تفاوت میان نسخه‌های «گل راعی»

۴۲۴ بایت اضافه‌شده ،  ۴ سال پیش
نام صحیح گیاه گل راعی است
(نام صحیح گیاه گل راعی است)
{{Taxobox
| color = lightgreen
| name = علف چای St. John's Wort
| image = Saint johns wart flowers.jpg
| image_width = 250px
| binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|L.]]
}}
'''علفگل چایراعی'''، '''هوفاریقون '''، '''گل شهناز''' (نام علمی: Hypericum perforatum)<ref>{{پک|مظفریان|۱۳۷۵|ک=فرهنگ نام‌های گیاهان ایران|ص=۲۸۶}}</ref> که گاه به اشتباه [[چای کوهی]] خوانده می‌شود، [[گیاه علفی|گیاهی علفی]] و پایا از تیره هیپریکاسه (Hypericaceae) است که معمولاً به صورت خودرو در میان کشتزارهای [[گندم]] و [[ذرت]] یافت می‌شود. در ایران در دامنه کوههایکوه‌های [[البرز]]، [[چالوس]]، [[مازندران]] و نقاط [[غرب ایران]] و در مسیر قله [[چین کلاغ]] به حد زیادی می‌روید.
علف چای و گیاهان مشابه آن (Hypericumها)، بنابر داشتنِ [[هیپریسین|hypericin]] شناسایی شده‌اند؛ امّا گونهٔ H. perforatum (به طور خاص)، یک [[گیاه دارویی]] نیرومند و یکی از گیاهان پرفروش در [[ایالات متحده آمریکا|ایالات متّحدهٔ آمریکا]] است. این گیاه، به طور گسترده در مناطق معتدل اروپا ([[اوکراین]] و [[روسیه]])، [[آسیا]] ([[ترکیه]]، [[هند]] و [[چین]]) و [[شمال آفریقا]] ([[خاورمیانه]]) و ایالات متّحدهٔ آمریکا پراکنده شده است. در هند، بر ارتفاعات بلندتر [[رشته کوه هیمالیا]] و در تپّه‌های بخش‌های مرکزی کشور می‌روید.<ref>Wagner H and Bladt S, Pharmaceutical quality of Hypericum extracts, J Geriatr Psychiatry Neurol, 1994, 7, S65-S68.</ref>
 
== ریخت‌شناسی ==
==ریخت شناسی==
علف چای تقریباً تا یک متر بلندی دارد و به همراه [[شاخه (زیست‌شناسی)|شاخه]]های جفتی و متقابل رشد می‌کند. [[برگ]]‌های آن متقابل و بی پایهبی‌پایه (چسبیده) است، تا دو سانتی مترسانتی‌متر بلندی دارد و دارای نقاط [[غده|غدّه]] ای و نیمه شفّاف متعدّدی که در برابر [[نور]] پدیدار می‌شود می باشدمی‌باشد. [[گل|گُل]]‌های زرد تا سفید رنگ، دارای پنج [[گلبرگ]]، با [[پرچم (گل)|پرچم]]‌های بیرون زده است و به صورت [[گل آذین|مجتمع]] در بالای [[ساقه]]‌ها به چشم می‌خورد.
 
این گیاهان، حاوی تعداد زیادی از [[پیگمان|پیگمان (رنگیزه)]]های [[فلورسانس]] dianthrone (ترکیب‌های دارای دو [[انتهرن|انترون]]، به شکل ساختارهای سوزنی و به رنگ سفید تا زرد روشن) مربوط به [[طیف مرئی|طیف]] قرمز با فعّالیت زیستی هستند. این نیز گزارش شده که [[زیست ساخت|بیوسنتز]] hypericinها، با [[ریخت زایی]] و چیدمان غدد [[روغن نباتی|روغنی]] قرمز تیرهٔ موجود بر روی برگ‌های گیاه، مرتبط است.<ref>Wagner H and Bladt S, Pharmaceutical quality of Hypericum extracts, J Geriatr Psychiatry Neurol, 1994, 7, S65-S68.</ref><ref>Zdunek K and Alfermann W, Initiation of shoot organ ultures of Hypericum perforatum and formation of hypericin derivatives, Planta Med, 1992, 58, 621-625.</ref>
علف چای تقریباً تا یک متر بلندی دارد و به همراه [[شاخه (زیست‌شناسی)|شاخه]]های جفتی و متقابل رشد می‌کند. [[برگ]]‌های آن متقابل و بی پایه (چسبیده) است، تا دو سانتی متر بلندی دارد و دارای نقاط [[غده|غدّه]] ای و نیمه شفّاف متعدّدی که در برابر [[نور]] پدیدار می‌شود می باشد. [[گل|گُل]]‌های زرد تا سفید رنگ، دارای پنج [[گلبرگ]]، با [[پرچم (گل)|پرچم]]‌های بیرون زده است و به صورت [[گل آذین|مجتمع]] در بالای [[ساقه]]‌ها به چشم می‌خورد.
 
