تفاوت میان نسخه‌های «حرکت خاص»

۳۰۷ بایت اضافه‌شده ،  ۴ سال پیش
ابرابزار
جز (ربات ردهٔ همسنگ (۲۶) +املا+مرتب+تمیز (۹.۷): + رده:اخترشناسی ستارگان)
(ابرابزار)
[[پرونده:Proper motion.JPG|بندانگشتی|250px |رابطهءرابطهٔ بین حرکت خاص و مولفه هایمولفه‌های سرعت یک شیئ. در لحظه ءلحظهٔ انتشار شیئ در فاصلهءفاصلهٔ ''d''از خورشید بوده است و با نرخ زاویه ایزاویه‌ای ''μ'' radian/s حرکت می کردهمی‌کرده است، که، ''μ = v<sub>t</sub> / d'' و ''v<sub>t</sub>'' = مولفهءمولفهٔ عمودی سرعت نسبت به خط دید خورشید است. (شکل نشان دهندهءدهندهٔ زاویهءزاویهٔ ''μ'' که در واحد زمان با سرعت مماسی ''v<sub>t</sub>'' جارو شده است.)]]
 
'''حرکت خاص''' {{انگلیسی|Proper motion}} یک [[ستاره]] یعنی نرخ تغییر موقعیت زاویه‌ای آن در طول زمان از دید مرکز جرم سامانهءسامانهٔ ستاره ایستاره‌ای.<ref name=Koupelis>{{cite book |title=در جستجوی کیهان |author=Theo Koupelis, Karl F. Kuhn |page= 369 |url=http://books.google.com/?id=6rTttN4ZdyoC&pg=PA369 |isbn=0-7637-4387-9 |publisher=Jones & Bartlett Publishers |year=2007}}</ref> این کمیت بر حسب [[دقیقه قوسی|ثانیه هایثانیه‌های قوس]] در سال(arcsec/yr) سنجش می‌شود.می‌شود؛ که هر 3600۳۶۰۰ ثانیهءثانیهٔ قوسی معادل یک درجه است.<ref name= Green>{{cite book |title=مقدمه ایمقدمه‌ای بر خورشید و ستارگان |author=Simon F. Green, Mark H. Jones |page= 87 |url=http://books.google.com/?id=lb5owLGIQGsC&pg=PA87 |isbn=0-521-54622-2 |publisher=Cambridge University Press |year=2004}}</ref> که با [[سرعت شعاعی]] در تضاد است، معمولاً با [[اثر دوپلر]] موج دریافتی اندازهاندازه‌گیری گیری می شودمی‌شود. حرکت خاص ذاتی نیست، چرا که بسته به تغییر موقعیت سیستم ستاره ایستاره‌ای متغیر است. <ref name=Birney>{{cite book |title=نجوم مشاهده ایمشاهده‌ای |author= D. Scott Birney, Guillermo Gonzalez, David Oesper |page= 73 |url=http://books.google.com/?id=cc9L8QWcZWsC&pg=RA1-PA73 |isbn=0-521-85370-2 |year=2007 |publisher=Cambridge University Press}}</ref>حرکت خاص اغلب ستارگان چندان نامحسوس است که برای سنجش آن باید سالها از آنها عکاسی کرد.<ref>کتاب نجوم دینامیکی</ref>با توجه به ثابت بودن سرعت نور، حرکت خاص ستاره هایستاره‌های دور را نمی تواننمی‌توان مشاهده کرد و سرعت خاص مشاهده شده نشان دهندهءدهندهٔ حرکت ستاره در لحظه ایلحظه‌ای است که نور از آن جدا شده است.
 
