تفاوت میان نسخه‌های «روشن‌فکری»

۲٬۸۸۹ بایت اضافه‌شده ،  ۵ سال پیش
بدون خلاصه ویرایش
(Fixed typo)
برچسب‌ها: ویرایش با تلفن همراه ویرایش با نرم‌افزار تلفن همراه نیازمند بازبینی
 
همچنین جلال آل احمد به ویژه با دو کتاب "غرب زدگی" و "در خدمت و خیانت روشنفکران" تندترین حملات را به جریان روشنفکری داشت. او درباره شیخ فضل الله نوری از مخالفان مشروطه و یکی از مهم ترین نمادهای جریان روحانیت و سنتی ایران که او را مقتول روشنفکران مشروطه می‌دانستند، می‌نویسد: «من نعش آن بزرگوار را بر سردار هم چون پرچمی می‌دانم که به علامت استیلای غرب زدگی پس از دویست سال کشمکش بر بام سرای این مملکت افراشته شد»<ref>جلال آل احمد: در خدمت و خیانت روشنفکران</ref>
البته در باره برداشت جلال آل احمد از شیخ فضل الله نوری و نظریاتش در باره او، باید به دو نکته توجه کرد: یکی این که قضاوت آل احمد نسبت به شيخ فضل الله، از لحاظ مصداقی، یک امر خاص و استثنایی است و قابل تعمیم به همه روحانيون و روحانیت شیعه نیست. نکته دوم این که تأییدات آل احمد، منحصراً معطوف به جنبه های محدودی از عملکرد سیاسی شیخ فضل الله است و نه تمامی افکار و نظریات او. به عبارت دیگر، آنچه از همه وجود شیخ فضل الله برای آل احمد مهم و جذاب است، دو چیز است: اولاً اینکه شیخ فضل الله نوری، نسبت به غرب و محصولاتش بدبین بود و به همین علت، در برابر الگوی حکومتی مشروطه به عنوان یک بسته وارداتی یکپارچه، مقاومت می کرد و اصرار داشت که با واردکردن و دخالت دادن عنصر شریعت در این بسته، آن را بومی کند و ترتیبی بدهد که اختیار کار به دست اجنبی ها و اجنبی زده ها نیفتد. آل احمد این بدبینی و مقاومت را که تأیید نظر خودش در زمینه غربزدگی بود، نشانه هوشیاری و موقع شناسی شیخ فضل الله می دانست. نکته دومی که باعث توجه جلال آل احمد به شیخ فضل الله نوری شد، موضوع شهادت یا به دارکشیده شدن اوست. توضیح اینکه آل احمد در نظریه غربزدگی، قایل به این است که رفتن به سمت غرب به امید دستیابی به مواهب تمدنی و فرهنگی آن، مجانی نیست و ملازمه دارد با وانهادن سنت ها و ارزش های خودی و از دست دادن هویت. در واقع، غربی شدن هزینه دارد و غرب قربانی می خواهد. شیخ فضل الله نوری هم نمونه و نمادی از نهادهای بومی و سنتی است که در پیش پای غرب قربانی شده و نظریه آل احمد در غربزدگی را از لحاظ تاریخی تصدیق کرده است. او بر اساس چنین استنباطی است که می نویسد که نعش شیخ شهید فضل الله نوری بر بالای دار، نشان و پرچم استیلای غربزدگی پس از دویست سال کشمکش، بر بالای بام و سرای کشور است.<ref>[[ دوبرادر]]، خاطرات محمد حسین دانایی، انتشارات اطلاعات، چاپ دوم، تهران، 1393</ref>
 
[[مرتضی مطهری]] اگرچه نه خودش و نه دیگران او را روشنفکر ندانسته‌اند ولی از مهم‌ترین منتقدان و تحلیلگران جریان روشنفکری بوده است. او نیز مهم‌ترین اتهام روشنفکران معاصر ایران را غرب‌زدگی سهوی یا خیانت عمدی به اسلام و ایران می‌دانست.<ref>اکبر رحمتی: استاد مطهری و روشنفکران</ref>
۱۵۹

ویرایش