== نام گذاری گیاه ==
این گیاهان، حاوی تعداد زیادی از [[پیگمان|پیگمان(رنگیزه)]]های [[فلورسانس]] dianthrone (ترکیب‌های دارای دو [[انتهرن|انترون]]، به شکل ساختارهای سوزنی و به رنگ سفید تا زرد روشن)مربوط به [[طیف مرئی|طیف]] قرمز با فعّالیت زیستی هستند. این نیز گزارش شده که [[زیست ساخت|بیوسنتز]] hypericinها، با [[ریخت زایی]] و چیدمان غدد [[روغن نباتی|روغنی]] قرمز تیرهٔ موجود بر روی برگ‌های گیاه، مرتبط است.<ref>Wagner H and Bladt S, Pharmaceutical quality of Hypericum extracts, J Geriatr Psychiatry Neurol, 1994, 7, S65-S68.</ref><ref>Zdunek K and Alfermann W, Initiation of shoot organ ultures of Hypericum perforatum and formation of hypericin derivatives, Planta Med, 1992, 58, 621-625.</ref>
این گیاه در ایران، با نام‌های '''علف چای، گُل راعی یا هزارچشم''' خوانده شده است و در زبان انگلیسی، '''St. John’s wort''' (به معنی: [[مخمر|مخمّر]] [[یوحنا تعمید دهنده|یوحنای مقدّس]]) نام دارد؛ دلیل این نام گزینی، به گُلدهی و برداشت سنّتی آن در زادروز [[حضرت یحیی]] (۲۴ ژوئن) برمی گردد<ref>http://en.wikipedia.org/wiki/Hypericum_perforatum</ref>؛ همچنین می‌تواند یادآور '''شوالیه‌های St. John''' (به معنی: شوالیه‌های [[یوحنا تعمید دهنده|یوحنای مقدّس]]) باشد که در طول [[جنگ‌های صلیبی]]، از آن برای درمان [[زخم]] استفاده می‌کردند.<ref>http://fa.parsiteb.com/acology.php?</ref>. لازم بهاست ذکر استشود که همهٔ گونه‌های خانوادهٔ Hypericaceae با نام St. John’s wort شناخته می‌شوند.<ref>http://en.wikipedia.org/wiki/Hypericum</ref>.
 
==نام گذاری گیاه==
 
این گیاه در ایران، با نام‌های '''علف چای، گُل راعی یا هزارچشم''' خوانده شده است و در زبان انگلیسی، '''St. John’s wort''' (به معنی: [[مخمر|مخمّر]] [[یوحنا تعمید دهنده|یوحنای مقدّس]]) نام دارد؛ دلیل این نام گزینی، به گُلدهی و برداشت سنّتی آن در زادروز [[حضرت یحیی]] (۲۴ ژوئن) برمی گردد<ref>http://en.wikipedia.org/wiki/Hypericum_perforatum</ref>؛ همچنین می‌تواند یادآور '''شوالیه‌های St. John''' (به معنی: شوالیه‌های [[یوحنا تعمید دهنده|یوحنای مقدّس]]) باشد که در طول [[جنگ‌های صلیبی]]، از آن برای درمان [[زخم]] استفاده می‌کردند<ref>http://fa.parsiteb.com/acology.php?</ref>. لازم به ذکر است که همهٔ گونه‌های خانوادهٔ Hypericaceae با نام St. John’s wort شناخته می‌شوند<ref>http://en.wikipedia.org/wiki/Hypericum</ref>.
 