'''حرکت خاص''' {{انگلیسی|Proper motion}} یک [[ستاره]] یعنی نرخ تغییر موقعیت زاویه‌ای آن در طول زمان از دید مرکز جرم سامانهء ستاره ای.<ref name=Koupelis>{{cite book |title=در جستجوی کیهان |author=Theo Koupelis, Karl F. Kuhn |page= 369 |url=http://books.google.com/?id=6rTttN4ZdyoC&pg=PA369 |isbn=0-7637-4387-9 |publisher=Jones & Bartlett Publishers |year=2007}}</ref> این کمیت بر حسب [[دقیقه قوسی|ثانیه های قوس]] در سال(arcsec/yr) سنجش می‌شود. که هر 3600 ثانیهء قوسی معادل یک درجه است.<ref name= Green>{{cite book |title=مقدمه ای بر خورشید و ستارگان |author=Simon F. Green, Mark H. Jones |page= 87 |url=http://books.google.com/?id=lb5owLGIQGsC&pg=PA87 |isbn=0-521-54622-2 |publisher=Cambridge University Press |year=2004}}</ref> که با [[سرعت شعاعی]] در تضاد است، معمولاً با [[اثر دوپلر]] موج دریافتی اندازه گیری می شود. حرکت خاص ذاتی نیست، چرا که بسته به تغییر موقعیت سیستم ستاره ای متغیر است. <ref name=Birney>{{cite book |title=نجوم مشاهده ای |author= D. Scott Birney, Guillermo Gonzalez, David Oesper |page= 73 |url=http://books.google.com/?id=cc9L8QWcZWsC&pg=RA1-PA73 |isbn=0-521-85370-2 |year=2007 |publisher=Cambridge University Press}}</ref>حرکت خاص اغلب ستارگان چندان نامحسوس است که برای سنجش آن باید سالها از آنها عکاسی کرد.<ref>کتاب نجوم دینامیکی</ref>با توجه به ثابت بودن سرعت نور، حرکت خاص ستاره های دور را نمی توان مشاهده کرد و سرعت خاص مشاهده شده نشان دهندهء حرکت ستاره در لحظه ای است که نور از آن جدا شده است.
== تاریخچه ==
حرکت خاص توسط ستاره شناسان اولیه حدس زده می شدمی‌شد (بر اساس نسخهءنسخهٔ ماکروبیوس) اما در سال 1718۱۷۱۸ [[ادموند هالی]] آن را ثابت کرد. او متوجه شد که ستاره هایستاره‌های [[شباهنگ (ستاره)| شباهنگ]]، [[نگهبان شمال]] و [[دبران]] بیش از نیم درجه با موقعیتی که یونانیان قدیم مانند [[ابرخس]] 1850۱۸۵۰ سال قبل از او ثبت کرده‌اند متفاوت است.<ref name=Neugebauer>{{cite book |title=تاریخچه ایتاریخچه‌ای از نجوم ریاضی باستانی |author=Otto Neugebauer |url=http://books.google.com/?id=vO5FCVIxz2YC&pg=PA1085&dq=proper+motion+angle |page= 1084 |isbn=3-540-06995-X |publisher=Birkhäuser |year=1975}}</ref>
 
== ستاره هاییستاره‌هایی با حرکت خاص زیاد ==
در ادامه مواردی با بیشترین حرکت خاص بر اساس ستاره نمای هیپارکوس آورده شده است.<ref>{{cite web
| author=Staff
| date= 15 سپتامبر,سپتامبر، 2003
| url=http://www.rssd.esa.int/SA-general/Projects/Hipparcos/table362.html
| title=150 ستاره با بیشترین حرکت خاص بر اساس ستاره نمای هیپارکوس
| publisher=ESA
| accessdate=2007-07-21}}</ref>به [[فهرست ستارگان در ستاره‌نمای هیپارکوس]] نگاه کنید. این فهرست ستارگانی مانند [[ستاره باغ چای]] که ضعیف اند را در خود جای نداده. فهرست کامل تری از اشیا نجومی را می توانمی‌توان در [http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/ سمباد] یافت.
 
