تفاوت میان نسخه‌های «محسن پزشکیان»

جز
| تصویر = Mohsen pezeshkian.jpg
| توضیح تصویر = محسن پزشکیان
| زمینه فعالیت = [[ادبیات]]، [[پژوهش]]، [[تئاتر]]، [[کاریکاتور]]، [[نقاشی]]، [[خطاطی]]، [[مینیاتور]]، [[پرتره]]، [[طرح]]، [[مجسمه‌سازی]] و [[موسیقی]]<ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://shahrestanadab.com/Default.aspx?tabid=105&articleType=ArticleView&articleId=2260 |عنوان = یاد باد آن روزگاران!|ناشر = شهرستان ادب|تاریخ =06 تیر 1392}}</ref> و<ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://shahrestanadab.com/Default.aspx?tabid=105&articleType=ArticleView&articleId=2254|عنوان = انتشار طرح‌هایی از محسن پزشکیان برای اولین‌بار|ناشر = شهرستان ادب|تاریخ =04 تیر 1392}}</ref> و<ref>{{یادکرد وب|نشانی =http://shahrestanadab.com/Default.aspx?tabid=105&articleType=ArticleView&articleId=2237|عنوان = همچو شهاب می‌گذرد از حصار شب|ناشر = شهرستان ادب|تاریخ =04 تیر 1392}}</ref> و<ref>{{یادکرد وب|نشانی =http://www.aftabir.com/news/view/2012/jul/10/c5_1341903415.php/نگاهی-به-آثار-یک-مبارز-انقلابی-محسن-پزشکیان|عنوان = نگاهی به آثار یک مبارز انقلابی|ناشر =شرکت شبکهٔ اینترنتی آفتاب|تاریخ =سه شنبه ۲۰ تیر ۱۳۹۱}}</ref> و<ref>{{یادکرد وب|نشانی =http://www.snn.ir/NSite/FullStory/News/?id=206209&Serv=4&SGr=16|عنوان = اولین سرودی که بنا بود سرود ملی جمهوری اسلامی باشد+فایل صوتی|ناشر =خبرگزاری دانشجو|تاریخ =۱۳۹۱/۶/۲۸}}</ref> و<ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://guilan-e-ma.ir/2013/02/نقد-و-بررسی-کتاب-مرگ-پرنده-در-جوانی-آوا/#more-983 |عنوان = مرگ پرنده در جوانی آوازش|ناشر =فصلنامه سیاسی- ادبی- فرهنگی گیلان ما، ره آورد گیل|تاریخ =06 فروردین 1392}}</ref>
| ملیت = [[ایرانی]]
| تاریخ تولد = [[۶ بهمن]] [[۱۳۲۶]]
|دیوان اشعار =شش دفتر مجموعه اشعار از ۱۳۴۸ تا ۱۳۵۸
|تخلص =
|فیلم (های) ساخته بر اساس اثر (ها)=
| همسر =ملیحه کشاورز<ref>{{یادکرد وب|نشانی =http://www.shahrestanadab.com/Default.aspx?tabid=105&articleType=ArticleView&articleId=2232 |عنوان = دو چشمت جنگل خاموشِ رازه|ناشر = شهرستان ادب|تاریخ =06 تیر 1392}}</ref> و<ref>{{یادکرد وب|نشانی =http://www.bishapour.com/jstuff/2011-04-17-13-14-11/گفتگو-ها/112-گفتگو-با-ملیحه-کشاورز-ـ-همسر-محسن-پزشکیان.html|عنوان =گفتگو با ملیحه کشاورز ـ همسر محسن پزشکیان|ناشر = خبر گراری بیشاپور|تاریخ =10 بهمن 1391}}</ref>
 