با نگاهی به واژه نامه‌های پارسی، نام‌های کهن و نام عربی (و برخی از ویژگی‌های کلّی) آن نیز به چشم می‌خورد:
===واژهٔ هوفاریقون در [[لغت نامه دهخدا]]===
 
=== واژهٔ هوفاریقون در [[لغت نامه دهخدا]] ===
''هوفاریقون. معرب ،معرب، اِ) به لغت رومی نام دوایی است که آن را '''دارمی رومی''' گویند و آن حبی باشد سرخ به رنگ [[سماق|سماق بغدادی]] و به عربی '''رمان الانهار''' خوانند. عرق النسا را نافع است و بول وحیض را براند و آن را '''هیوفاریقون''' هم می‌گویند. (آنندراج) (برهان). '''هزارچشم'''. و رجوع به مفردات ضریر انطاکی و تحفهٔ حکیم مومنمؤمن و گیاه شناسیگیاه‌شناسی گل گلاب ص ۲۰۴ شود.''<ref>www.vajehyab.com/dehkhoda/هوفاریقون</ref>
 
===واژهٔ هوفاریقون در [[فرهنگ عمید|فرهنگ لغت عمید]]===
 
=== واژهٔ هوفاریقون در [[فرهنگ عمید|فرهنگ لغت عمید]] ===
''(اسم) [معرب، مأخوذ از یونانی] ‹'''اوفاریقون'''، '''هیوفاریقون'''› ([[زیست‌شناسی]]) [hufāriqun] گیاهی با ساقهٔ کوتاه، برگ‌های سرخ، و گل‌های زرد یا سفید چتری شبیه گل [[شبت]]، که تخم‌های آن در غلاف دراز قرار دارد. در طب قدیم جهت رفع تنگی نفس، سل و درد سینه به‌کار می‌رفته؛ '''[[علف چای]]'''.''<ref>فرهنگ عمید (فرهنگ عمید، حسن عمید، تألیف مجدد به سرپرستی فرهاد قربان زاده، تهران، چاپ اوّل ۱۳۸۹)</ref>
 
== اثر دارویی ==
 
گیاه گل راعی از نظر طب قدیم ایران گرم و خشک است و خواص درمانی بسیاری دارد این گیاه ضد کرم معده و روده است و گرفتگی صدا را باز می‌کند.
این گیاه برای درمان مرض کزاز بکار می‌رود و اگر برگ آن را به صورت پودر روی زخمهای عمیق بپاشید این نوع زخمها را خوب می‌کند. مواد روغنی گیاه بالاخص دارای اثرات بارز ضد زخم، ضدسوختگی و التیام بخش پوستی می‌باشد.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی=Kraft,K el.al |نام= |کتاب=Poket Guide to Herbal Medicines | ناشر=p.115-119 |سال=2004}}</ref>
گل راعی درمان کننده بیماری مننژیت است؛ درد پشت و گردن و خشکی گردن را درمان می‌کند و ضدافسردگی است.
این گیاه اشتها را باز می‌کند بنابراین می‌توان آنرا به بچه‌ها و افراد مسن که اشتها ندارند داد. کسانی که از داروهای آسم و ضدسرماخوردگی و حساسیت استفاده می‌کنند نمی‌توانند چای کوهی مصرف کنند
 
=== درمان افسردگی ===
خاصیت این گیاه در درمان افسردگی به اثبات رسیده و مکانیزم اثر ضد افسردگی آن از طریق مهار آنزیمی است. ماده موثره این گیاه هایپریسین می‌باشد که فراورده‌های آن هم بر اساس همین ماده استاندارد سازی می‌شوند و اثر ضد افسردگی گیاه نیز مربوط به این ماده می‌باشد. در ابتدا تصور می‌شد که این ماده مهار کنندهٔ آنزیم Mono amino oxidase (به اختصار: MAO) است؛ ولی مطالعات جدیدتر روی حیوانات نشان داد که این اثر بسیار ناجیز است و مکانیسم عمده اثر ضد افسردگی آن از طریق مهار برداشت (reuptake) سروتونین و یا سایر انتقال دهنده‌های عصبی (نوروترانسمیترها) در مغز می‌باشد.<ref>www.uptodate.com</ref>
 
== اَشکال دارویی ==
=== داروهای موجود در ایران ===
از این گیاه سه فراوردهٔ دارویی در بازار ایران موجود است. قطرهٔ هایپیران و قرص پرفوران که هر دو در درمان افسردگی کاربرد دارند؛ همچنین افشانه نوروژیک، که در درمان دردهای عصبی کاربرد داشته و خاصیت ضدالتهابی دارد.
{{سخ}}
<br />
نکتهٔ قابل ذکر در مورد این گیاه و فراورده‌های آن، تداخلات دارویی آن است که مصرف آن را محدود نموده و دلیلش هم مهار آنزیمی MAOاست، که با برخی از داروهای ضد افسردگی و داروهای دیگر تداخل شدید دارد. به هر حال، برای استفاده از این داروها، مشورت با دکتر داروساز و یا پزشک معالج لازم است.
 
