تفاوت میان نسخه‌های «ارمنی‌های گرجستان»

ابرابزار
(ابرابزار)
خط لوله نفتی " باکو تفلیس جیحان<ref>Baku–Tbilisi–Ceyhan pipeline</ref> " و خط لوله گاز طبیعی قفقاز جنوبی<ref>South Caucasus Pipeline</ref> که از طریق این منطقه می‌گذرد با مخالفتهایی از سوی ارامنه محلی مواجه شده است، و همچنین خط آهن " قارص آخلکالاک باکو<ref>Kars–Tbilisi–Baku railway</ref> " که ارمنستان را جدا می‌کند.
 
=== پیش زمینه ===
ارامنه در سامتسخه-جاواختی معتقدند که قربانی سیاست انتقال ناشی از توازن جمعیتی تعدادی از خانواده‌های گرجی که در آن جا سکونت داشته‌اند شده‌اند. ارامنه همچنین معتقدند که در این منطقه دست‌خوش محرومیت‌ها و تبعیضات دولتی قرار گرفته‌اند.
 
برخی از گروه‌های سیاسی جمهوری ارمنستان و [[جماعت ارمنیان پراکنده]] و به نحو قابل توجهی " [[فدراسیون انقلابی ارمنی]] " علیه دولت گرجستان این ادعا را مطرح می‌کنند که جاواخک (نام ارمنی سامتسخه-جاواختی) باید متعلق به ارامنه باشد. ارمنستان متحد کلیه سرزمینهای تعیین شده بوسیله [[معاهده سور]] و نیز مناطق [[آرتساخ]]<ref>Nagorno-Karabakh</ref>(نگورنو قره باغ)، جاواخک و نخجوان را در بر خواهد گرفت.
 
=== تاریخ ===
جاواخک، یکی از نه دهستان منطقه گوگارک<ref>Gugark</ref> در شمال هایک بزرگ<ref>Hayk</ref> بوده و به مدت دو هزار سال جزئی از قلمرو حکومت هایاسا<ref>Hayasa</ref> بوده است. این منطقه در سنگ نوشته‌های [[آرگیشتی یکم]] به صورت جاباخا<ref>Jabakha</ref> آمده است.
 
امروزه مذاکرات فراوانی برای بازگرداند ترک‌های مسختی به جای قبلی سکونتشان صورت گرفته. ذکر این نکته نیز ضروری است که از ۱۲۰ روستای تخلیه شده، سکونت گاه حدود پنجاه روستا نامعلوم و دورافتاده و متروکه است و قبلاً مخروبه گشته‌اند.
 
== ارامنه درارمنی‌های آبخاز ==
ارامنه در [[آبخاز]] بعد از آبخازها دومین گروه بزرگ جمعیتی قومی را تشکیل می‌دهند. ارامنه در اواخر قرن نوزدهم و اوائل قرن بیستم در آبخازیا ساکن شدند و هم اکنون در نواحی [[گاگرا]]، [[سوخومی]] و گولریپش<ref>Gulripsh</ref> بزرگ‌ترین گروه قومی با بیست درصد از جمعیت و به طور کلی ۴۵۰۰۰ نفر از جمعیت ۲۱۵۰۰۰ نفری آبخازیا را تشکیل می‌دهند.
 
== ارامنه درارمنی‌های آجاریا ==
در [[آجاریا]] ۶۳٪ جمعیت را [[گرجی‌ها]] شامل [[مردم گرجی|گرجی‌های]] [[ارتدکس]] و [[مسلمان]] تشکیل می‌دهند و جمعیت ارامنه ۲/۳٪ جمعیت این منطقه را شامل می‌شود.
 
== ارمنی‌های باتومی ==
در شهر [[باتومی]] بعد از گرجیها که جمعیت آنها در این شهر ۱۰۴۳۱۳ نفر است ارامنه با ۷۵۱۷ نفر دومین گروه بزرگ قومی در این شهر را تشکیل می‌دهند.
 