 
=== فعالیت‌های سیاسی و زندان ===
از جمله فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی وی می‌توان به نمایشنامه‌ای با رنگ و بوی سیاسی اشاره کرد که در دانشگاه تهران بازی کرد. او به دلیل شرکت در فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی در حدود یک سال در [[زندان اوین]] و [[قزلحصار]] تهران به سر برد. اشعارش (که اغلب در سال‌های ۱۳۴۸ تا ۱۳۵۸ سروده شده) نیز غالباغالباً رنگ و بوی سیاسی دارند.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=13910125000322 |عنوان = «6 دفتر» شعر محسن پزشکیان در مراحل پایانی چاپ/عرضه در نمایشگاه کتاب|ناشر = خبرگزاری فارس|تاریخ =06 تیر 1390}}</ref><ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=13900829000218|عنوان = انتشار دیوان شعر محسن پزشکیان از زندانیان سیاسی دوران طاغوت|ناشر = خبرگزاری فارس|تاریخ = 1391}}</ref>
 
=== نگاهی به شش دفتر مجموعه اشعار محسن پزشکیان ===
نگاهی به آثار او به خوبی، یکپارچگی و یکدستی زبان و تنوع تجارب شعری و تسلط او را بر اصول و مبانی شعر قدیم و جدید نشان می‌دهد و جایگاه او را به عنوان یکی از شاعران پیش گام و برجسته تثبیت می‌کند و در قیاس با بسیاری از شاعران متعهد آن زمان اشعار پزشکیان یک سروگردن بالاتر می‌ایستد.<ref name="نامی بر شیشه‌های سرد" >{{یادکرد وب|نشانی =http://bookcity.org/news-1974.aspx|عنوان = نامی بر شیشه‌های سرد زمستان|ناشر = شهر کتاب |تاریخ =21 تیر 1391}}</ref>
 
پزشکیان، در تجربه کردن و سرک کشیدن‌هایش به آفاق شعر امروز ایران با اشعار برخی شاعران بزرگ معاصر آشنایی و الفت خاصی داشته است و به خصوص در دو دفتر اول کتاب این حالت تجربی مشهود است. چنان کهچنان‌که از همان شعر آغازین کتاب دل بستهٔ [[سهراب سپهری]] و خیالات نازک اوست. در دفتر دوم گاه گداری نشانه‌هایی از توجه شاعر به زبان و لحن [[مهدی اخوان ثالث]] دیده می‌شود، گرچه بسیار کمرنگ و گذرا.<ref name="نامی بر شیشه‌های سرد" />
در دفتر سوم پزشکیان به تدریج خود را از افسون وزن‌های گوش نواز و پایان بندی‌های تمیز و رعایت دقیق اسلوب‌های نیمایی می‌رهاند و گوشه چشمی نیز به تجارب و آزمون‌های [[فروغ فرخزاد]] در شکست اوزان نیمایی دارد.
شاعر در دفتر پنجم، که حاوی واپسین سروده‌های اوست، از زبان نسبتانسبتاً ورز یافته و تثبیت شدهٔ خود در بیان عصیان‌ها و اعتراض‌های اجتماعی بهره برده است. این زبان اما، همچون اغلب شعرهای میانهٔ دههٔ پنجاه در مواردی، سخت وام دار [[احمد شاملو]] است.<ref name="نامی بر شیشه‌های سرد" /> از اقسام شعر، اگر چه پزشکیان به شعر نو نیمایی گرایش بیشتری دار د، چیره‌دستی او در قالب کهن مثل غزل و رباعی، و به ندرت مثنوی و قصیده، یادکردنی است. غزل‌های اولیهٔ شاعر حاکی از علاقهٔ او به مفاهیم تغزلی با عنایت به شیوهٔ سخن سرایی [[سعدی]] است، اما به تدریج گرایش او به مفاهیم اجتماعی عمق و تازگی خاصی به غزل‌های نو کلاسیک او بخشیده است و از این لحاظ و با توجه به جدیت و پیگیری شاعر طی یک دهه فعالیت مستمر شاعری در قالب غزل می‌توان پزشکیان را از کسانی دانست که در دههٔ پنجاه در احیای این قالب سنتی و تلفیق آن با دستاوردهای نو گرایانه همت گمارده‌اند. گو اینکه، به لحاظ انتشار نیافتن شعرهایش در زمان سرایش نمی‌توان برای او نقشی تاثیرتأثیر گذار قائل شد. البته با توجه به آشنایی شاعر همشهری اش، [[نصرالله مردانی]]، با توجه به شعرهای او به ویژه در حوزهٔ غزل نو می‌توان گفت پزشکیان به طور غیرمستقیم در احیای قالب غزل در دههٔ شصت نقش داشته و تجربه‌های او از طریق مردانی به نسل بعد، که نسل اول انقلاب بودند، منتقل شده است.<ref name="نامی بر شیشه‌های سرد" /> و<ref>{{یادکرد وب|نشانی =http://www.kazeroonnema.ir/fa/news/2232/اندرباب-هزارسالگی-شعر-کازرون|عنوان = اندرباب هزارسالگی شعر کازرون|ناشر = جستاری در ادبیات و اندیشه |تاریخ =19 تیر 1388}}</ref>
 