===تداخل هایتداخل‌های دارویی و احتیاط هایاحتیاط‌های پزشکی لازم برای مصرف مشتقات دارویی ===
جدول زیر، ۱۰ دسته از اثرات و تداخل هایتداخل‌های [[دارو|دارویی]] و نکات قابل ملاحظۀملاحظهٔ [[درمان دارویی|درمان دارویی]] با مشتقات شیمیایی ساخته شده از [[علف چای]] را نشان می‌دهد.<ref>FACT SHEET FOR HEALTH CARE PROFESSIONALS, The Medicines Control Agency (MCA) of UK, Website: www.open.gov.ukmca/mcahome.htm</ref>
 
<center>
{| class="wikitable"
|-
! '''#''' !! '''دارو''' !! '''اثر برهم کنش با [[دارو]]''' !! '''مدیریت پیشنهادی بیماران پیش از آماده سازی‌هایآماده‌سازی‌های SJW'''
|-
| ۱ || بازدارنده‌های [[پروتئاز]] [[HIV]]، مانند: indinavir, nelfinavir, ritonavir, saquinavir || سطوح [[خون|خونی]] کاهش یافته، همراه با از دست دادن احتمالی سرکوب [[HIV]] || سنجش بار [[ویروسی]] [[RNA]]ی [[HIV]] و قطع SJW
 
== خواص ضد افسردگی ==
قدرت این دارو گیاهی در مقابله با افسردگی‌های خفیف تا متوسط و برخی موارد ماژور هم میزان با داروی‌های شیمیایی ذکر گردیده است اما مقالاتی هم وجود دارد که این موضوع را رد می‌کند.<ref>http://medplant.ir/1791/%D8%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86درمان-%D8%A7%D9%81%D8%B3%D8%B1%D8%AF%DA%AF%DB%8Cافسردگی-%D8%A8%D8%A7با-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%88%D9%87%D8%A7%DB%8Cداروهای-%DA%AF%DB%8C%D8%A7%D9%87%DB%8Cگیاهی-%D9%85%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%AFموجود-%D8%AFد</ref> از خواص دیگر این دارو، درمان دردهای دوران قاعدگی می‌باشد.<ref>http://www.irteb.com/herbal/plantbank-%C2%A0St St.johns%20Wort.htm</ref>
 
قدرت این دارو گیاهی در مقابله با افسردگی‌های خفیف تا متوسط و برخی موارد ماژور هم میزان با داروی‌های شیمیایی ذکر گردیده است اما مقالاتی هم وجود دارد که این موضوع را رد می‌کند.<ref>http://medplant.ir/1791/%D8%AF%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%81%D8%B3%D8%B1%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%88%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%AF%DB%8C%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%AF-%D8%AF</ref> از خواص دیگر این دارو، درمان دردهای دوران قاعدگی می‌باشد.<ref>http://www.irteb.com/herbal/plantbank-%C2%A0St.johns%20Wort.htm</ref>
 
== جستارهای وابسته ==
* [[گل ختمی]]
* [[گل زوفا]]
* [[برگ تیو]]
* [[کاکل ذرت]]
* [[سیخ گیلاس]]
* [[شاتره]]
* [[خارخسک]]
 
== پانویس ==
{{پانویس|۲}}
 
== منابع ==
* {{یادکرد کتاب |نام خانوادگی=مظفریان|نام=ولی‌الله|پیوند نویسنده=|کتاب=فرهنگ نام‌های گیاهان ایران: لاتینی، انگلیسی، فارسی|سال=۱۳۷۵|ناشر=فرهنگ معاصر|شهر=تهران|شابک=964-5545-40-4}}
 
{{پانویس}}
{{داروگیاه}}
 
 
 
[[رده:ضد افسردگی‌ها]]