== پانتئون ارمنیان تفلیس ==
== کلیساهای متعلق به ارمنی‌های حواری در گرجستان ==
{{اصلی|پانتئون ارمنیان تفلیس}}
[[پرونده:Armenian Pantheon of Tbilisi.JPG|250px|بندانگشتی]]
پانتئون ارمنیان تفلیس مجموعه بناهای ارمنی است که در بخش شمال شرقی ناحیه [[آولاباری]] [[تفلیس]]، [[گرجستان]] واقع شده است. تعدادی از نویسندگان، هنرمندان و شخصیت‌های مردمی ارمنی در آنجا دفن شده‌اند. در پانتئون (مجموعه آرامگاه) یک بنای یادبود بزرگ و به همراه کلیسای مریم مقدس وابسته به [[ارمنی‌های گرجستان]] قرار داشت. در سال ۱۹۳۷ میلادی کلیسا و بخشی از آرامگاه ویران شد؛ بیشتر بخش باقی‌مانده از آرامگاه بین سال‌های ۱۹۹۵ و ۲۰۰۴ در طی ساخت [[کلیسای جامع تثلیث تفلیس]] نابود شد. در حال حاضر بخش کوچکی از پانتئون به همراه تعدادی از سنگ قبرها باقی‌مانده است.
 
== کلیساهای متعلق به ارمنی‌های حواری در گرجستان ==
[[پرونده:The church armenie אחלכלכי 3.jpg|بندانگشتی|چپ|250px|کلیسای ارمنی در آخالکالاکی]]
اکثریت ارمنی‌های ساکن در گرجستان ارمنی‌های [[ارتدکس]] تابع [[کلیسای حواری ارمنی]] و زیر نظر آستان قدس اچمیادزین در ارمنستان می‌باشند. مسائل مربوط به ارمنی‌های گرجستان از سوی مقر اسقفی ارمنی در گرجستان حل و فصل می‌شود که به ارمنی «ویراهایوتس تم»<ref group="پانویس">Virahayots Tem</ref>نامیده شده و رئیس آن اسقف «وازگن میراخانیان»<ref group="پانویس">Vazgen Mirzakhanyan</ref>است. امروزه تنها دو کلیسای ارمنی فعال در تفلیس وجود دارد. چندین کلیسای ارمنی قبلاً تخریب شده یا تبدیل به کلیسای گرجی شده و یا در شرف تبدیل شدن به کلیسای گرجی هستند. کلیسای ارمنی تقاضای مالکیت و اعمال حقوق مجدد بر شش کلیسا را کرده است.
اکثریت ارامنه ساکن در گرجستان ارامنه [[ارتدکس]] تابع [[کلیسای حواری ارمنی]] و زیر نظر آستان قدس اچمیادزین در ارمنستان می‌باشند.
 
مسائل مربوط به ارامنه گرجستان از سوی مقر اسقفی ارمنی در گرجستان حل و فصل می‌شود که به ارمنی ویراهایوتز تم<ref>Virahayots Tem</ref> نامیده شده و رئیس آن اسقف وازگن میراخانیان<ref>Vazgen Mirzakhanyan</ref> است.
 
امروزه تنها دو کلیسای ارمنی فعال در تفلیس وجود دارد. چندین کلیسای ارمنی قبلاً تخریب شده یا تبدیل به کلیسای گرجی شده و یا در شرف تبدیل شدن به کلیسای گرجی هستند. کلیسای ارمنی تقاضای مالکیت و اعمال حقوق مجدد بر شش کلیسا را کرده است.
 
'''پنج کلیسای مهم حواری ارمنی گرجستان عبارتند از''':
[[پرونده:St. Kevork Armenian Apostolic Church, Tbilisi - Front view.JPG|بندانگشتی|چپ|200px|کلیسای ارمنی سورپ گئورگ در تفلیس قرن سیزدهم]]
* [[کلیسای نوارشننوراشن مقدس]]<ref group="پانویس">Norashen Church</ref>
* [[کلیسای نشان مقدس]]<ref group="پانویس">Surb Nshan Church</ref>
* کلیسای مریم مقدس شامخورتسوتس<ref group="پانویس">Shamkhoretsots Surb Asdvadzatsin</ref>
* [[کلیسای سورپ گئورگ مقدس موقنو]]<ref group="پانویس">MughnoSaint Gevork of Mughni SurbChurch, GevorgTbilisi</ref>
* کلیسای سورپ میناس مقدس<ref group="پانویس">Surb Minas</ref>
 