زبان پزشکیان در غزل‌هایش زبانی تراش خورده و پر انرژی است. غزل‌های اولیهٔ شاعر، در دفتر اول و دوم، رنگ و بویی رمانتیک و شخصی دارد، با اوزانی نرم و نسیم گونه اما، به مرور (از نیمه‌های دفتر دوم)، صبغهٔ اجتماعی غزلهای او روشن ترروشن‌تر و پر رنگ تر می‌شود. غیر از غزل، بیشترین گرایش شعری پزشکیان در قالب‌های قدیم و رباعی و دوبیتی است. البته، رباعیات و دوبیتی‌های او، به رغم شور و فروزندگی شاعرانه‌ای که دارند، همپای غزل‌های او نیستند؛ ولی از کنار کوشش‌های شاعر در احیای این دو قالب کهن نباید بی اعتنا گذشت و نام پزشکیان را باید در زمرهٔ آن دسته از شاعران نو پرداز معاصر یاد کرد که سعی در دمیدن روحی تازه در پیکر فرسودهٔ شعر کهن فارسی داشته‌اند.
حرکتی که با رباعیات [[سیاوش کسرایی]] آغاز شد در رباعیات [[منصور اوجی]] تثبیت شد و با رباعیات شاعران دورهٔ انقلاب همچون [[سید حسن حسینی]] و [[قیصر امین پور]]، در نیمهٔ نخست دههٔ شصت، به اوج خود رسید.<ref name="نامی بر شیشه‌های سرد" />
 
در سرتاسر پنج دفتر شعر محسن پزشکیان، رویکرد شاعر به واژگان بومی و استخدام آنها در شعرهای نو به خوبی نمایان است، حال و هوایی که یادآور شعرهای جنوبی [[منوچهر آتشی]] نیز هست. اقامت شاعر در بوشهر، زادگاه آتشی، مُهر تاییدیتأییدی پای آشنایی نزدیک او با فضای شعرهای آتشی می‌گذارد.
 
=== غزل نو کلاسیک ===
== شهرت ==
=== شاعر پیشگام اما ناشناخته ===
وی به سه دلیل تا سه دهه بعد از فوتش ناشناخته ماند:<ref name="انتشار دیوان">{{یادکرد وب|نشانی = http://www.persianacademy.ir/fa/X280890.aspx|عنوان = انتشار دیوان پزشکیان|ناشر = فرهنگستان زبان و ادب فارسی|تاریخ =۱۳۹۰/۸/۲۸}}</ref>
* کم کیفیت بودن نوارهای ضبط شده از او
* فعالیت‌های سیاسی اش در ۱۰ سال قبل از [[انقلاب اسلامی ایران]] و مرگ زودرسش پس از پیروزی انقلاب که فرصت چاپ دفاتر شعر و آثار هنری اش را از او گرفت.<ref name="انتشار دیوان" />
[[نصرالله مردانی]] نیز که ارتباط نزدیکی با محسن پزشکیان داشته است، تحت تأثیر غزل‌های نو پزشکیان، به سرودن غزل روی آورد و نامش را در میان احیا کنندگان غزل در دهه شصت به ثبت رسانید.
 
