تفاوت میان نسخه‌های «قوس (معماری)»

جز
[[پرونده:Ctesiphon, Iraq, 1932.jpg|بندانگشتی|400px|طاق کسری و چفد بزرگ تاق آن، چفد مازه دار با خیز هلوچین تند (دوره ساسانی)]]
چَفد یا چَفت، [[قوس]] یا جسمی است منحنی شکل برای ایجاد پوشش یکپارچه آسمانه (سقف) بر روی دهانه هادهانه‌ها. در [[معماری ایرانی]] از چفد در [[گنبد]]سازی و [[تاق]] سازی فراوان بهره برده شده است. چفد هاچفدها همواره از نگاه ریخت شناسیریخت‌شناسی به دو شکل کلی ساخته شده اندشده‌اند: مازه‌دار و تیزه‌دار. در معماری ایرانی بیشتر تاق هاییتاق‌هایی که پیش از اسلام ساخته شده اندشده‌اند به روش مازه‌دار و بیشتر تاقهاییکه در دوره اسلامی ساخته شده اندشده‌اند به روش تیزه‌دار یا جناغی بوده اندبوده‌اند. بهره گیریبهره‌گیری از شیوه تیزه ایتیزه‌ای یا جناغی احتمالااحتمالاً به خاطر کمتر کردن ارتفاع تاق یا گنبد بوده است. چفد پنج‌اوهِفت از چفدهای تیزه داری ست که در دوره اسلامی رواج فراوانی یافته است.
 
== انواع ==
 
=== چفدهای باربر ===
چفدهای باربر گروهی هستند که از تکرارشان طاق‌های باربر و از دورانشان گنبدهای وسیع بوجود می‌آیند. در ایران بعد از اسلام این چفدها تا دهانه‌های بالاتر از ۱۶ گز را نیز در بر گرفته‌اند (گز کوچک = ۹۴ [[سانتی‌متر]] و گز سلطانی = ۱۰۶٫۶ سانتی‌متر) و همانطورهمان‌طور که از نامشان پیداست، قادرند بارهای وارده را بر خود به خوبی تحمل کنند.
;انواع چفدهای باربر
# چفد پنج اوهفت
</gallery>
 
== بخش هایبخش‌های مختلف چفد ==
* تیزه: به رأس چفد که بالاترین نقطه آن است گفته می‌شود.
* افریز: به دهانه چفد گویند، فاصله بین دو پاکار.
* [[افراز (معماری)|افراز]]: به بلندای چفد گفته می‌شود، فاصله بین پاکار تا تیزه.
* شکرگاه: به زاویه ۲۲٫۵ درجه چفد شکرگاه گفته می‌شود، اولین شکافتها و خرابی‌ها در این نقطه مشخص می‌شود، در شکرگاه بیشترین نیروی رانشی را داریم.
* ایوارگاه: به زاویه ۶۷٫۵ درجه قوس چفد ایوارگاه می‌گویند، ایوارگاه نقطه‌ای است که بیشترین نیروی فشاری چفد را داریم.
* شانه: به فاصله بین شکرگاه تا ایوارگاه شانه گویند.
* بالِنج یا کناله: به بخش میان پاکار تا شکرگاه گویند.
* [[پاکار]]: به پای چفد گویند، جایی که چفد از آنجا شروع می‌شود.
 
== جستارهای وابسته ==