‌تر از [[قانون حق تکثیر آمریکا]] تعریف شده‌اند پیروی کند. این ضوابط در ادامه آمده است.
قبل از هر چیز، برای این که از اثری بتوان استفاده منصفانه کرد، باید این اثر در کشوری تولید شده‌باشد که قوانین آن اجازهٔ استفادهٔ منصفانه از آن نوع محتوا را بدهد. قوانین کشور محل تولید اثر، بر سیاست استفاده منصفانه در ویکی‌پدیا ارجح است.<ref>برای سابقه موضوع به [[بحث ویکی‌پدیا:محتوای غیر آزاد]] و [[ویکی‌پدیا:نظرخواهی برای اجرای سیاست‌نامه استفاده منصفانه برای اثرهای تولید شده در ایران]] رجوع کنید.</ref>
 
== سیاست ==
<div style="clear: both; width: 99%; margin-left: auto; margin-right: auto; padding: 3px; background: #F3F9FF; border: 1px solid #8888aa; text-align: right">
{{ویکی‌پدیا:معیارهای محتوای غیر آزاد}}
== استفاده‌های قابل قبول ==
=== متن ===
نقل قول مختصری از یک متن دارای حق تکثیر را می‌توان به این منظورها به کار برد: روشن کردن یک مطلب، برپا کردن یک متن یا زمینه و یا نسبت دادن یک دیدگاه یا ایده. متن دارای حق تکثیر که به صورت کلمه به کلمه استفاده می‌شود باید با علامت نقل قول یا نشانه‌گذاری ویژه باشد مثل نقل قول بلوکی هر تغییری نسبت به متن اصلی باید به روشنی مشخص شده باشد، مثل [براکت] برای بخش‌های افزوده و نشان حذف (...) برای بخش‌های زدوده شده.شده؛ و تاکیدتأکید هم باید بعد از علامت نقل مشخص شود مثل: «(تاکیدتأکید اضافه شده است)» یا «(تاکیدتأکید در متن اصلی)». به طور کلی، نقل قول مفصل متن دارای حق تکثیر استفاده منصفانه ''نیست'' و سیاست ویکی‌پدیا آن را منع می‌کند.
 
=== صدا ===
# '''تمبر و اسکناس:''' برای شناساندن خود تمبر و اسکناس و نه عکس درون آن.
# '''سایر آثار تبلیغاتی:''' مانند برشورها و پوسترها و آگهی‌ها برای نقد.
# '''تصویری از فیلم‌ها و برنامه‌های تلویزیونی:''' برای نقد و شناساندن و بحث دربارهدربارهٔ سینما و تلویزیون.
# '''تصویری از محیط نرم‌افزارها:''' برای نقد و شناساندن.
# '''نقاشی‌ها و آثار دیگر هنرهای فردی:''' برای نقد، شامل شناساندن سبک.
# '''تصاویر اشخاصی که درگذشته‌اند، در مقاله‌ای که مربوط به خود آن شخص می‌شود، به این شرط که تهیه عکس جایگزین آزاد آن محتمل نباشد.'''
 
== استفاده‌های غیر قابل قبول ==
{{میانبر|وپ:منصفانه غیر قابلغیرقابل قبول|وپ:غیرمنصفانه}}
آنچه در زیر می‌آید فهرست نافراگیری است از مواردی که محتوای غیر آزاد را (خارج از استثناهای مشخص شده) نمی‌توان استفاده کرد.
 
=== متن ===
# بخشی از متن دارای حق تکثیر که به منسوب نشده باشد.
# گلچین‌های بیش از اندازه دراز.
# نگاره‌ای از یک مقاله‌یمقالهٔ روزنامه یا دیگر نشریه‌ها که دربردارنده‌یدربردارندهٔ بخش‌های دراز و قابل خواندن متن دارای حق تکثیر باشد. اگر متن به عنوان یک منبع یا نقل‌قول مهم است، باید به صورت متنی در مقاله به کار گرفته شود و از نشریه به عنوان یک یادکرد در مقاله استفاده شود.
# تمامی متن‌های دارای حق تکثیر مشکلات قانونی‌ای ایجاد می‌کنند، هنگام ساخت پرونده‌های صوتی گفتاری از مقاله‌های ویکی‌پدیا، و باید در این نوع پرونده‌ها از آن‌ها اجتناب کرد. زیرا پرونده‌یپروندهٔ صوتی ساخته شده را نمی‌توان تحت مجوز GFDL منتشر کرد.
 