=== گفته‌ها و نوشته‌های شاعران و نویسندگان دربارهدربارهٔ محسن پزشکیان ===
حبیب‌الله بهزادی در سال ۱۳۵۹ در شماره ۱۳۰ روزنامه خبر جنوب دربارهدربارهٔ محسن پزشکیان چنین می‌نویسد: «از صفات برجستهٔ محسن، احساس عمیق او برای محرومان و سیه روزان جامعه بود. به این انگیزه، ضمن تحصیل در دانشگاه، در شب‌های سرد تهران، کت و کفش و موجودی پول خود را به گرسنگان و پابرهنه‌هایی که در گوشه خیابان به انتظار مرگ، خوابیده بودند، می‌بخشید و با پای برهنه و نیمه لخت، به خانه بر می‌گشتبرمی‌گشت و از شدّت اندوه، گرسنه می‌خوابید. به سخن دیگر، زیبایی خلقت در حد شگفتی در محسن متجلّی بود.»
 
[[منو چهر مظفریان]] دربارهدربارهٔ او می‌نویسد: «متوجه شدم که بار دیگر در خارستان جنوب گلی روییده که مشام جانها را نوازش می‌دهد شاعری پا گرفته که سخنش با همه لطافت خاری است که بر چشم دشمن می‌نشیند و عقدهٔ دل دوست را می‌ترکاند و او را به تلاش توفنده وا می‌داردوامی‌دارد.»<ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.farsnews.com/pic.php?ph=68304&dsc=نمونه‌ای%20از%20اشعار%20محسن%20پزشکیان|عنوان = یادی از محسن پزشکیان|ناشر = خبرگزاری فارس|تاریخ =06 تیر 1392}}</ref>
 
[[محمدمهدی مظلوم‌زاده]]، در ویژه‌نامهٔ بومی‌سرود ''مجلهٔ شعر'' [[حوزهٔ هنری سازمان تبلیغات]] (سال ۱۳۷۶) یادداشتی کوتاه در باب زندگی پزشکیان نوشت که همراه با آوانویسی و ترجمهٔ چهار غزل کازرونی او منتشر شد.<ref>{{یادکرد وب|نشانی =http://www.shahrestanadab.com/Default.aspx?tabid=105&articleType=ArticleView&articleId=2264|عنوان =از شش جزوه، تا شش دفتر|ناشر = موسسهمؤسسه فرهنگی هنری شهرستان ادب |تاریخ =16 تیر 1392}}</ref> و<ref>{{یادکرد وب|نشانی =http://www.shahrestanadab.com/Default.aspx?tabid=105&articleType=ArticleView&articleId=2261|عنوان =کاش شعر او به پایان نمی‌رسید|ناشر = موسسهمؤسسه فرهنگی هنری شهرستان ادب |تاریخ =16 تیر 1392}}</ref>
 
انجمن ادبی‌هنری ''بیشابور'' کازرون در سال ۱۳۷۸، یادنامه‌ای با عنوان ''عطرِ تر باران'' با مقدمهٔ حسین عسکری منتشر کرد. این جزوهٔ سی‌صفحه‌ای شامل ۱۲ غزل کازرونی، یک دوبیتی، و شعر «تاب نسیم» و بخشی از شعر «رود گرم‌رفتار» بود که همه از نوار یادشده، پیاده شده بود.<ref>{{یادکرد وب|نشانی =http://www.shahrestanadab.com/Default.aspx?tabid=105&articleType=ArticleView&articleId=2264|عنوان =از شش جزوه، تا شش دفتر|ناشر = موسسهمؤسسه فرهنگی هنری شهرستان ادب |تاریخ =16 تیر 1392}}</ref>
 
محمدجواد بهروری نیز چهار غزل کازرونی او را همراه با برگردان شعرها در مجموعهٔ ''گلهای شهر سبز'' منتشر کرده است.<ref>{{یادکرد وب|نشانی =http://www.shahrestanadab.com/Default.aspx?tabid=105&articleType=ArticleView&articleId=2264|عنوان =از شش جزوه، تا شش دفتر|ناشر = موسسهمؤسسه فرهنگی هنری شهرستان ادب |تاریخ =16 تیر 1392}}</ref>
 
