باز کردن منو اصلی

تغییرات

۲۷ بایت اضافه‌شده، ۳ سال پیش
جز
اصلاح پیوند به صفحه ابهام‌زدایی با استفاده از AWB
|week_ordinal =
|weekday =
|month = [[مهر (ماه)|مهر]]
|date۲۰۱۵ =
|date۲۰۱۴ =
|relatedto =
}}
'''مهرگان''' یا '''جشن مهر''' یکی از بزرگترین [[جشن‌های ایرانی|جشن‌های ایران]] است که در [[۱۰ مهر|مهر روز]] از [[مهر (ماه)|برج مهر]] برگزار می‌شود. «مهرگان» پس از [[نوروز]] بزرگترین جشن [[ایران باستان|ایرانیان باستان]] بوده‌است.<ref>
{{یادکرد وب
| نشانی = http://www.iranianshistoryonthisday.com/farsi.asp
}}</ref>
 
این جشن در روزهای آغازین فصل پاییز برگزار می‌شود. [[زرتشتیان]] ایران و خارج از ایران آنرا در دهم مهر یا نزدیک‌ترین زمان به دهم مهر و یا پیش از آن برگزار می‌کنند.<ref>http://www.berasad.com/fa/content/view/11669/</ref><ref>http://www.amordadnews.com/neveshtehNamyesh.aspx?NId=10563</ref><ref>http://www.amordadnews.net/neveshtehNamyesh.aspx?NId=5429</ref><ref>http://www.amordadnews.net/neveshtehNamyesh.aspx?NId=5536</ref><ref>http://www.amordadnews.net/neveshtehNamyesh.aspx?NId=5514</ref><ref>http://www.amordadnews.net/neveshtehNamyesh.aspx?NId=5515</ref><ref>http://www.amordadnews.net/neveshtehNamyesh.aspx?NId=5518</ref><ref>http://www.amordadnews.net/neveshtehNamyesh.aspx?NId=5520</ref><ref>http://www.amordadnews.net/neveshtehNamyesh.aspx?NId=5531</ref><ref>http://www.amordadnews.net/neveshtehNamyesh.aspx?NId=5533</ref><ref>http://www.amordadnews.net/neveshtehNamyesh.aspx?NId=5551</ref><ref>http://www.amordadnews.net/neveshtehNamyesh.aspx?NId=5532</ref><ref>http://www.berasad.com/fa/content/view/8724/ http://www.berasad.com/fa/content/view/5317/</ref>
این جشن در مهر روز آغاز می‌شود و شش روز به درازا می‌انجامد و در روز [[رام روز]] به پایان می‌رسد. نخستین روز جشن، مهرگان عامه (همگانی) و واپسین روز جشن، مهرگان خاصه (ویژه) نامیده می‌شود.{{مدرک}} در زمان [[ساسانیان]] بر این باور بودند که [[اهورمزدا|اهوره‌مزدا]] [[یاقوت]] را در روز [[نوروز]] و [[زبرجد]] را در روز مهرگان آفریده‌است و از دیر باز ایرانیان بر این باور بودند که در این روز [[کاوه آهنگر]] علیه [[ضحاک]] به پاخواست و [[فریدون]] بر [[اژی دهاک]](ضحاک) غلبه کرد.<ref>
{{یادکرد وب
 
پیشتر مهرگان با نام بغ یادی، بگ یادی (bāgayādi) به کار می‌رفته‌است، بر این اساس برخی بخش نخست این نام را baga- «بغ، خدا» و بخش دوم را yāda- «ستایش» و در کل به معنی «خدایان ستایش» می‌دانند. میترا در میان ایرانیان با لقب «بغ» بیان شده، به همین جهت احتمال اینکه منظور از «بغ» در بخش نخست واژه همان «میترا» و احتمال اینکه بخش دوم صورت صرف شدهٔ از yad به معنی «جشن» باشد در مجموع می‌توان آنرا «جشن بغ»، «جشن میترا» یا «جشن مهر» ترجمه کرد<ref name="مهر و مهرگان"/>
[[هاشم رضی]] [[ایران‌شناس]] و [[مترجم]] [[ایرانی]] واژه “گان” را پسوندی می‌داند برابر با معنی جشن؛ بنابراین می‌توان این جشن را «جشن مهر» یا «مهرگان» نامید.<ref>{{یادکرد وب |نشانی=http://iranshahr.org/?p=3208 |عنوان=مهرگان؛
مهرگان؛ جشن مهر |تاریخ بازدید=۰۸-۱۰-۲۰۱۱ |قالب= |اثر=}}</ref> ولی این گفته برخلاف ادبیات کلاسیک فارسی است که در آن بیشتر شاعران از رودکی، پدر شعر فارسی تا دیگران عبارت «جشن مهرگان» را به کار برده‌اند.
 
== تاریخچه ==
در تاریخ طبری چنین آمده‌است: {{نقل قول|فریدون سر بیوراسب (ضحاک) را با گرز سرخمیده‌ای بکوفت، پس او را به کوه دماوند برد و دست و بازویش را محکم ببست و به چاه افکند و فرمان داد که روز مهرماه مهروز را عید بگیرند؛ و این همان جشن مهرگان است<ref>تاریخ طبری</ref>
}}
همچنین در آثارالباقیه (ص. ۲۹۲) آمده‌است: {{نقل قول|روز بیست و یکم رام روز است که مهرگان بزرگ باشد و سبب این عید آن است که فریدون به ضحاک ظفر یافت و او را بقید اسارت درآورد و چون ضحاک را به پیش فریدون آوردند ضحاک گفت مرا بخون جدّت مکش و فریدون از راه انکار این قول گفت آیا طمع کرده‌ای که با جم پسر ویجهان در قصاص همسر قرین باشی بلکه من تو را بخون گاو نری که در خانه جدم بود می‌کشم سپس بفرمود تا او را بند کردند و در کوه دماوند حبس نمودند و مردم از شر او راحت شدند و این روز را عید دانستند.<ref> آثارالباقیه (ص. ۲۹۲)</ref> و (ص.۳۴۶): {{نقل قول|در این روز [روز مهر از ماه مهر] بود که فریدون بر گاو سوار شد.<ref> آثارالباقیه (ص.۳۴۶)</ref>}}
و گردیزی در زین الاخبار (ص۵۲۴) آورده‌است: {{نقل قول|رام روز بودست از مهر ماه... که چون فریدون را از شیر مادر باز کردند بر گاو نشست، اندرین روز بود.<ref> زین الاخبار (ص۵۲۴)</ref>}}
 
=== جشن هخامنشی میتراکانا ===