کلیسای دیگری موسوم به سورپ نشان مقدس در شهرستان [[آخالکالاکی]] در جاواخک است که منطقه‌ای با اکثریت جمعیت ارمنی است. از کلیه این کلیساها که در طی قرونسده‌ها برای ارامنهارمنیان خدمت نموده‌اند و هیچ استفاده‌ای تحت هیچ عنوانی از آنها نمی‌شود. در طی حکومت شوروی، دولت کمونیست اکثر معابد مسیحی را ملی اعلام کرد اما با استقرار مجدد حاکمیت گرجستان، این معابد مجدداً به ارامنهارمنیان بازگردانده نشدند. بازسازی این کلیساها مستلزم سرمایه‌های کلانی است که نه ارمنی‌های گرجستان و نه اچمیادزین و نه جامعه ارمنی تفلیس از عهده آن بر نمی‌آیند. چندین کلیسای ارمنی در گرجستان که مزین به چهره‌های شخصیتی برجسته ارمنیان بوده‌اند هم اکنون به [[ارتدکس گرجی|ارتدکس‌های گرجی]] یا سایر فرقه‌ها تعلق گرفته‌اند.
 
بازسازی این کلیساها مستلزم سرمایه‌های کلانی است که نه ارامنه گرجستان و نه اچمیاتدزین و نه جامعه ارمنی تفلیس از عهده آن بر نمی‌آیند.
 
چندین کلیسای ارمنی در گرجستان که مزین به چهره‌های شخصیتی برجسته ارامنه بوده‌اند هم اکنون به [[ارتدکس گرجی|ارتدکس‌های گرجی]] یا سایر فرقه‌ها تعلق گرفته‌اند.
 
=== تاریخ اولیه مذهب ===
کلیسای ارمنی در گرجستان حدود پانزده قرنسده حضور داشته چنان‌که حضور آن از اوائل قرنسده پنجم آغاز شده است. «اوختانس»<ref group="پانویس"> Oukhtannes</ref> مورخ قرونسده وسطای ارمنی گزارش داده که در شهر گرجی «تسارتاوی»<ref group="پانویس">Tsurtavi</ref> یک اسقف نشین ارمنی تحت صلاحیت پاتریارک ارمنی وجود داشته که از سوی اسقفی موسوم به مؤسس«مووسس»<ref group="پانویس">Movses</ref> رهبری می‌شد.
مورخ دیگر ارمنی «ماتئوس آرخا»<ref group="پانویس">Matheos of Urkha</ref> می‌نویسد که در طی سلطنت شاه [[داویت چهارم]] به قلمرو اسقف نشین کلیسای ارمنی حالت رسمیت داده شد؛ بنابراین [[کلیسای جامع]] سورپکلیسای گئورگ مقدس تفلیس مرکز اداری ارامنهارمنیان شد. بیش از ششصد مکان فرهنگی و مذهبی نظیر کلیساها، مدارس علوم دینی و دیرها موجود بوده‌اند با وجود این بخش وسیعی از این اماکن به خاطر [[بلایای طبیعی]]، تعصب و سایر عوامل از بین رفته‌اند.
 
مورخ دیگر ارمنی ماتئوس آرخا<ref>Matheos of Urkha</ref> می‌نویسد که در طی سلطنت شاه [[داویت چهارم]] به قلمرو اسقف نشین کلیسای ارمنی حالت رسمیت داده شد؛ بنابراین [[کلیسای جامع]] سورپ گئورگ تفلیس مرکز اداری ارامنه شد. بیش از ششصد مکان فرهنگی و مذهبی نظیر کلیساها، مدارس علوم دینی و دیرها موجود بوده‌اند با وجود این بخش وسیعی از این اماکن به خاطر [[بلایای طبیعی]]، تعصب و سایر عوامل از بین رفته‌اند.
 
=== وضعیت کنونی ===
ارامنهارمنیان عمدتاً در گرجستان تابع کلیسای حواری ارمنی هستند البته تعداد قابل توجهی ارامنهارمنی کاتولیک در جاواخک زندگی می‌کنند.
 
=== ارمنی‌های کاتولیک در گرجستان ===