دکتر [[سید جعفر حمیدی]] در کتاب ''استان زیبای بوشهر'' می‌نویسد: «در دهه ۴۰ که نسل دوم شاعران بوشهری پا گرفت، هر هفته و هر ماه نام و شعرشان در مجلات ادبی کشور مثل فردوسی، خوشه، نگین، صبح امروز و حتی کتاب هفته و کتاب کیهان، همچنین در صفحات ادبی مجلات ''روشنفکر'' زیر نظر فریدون مشیری، ''امید ایران'' زیر نظر [[محمد عاصمی]]، ''[[تهران مصور]]'' زیر نظر [[حسن شهرزاد]]، ''[[تماشا]]'' زیر نظر [[منوچهر آتشی]]، و بسیاری نشریات دیگر به چاپ می‌رسید. تعدادی از شاعران این نسل در محافل ادبی و شب‌های شعر که در بوشهر و گاهی در گناوه، برازجان، [[خورموج]]، دیر و خارک تشکیل می‌شد اشعار خود را قرائت می‌کردند که با استقبال فراوان همراه می‌شد: [[علی باباچاهی]]، عبدالرسول حامدی، پرویز پروین، شیرزاد محمد آقایی، [[ایرج شمسی زاده]]، ابوالقاسم ایرانی، محمد رضا ایرانی، مهدی رستگار، محسن پزشکیان، [[محمد بیابانی]]، رحمان کریمی، عبدالمجید زنگویی، خورشید فقیه، اسکندر احمدنیا، عبدالباقی دشتی نژاد، جمشید افروز، پرویز هوشمند، عبدالکریم سینا.
دکتر [[عباس زریاب خویی]]، [[محمد تقی دانش‌پژوه]]، [[مصطفی مقربی]]، دکتر [[منوچهر ستوده]] و دکتر [[ایرج افشار]] در جلد ۳۰ ''فرهنگ ایران زمین'' غزلی به کازرونی به نام ''باغ نارنج'' از محسن پزشکیان به چاپ رسانده‌اند.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.ketabname.com/main2/identity/?serial=4642|عنوان = فرهنگ ایران زمین / جلد 30|تاریخ = 1384}}</ref>
 
در سال ۱۳۸۵ [[قیصر امین پور]] گفت: "«کاش این مجموعه در همان سالها منتشر شده بود"».<ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.kazerounieh-1.blogfa.com/post-13.aspx|عنوان =مجموعه اشعار محسن پزشکیان|ناشر = کازرونیه |تاریخ = 1385}}</ref>
 
دکتر [[محمدرضا ترکی]] در سیصد و نود و هفتمین نشست شورای [[فرهنگستان زبان و ادب فارسی]] گفت: «انتشار دیوان اشعار محسن پزشکیان، یکی از نمونه‌های قابل تأمل شعر پیش‌گام ادبیات انقلاب اسلامی را فراروی دوستداران شعر قرار می‌دهد.»<ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://persianacademy.ir/fa/X220990.aspx|عنوان = سیصد و نود و هفتمین نشست شورا||ناشر = فرهنگستان زبان و ادب فارسی|تاریخ =۱۳۹۰/۱۰/۷ }}</ref>
 
==== نقد و بررسی شش دفتر محسن پزشکیان در شهر کتاب ====
{{ب|این بوی توست افسون صد افیون به خود آمیخته است امشب|این موی توست از برج شب رودابه وار آویخته است امشب}}
{{پایان شعر}}
محسن پزشکیان را یکی از مبدعان و پیشگامان [[غزل نئوکلاسیک]] دانستند؛ و به این نکته اشاره شد که فضای شعری پزشکیان با فضای شعری شاعران دهه ۴۰ و پنجاه که نوعانوعاً در فضای شعری [[فریدون مشیری]] و [[رهی معیری]] می‌سرودند بسیار متفاوت بوده و وقتی اشعار پزشکیان را می‌شنویم حس می‌کنیم در آن زمان صدایی جدید متولد شده بوده است.<ref>{{یادکرد وب|نشانی =http://radiofarhang.ir/index.php?mode=content&content_id=81246|عنوان =پخش شعرخوانی زنده‌یاد پزشکیان در رادیو فرهنگ|ناشر = رادیو فرهنگ|تاریخ =19 تیر ۱۳۹۲}}</ref>
 