=== تصویر ===
# تصویر افراد زنده، گروه‌های فعال، و بناهای پابرجا؛ که یک عکس جدید آزاد باید جایگزین آن شود. (که تقریباً همواره امکان‌پذیر است) با همان هدف دانشنامه‌ای یک تصویر غیرآزاد استفاده می‌شود. این شامل تصاویر تبلیغاتی غیرآزاد می‌شود. ''استثنا:'' در مورد افراد بازنشسته‌ای که عمده شهرت‌شان به خاطر فعالیت در زمان جوانی است، استفاده از تصاویر دارای حق‌تکثیر و قدیمی آنها به صورت منصفانه توجیه شده است.
#: ''توجه:'' در مورد آثاری که نخستین بار در ایران منتشر شده‌اند استفاده منصفانه منحصر به معرفی و نقد خود تصویر است.است؛ بنابراین حتی اگر از فرد یا بنایی نتوان تصویری آزاد فراهم نمود، باز هم نمی‌توان از نگاره‌های ایرانی غیرآزاد، برای مقاله آن فرد یا بنا استفاده نمود. همچنین زمانی که نگاره‌ای آزاد (با دوربین ویرایشگر ویکی‌پدیا) از یک شی دارای حق تکثیر (مثلا مجسمه‌ای که سازنده‌اش در قید حیات است) گرفته می‌شود، این تصویر در مجموع غیرآزاد محسوب می‌شود و فقط می‌تواند در مقاله‌ای که مربوط به معرفی و نقد همان اثر هنری یا سازنده آن است، آورده شود. در این مورد تفاوتی میان آثار هنری ایرانی و خارجی وجود ندارد.
# جلد یکی از آلبوم‌ها به عنوان بخشی از آلبوم‌شناسی، همانطور که در بالا گفته شد.
# قسمتی تکه شده از یک آلبوم
# نقشه‌ای که از یک مجموعه اطلس اسکن یا طراحی شده، برای توضیح ناحیه مورد شرح قرار گرفته شده. <!--Use may be appropriate if the map itself is a proper subject for commentary in the article: for example, a controversial map of a disputed territory, if the controversy is discussed in the article. -->
# تصویری که موضوع آنها مربوط به جنگ می‌شود، برای شرح یک مقاله در مورد جنگ. <!--Use may be appropriate if the image itself is a proper subject for commentary in the article: for example, an iconic image that has received attention in its own right, if the image is discussed in the article. -->
# تصویری برای شرح یک مقاله دربارهدربارهٔ تصویر، در صورتی که تصویر دارای مقاله مربوط به موضوع خودش باشد. <!-- (in which case the image may be described and a link provided to the article about the image)-->
# عکسی از یک خبرگزاری یا عکاس حرفه‌ای (مانند [[آسوشیتد پرس]]، [[کوربیس]]) مگر آن که خود عکس (و نه سوژهٔ عکس) موضوع نقد منبع‌داری در مقاله باشد.<!--A photo from a press or photo agency (e.g. , AP, Corbis or Getty Images), unless the photo itself is the subject of sourced commentary in the article. -->
# <!--A Barry Bonds baseball card, to illustrate the article on Barry Bonds. The use may be appropriate to illustrate a passage on the card itself; see the Billy Ripken article. -->
# جلد یک کتاب یا مجله برای شرح مقاله فردی که در تصویر روی جلد قرار دارد. <!--However, if the cover itself is the subject of sourced discussion in the article, it may be appropriate if placed inline next to the commentary. Similarly, a photo of a copyrighted statue (assuming there is no freedom of panorama in the country where the statue is) can only be used to discuss the statue itself, not the subject of it. -->
 
== مثال‌هایی از نمونه‌های استفاده ==
 
'''سؤال ۱:''' راه قانونی برای بار کردن تصاویر تمبرهای هلندی مرتبط با وقایع ایران بصورت استفاده منصفانه چگونه است؟
 
'''پاسخ:''' تنها راه استفاده از (یعنی بارکردن و بکار بردن در مقالات) تمبرهای هلندی ''جدیدتر از ۷۰ سال'' (که لذا در مالکیت عمومی نیستند)، این است که تمبر مذکور فقط در مقاله‌ای استفاده شود که موضوع مقاله، ''خود آن تمبر باشد'' (مثلا مقاله در مورد طرح تمبر، تاریخ انتشارش، طراحانش، دلیل انتشار، موضوعات خبری حول انتشار، و الخ) باشد، و سپس تمبر را با ذکر [http://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Non-free_content#Policy_2 دلایل شرایط منصفانه]، با [[:الگو:تمبر|این الگو]] بار کنید. پس، مقاله‌ای در مورد خود آن تمبر بسازید، تمبر را با آن الگو بار کنید، فقط در آن مقاله مخصوص خودش بکارش برید، و آنگاه از مقالات دیگر مد نظرتان (مثلا مقالات در مورد وقایع ایران و غیره) به این مقاله‌ای که ساختید لینک دهید). نمونه: مثل مثلامثلاً کاری که برای [http://en.wikipedia.org/wiki/File:Palestine_Gaza_Jericho_agreement_stamp_fils_reissue.jpg این] تمبر یا [http://en.wikipedia.org/wiki/File:PNA_stamp_1000m_dome_1994.jpg این] تمبر در [http://en.wikipedia.org/wiki/Postage_stamps_and_postal_history_of_the_Palestinian_National_Authority این مقاله] شده. (همانطورهمان‌طور که می‌بینید، موضوع مقاله در مورد خود تمبرها است.
 
'''سؤال ۲:''' تصویری از باراک اوباما روی جلد مجله تایم را آیا می‌توان با برچسب استفاده منصفانه در مقاله‌ای در مورد باراک اوباما بار کرده و استفاده کرد؟
 
'''پاسخ:''' خیر. استفاده از تصویر باراک اوباما روی جلد تایم، زمانی که تصویر آزادی از وی وجود دارد، ناقض قانون شرایط منصفانه است، مگر اینکه در مقاله ایمقاله‌ای بکار رود که موضوعش خود آن تصویر باشد، نه باراک اوباما.
 
== برچسب‌های موجود ==
اگر استفاده از یک فایل را منصفانه دانستید (بر اساس متن فوق) می‌توانید از یکی از الگوهای زیر استفاده نمایید.
 
== جستارهای وابسته ==
* [[بحث ویکی‌پدیا:محتوای غیر آزاد|بحث محتوای غیر آزاد]]
* [[ویکی‌پدیا:نظرخواهی برای اجرای سیاست‌نامه استفاده منصفانه برای اثرهای تولید شده در ایران|نظرخواهی برای سیاست‌سیاست استفاده منصفانه برای اثرهای ایرانی]]
* [[ویکی‌پدیا:سیاست استفاده از تصاویر]]
 
۴۹٬۷۹۷

ویرایش