[[پرونده:61 Cygni Proper Motion.gif|بندانگشتی|حرکت خاص [[۶۱ ماکیان]] در حدود دو سال : 2012۲۰۱۲-11۱۱-19۱۹ - 2014۲۰۱۴-11۱۱-15۱۵.]]
{| class="wikitable"
|+ ستاره هاییستاره‌هایی با بیشترین حرکت خاص<ref>{{cite web
| url = http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/
| title=سمباد
! μ<sub>δ</sub>{{سخ}}(mas/yr)
|-
| 1۱
| [[ستاره بارنارد]]
|style="text-align: right;"| -798.71۷۹۸٫۷۱
|style="text-align: right;"| 10337.77 ۱۰۳۳۷٫۷۷
|style="text-align: center;"| -106.8۱۰۶٫۸
|style="text-align: right;"| 549.30۵۴۹٫۳۰
|-
| 2۲
| [[ستاره کاپتین]]
|style="text-align: right;"| 6500.34۶۵۰۰٫۳۴
|style="text-align: right;"| -5723.17۵۷۲۳٫۱۷
|style="text-align: center;"| +245.5۲۴۵٫۵
|style="text-align: right;"| 255.12۲۵۵٫۱۲
|-
| 3۳
| [[گروم‌بریج ۱۸۳۰]]
|style="text-align: right;"| 4003.69۴۰۰۳٫۶۹
|style="text-align: right;"| -5814.64۵۸۱۴٫۶۴
|style="text-align: center;"| -98.0۹۸٫۰
|style="text-align: right;"| 109.22۱۰۹٫۲۲
|-
| 4۴
| [[لوکای ۹۳۵۲]]
|style="text-align: right;"| 6766.63۶۷۶۶٫۶۳
|style="text-align: right;"| 1327.99۱۳۲۷٫۹۹
|style="text-align: center;"| +9.7۹٫۷
|style="text-align: right;"| 303.89۳۰۳٫۸۹
|-
| 5۵
| [[گلیز ۱]] (CD -37 15492) (GJ 1)
|style="text-align: right;"| 5633.95۵۶۳۳٫۹۵
|style="text-align: right;"| -2336.69۲۳۳۶٫۶۹
|style="text-align: center;"| +23.6۲۳٫۶
|style="text-align: right;"| 229.32۲۲۹٫۳۲
|-
| 6۶
| [[HIP ۶۷۵۹۳]]
|style="text-align: right;"| 2282.15۲۲۸۲٫۱۵
|style="text-align: right;"| 5369.33۵۳۶۹٫۳۳
|style="text-align: center;"| &mdash;
|style="text-align: right;"| 76.20۷۶٫۲۰
|-
| 7۷
| [[۶۱ ماکیان]] A & B
|style="text-align: right;"| 4133.05۴۱۳۳٫۰۵
|style="text-align: right;"| 3201.78۳۲۰۱٫۷۸
|style="text-align: center;"| -64.3۶۴٫۳
|style="text-align: right;"| 287.18۲۸۷٫۱۸
|-
| 8۸
| [[لالاند ۲۱۱۸۵]]
|style="text-align: right;"| -580.46۵۸۰٫۴۶
|style="text-align: right;"| -4769.95۴۷۶۹٫۹۵
|style="text-align: center;"| -85.0۸۵٫۰
|style="text-align: right;"| 392.52۳۹۲٫۵۲
|-
| 9۹
| [[اپسیلون هندی]]
|style="text-align: right;"| 3961.41۳۹۶۱٫۴۱
|style="text-align: right;"| -2538.33۲۵۳۸٫۳۳
|style="text-align: center;"| -40.4۴۰٫۴
|style="text-align: right;"| 275.79۲۷۵٫۷۹
|}
[[پرونده:Barnard2005.gif|بندانگشتی|نمایش موقعیت 5۵ سالانهءسالانهٔ [[ستاره بارنارد]],، 1985–2005۱۹۸۵–۲۰۰۵.]]
 
== نرم‌افزار ==
نر افزارهایی وجود دارند که با استفاده از آنآن‌ها ها می توانمی‌توان این حرکت را مشاهده کرد. دو نمونهءنمونهٔ رایگانآنها عبارتند از:
* [http://t.nomoto.org/HippLiner/index-e.html هیپ لاینر] - نرم‌افزار رایگان- ویندوز، نسبتاً پیچیده، با بعضی صفحه هایصفحه‌های نمایش زیبا. هنوز در حال توسعه است و نیاز به پیمایش و پیکربندی بیشتر ویژگی هاویژگی‌ها دارد.
* [http://www.xephem.com زیفیم] - نرم‌افزار رایگان- لینوکسو اپل OS X - بسته اخترسنجی کامل، می تواندمی‌تواند به یک منطقه از آسمان متمرکز شود، با قابلیت تنظیم گام زمان، و نمایش حرکت ستاره هاستاره‌ها در طول زمان.
 
== منابع ==