==== [[بزرگداشت]] محسن پزشکیان در روز [[شعر]] و [[ادب فارسی]] ====
در سال ۱۳۹۱ در روز شعر و ادب فارسی بزرگداشتی از طرف [[حوزه هنری]] برای پزشکیان برگزار گردید.<ref>{{یادکرد وب|نشانی =http://www.mehrnews.com/detail/News/1698604|عنوان =گزارش تصویری/ رونمایی از مجموعه شعر محسن پزشکیان و شب شعر حافظ|ناشر = mehrnews|تاریخ = ۱۳۹۱/۶/۲۷}}</ref>این مراسم با حضور تعدادی از شاعران و همچنین سخنرانی [[امیرحسین فردی]]، [[محمدرضا ترکی]]، [[مصطفی رحماندوست]] و [[محمد تمدن]] برگزار شد.<ref>{{یادکرد وب|نشانی =http://www.iricap.com/newscontent.asp?id=3274|عنوان = رونمایی از مجموعه شعر محسن پزشکیان |ناشر =شرکت سوره مهر |تاریخ =25 شهریور 1391}}</ref>
 
در این بزرگداشت [[مصطفی رحماندوست]] در خصوص خاطره‌ای که از پزشکیان در ذهنش بود گفت: من و محسن پزشکیان هر دو در سال ۴۹ وارد دانشگاه شدیم آن زمان به شعرهای محسن حسودیم می‌شد. یادم هست در یکی از سال‌های دوران دانشجویی در [[زاهدان]] [[خشکسالی]] آمده بود و ما که در آن زمان شور انقلابیگری داشتیم برای کمک به آنجا رفته بودیم. در این سفر و در راه بازگشت، من شعری گفته بودم که هرگز در هیچ کجا هم منتشرش نکردم؛ برای اینکه بسیار بد بود، اما به خاطر دارم که محسن تحت تاثیرتأثیر آنچه دیده بود شعری بسیار تاثیرتأثیر برانگیز سروده بود و من در جا حفظش کردم و هرگز از خاطرم نرفت. محسن در زمان دانشجویی برایم معلمی غیرمستقیم بود که وقتی فهمیدم از دست رفته بسیار تاسف خوردم و مطمئنم که اگر زنده می‌ماند بسیاری از قله‌ها را فتح می‌کرد.
 
[[محمدرضا ترکی]] نیز در این بزرگداشت با بیان این‌که پزشکیان در ابتدا به گروه‌های چپ‌گرای روزگار خود گرایش داشت، گفت: تحول روحی در آثار وی مشهود است و گرایش به [[عرفان]] و خوانش [[ابن‌عربی]] تاثیرتأثیر شگرفی در شعر پزشکیان داشت.
[[پرونده:پوستر نمایش صیادان.JPG|بندانگشتی|پوستر نمایش صیادان]]
و [[محمد تمدن]] از همکلاسی‌های پزشکیان در بارهٔ ایشان چنین گفت: من و محسن در دوران دانشجویی نمایشنامه‌ای کار می‌کردیم که به نام صیادان بود نوشته زنده‌یاد [[اکبر رادی]] و به کارگردانی [[فرامرز طالبی]] خاطرم است محسن در این نمایشنامه دیالوگی داشت که اهانت به افرادی بود که می‌خواستند تعدادی از صیادان را استثمار کنند و هر وقت محسن این [[دیالوگ]] را می‌گفت دستش را بلند می‌کرد و خطاب به عکس [[شاه]] [[ایران]] که در بالای سن نصب شده بود این [[دیالوگ]] را ادا می‌کرد.
 
و [[یوسفعلی میرشکاک]] ادامه داد: [[شعر]]های [[فارسی]] پزشکیان با آن‌که حاصل بیش از یک دهه شاعری است در سال‌های اولیه چهره آشکاری ندارد. تاثیرپذیری از شاعرانی مانند [[سهراب سپهری]]، [[مهدی اخوان ثالث]]، [[احمد شاملو]] و [[نیما یوشیج]] در آثار او مشهود است. آشنایی پزشکیان با [[محمدرضا نعمتی زاده]] و [[منوچهر آتشی]] باعث شد که اندک اندک محور بومی‌گرایی و واژه‌های محلی بر شعرهایش چیره شوند و بتوان به او برای چهره شاخص ادبی شدن امید بست. وی افزود به یقین پزشکیان اگر می‌ماند یکی از درخشان‌ترین شاعران [[فارسی]] [[لقب]] می‌گرفت.
 
==== جایزه کتاب فصل ====
[[علیرضا قزوه]] در پاییز ۱۳۹۱ جایزه کتاب فصل خود را به محسن پزشکیان تقدیم کرد.<ref>{{یادکرد وب|نشانی =http://www.ibna.ir/vdch-wnzz23nkwd.tft2.html |عنوان = علیرضا قزوه جایزه کتاب فصل را به پزشکیان تقدیم کرد|ناشر = خبرگزاری کتاب ایران|تاریخ =06 مهر 1391}}</ref>
 
==== یاد نامه محسن پزشکیان ====
 
==== پخش مستند پزشکیان ====
در تاریخ هایتاریخ‌های ۱۷ و ۲۴آبان ماه ۱۳۹۳ مستند فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی محسن پزشکیان طی دو قسمت در برنامه «فیروزه» شبکه افق پخش شد.<ref>{{یادکرد وب|نشانی =http://www.mehrnews.com/news/2417017/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8Cزندگی-%DB%8C%DA%A9یک-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1شاعر-%D9%88و-%D9%86%D9%82%D8%A7%D8%B4نقاش-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8%DB%8Cانقلابی-%D8%AF%D8%B1در-%D9%81%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%87فیروزه|عنوان=زندگی یک شاعر و نقاش انقلابی در «فیروزه»|ناشر =مهر |تاریخ =17آبان 1393}}</ref> و <ref>{{یادکرد وب|نشانی =http://www.tasnimnews.com/Home/Single/558382|عنوان=معلمی که شاعر رنگ‌ها بود در «فیروزه» شبکه افق |ناشر =تسنیم |تاریخ =24آبان 1393}}</ref> و <ref>{{یادکرد وب|نشانی =http://www.telewebion.com/fa/episode/info/1217933/%DA%AF%D9%84%DA%86%DB%8C%D9%86گلچین-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87برنامه-%D9%87%D8%A7%DB%8Cهای-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87شبکه-%D8%A7%D9%81%D9%82افق/%D9%81%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%87فیروزه-_-%D9%85%D8%AD%D8%B3%D9%86محسن-%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C%D8%A7%D9%86پزشکیان|عنوان=پخش آنلاین مستند محسن پزشکیان |ناشر = telewebion|تاریخ =18آبان 1393}}</ref>
 
== آثار ==
 
=== اشعار ===
* [[شش دفتر]]: مجموعه اشعار محسن پزشکیان (۱۳۲۶-۱۳۵۸۱۳۲۶–۱۳۵۸)، به کوشش [[عمادالدین شیخ‌الحکمایی]] و [[علی میرافضلی]]، [[تهران]]: [[فرهنگستان زبان و ادب فارسی]]/[[انتشارات کازرونیه]]، ۱۳۹۰<ref>{{پک|پزشکیان|شیخ‌الحکمایی|میرافضلی|۱۳۹۰|ک=شش دفتر|ص=}}</ref> شامل چندین شعر به لهجه محلی (کازرونی)، شعر آزاد نیمایی، [[دوبیتی]]، [[رباعی]]، [[قصیده]]، [[مثنوی]] و [[غزل]]. روحیهٔ انقلابی در اغلب غزلیات وی قابل رویت است. اشعار پزشکیان را می‌توان از نظر یکپارچگی زبان، سواد ادبی، تسلط بر اصول و مبانی شعر قدیم و جدید و تنوع تجارب شعری جزء بهترین و قوی‌ترین آثار عصرش به شمار آورد. تسلط او بر قالب‌های کهن همچون [[غزل]] و [[رباعی]] ستودنی است.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.radio.ir/news/9667.aspx|عنوان = شش دفتر، شعر محسن پزشکیان|ناشر = رادیو رسانه امید و آگاهی|تاریخ =06 تیر 1390}}</ref>
* نوارهای ضبط شده از او شامل چند [[غزل]] به [[لهجه]] محلی، [[دوبیتی]]، [[رباعی]]، [[قصیده]]، [[مثنوی]] و [[سرود]] پیشنهادی [[جمهوری اسلامی]] همراه با آهنگ
 
* کتاب قصه‌های محلی مردم [[ممسنی]] و [[کمارج]]
 
=== فرهنگ اصطلاحات و ضرب المثل‌هاضرب‌المثل‌ها و [[سنت]]‌های کازرون ===
* پنج جلد فرهنگ اصطلاحات و ضرب المثل‌هایضرب‌المثل‌های کازرونی. این کتاب برای شناساندن [[فرهنگ]] [[کازرون]] به مردم ایران در اختیار [[رادیو]] [[تلویزیون]] قرار داده شده<ref name="h"/><ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://fars.farhang.gov.ir/fa/news/76800|عنوان =کتاب "سنت‌های کازرون " اثر هنرمندکازرونی محسن پزشکیان رونمایی شد|ناشر =روابط عمومی اداره کل فرهنگ وارشاد اسلامی فارس|تاریخ =۹ تیر ۱۳۹۲ }}</ref> و<ref>{{یادکرد وب|نشانی =http://www.asrekazeroon.ir/?p=2807|عنوان = رونمایی از کتاب “سنت‌های کازرون” پزشکیان|ناشر =پایگاه خبری عصر کازرون |تاریخ = ۲۹ خرداد ۹۲}}</ref>
 
=== [[مجسمه‌سازی]] ===
 
== نمونه شعر ==
'''طرح''':<ref name="شاعر پیشگام اما ناشناخته">{{یادکرد وب|نشانی = http://www.tabnak.ir/fa/news/207033/شاعر-پیشگام-اما-ناشناخته|عنوان = شاعر پیشگام اما ناشناخته|ناشر = سایت تابناک|تاریخ =۰۹ آذر ۱۳۹۰ }}</ref>
:در روزهای خلوت دلگیر برفی
:نام مرا
:بر شیشه سرد زمستان
:با آه‌ه‎هآه‌ه‌ه
:بنویس!
 
:ارواح لاله‌های سحرگاهی را می‌آزرد
:ده لاله شکفته شاداب
:از خون سرخ خوب ترینخوب‌ترین بچه‌های شهر
:رویید
:امروز صبح
{{ب|دل گیرم از ماندن، شوق سفری دارد|دُزدانه پیِ رفتن، پایی و پری دارد}}
{{ب|آن را که سکون مرگ است چون آب نمی‌ماند|از ماندن و گندیدن، گر خود خبری دارد}}
{{ب|ای پای توامتوأم رفتار، ای بال توامتوأم پرواز|دریابم اگر لطفت با ما نظری دارد}}
{{ب|جان‌مایه سپر کردند مردان خدا، چون گل|کز برگ تن خونین، بر سر سپری دارد}}
{{ب|باکت نه اگر چون تاک، از درد به خود پیچی|کین شاخ خَم اندر خَم، شیرین ثمری دارد}}
 
== نمایشگاه طرح ==
در اسفند ماه سال ۱۳۵۲ محسن پزشکیان یک برگ دیگر رو کرد و طرح‌ها و [[نقاشی]]هایش را در یک [[نمایشگاه]] در سالن دانشکده ادبیات [[دانشگاه تهران]] به نمایش گذاشت؛<ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://shahrestanadab.com/Default.aspx?tabid=105&articleType=ArticleView&articleId=2254|عنوان = انتشار طرح‌هایی از محسن پزشکیان برای اولین‌بار|ناشر = شهرستان ادب|تاریخ =04 تیر 1392}}</ref> طرح‌هایی به‌غایت ظریف و در عین حال ساده. خیلی‌ها بعدها همین نمایشگاه را از دلایل اصلی دستگیری او توسط [[ساواک]] برشمردند. طرح‌هایی ساده با خطوطی قوی، محکم و درونمایه‌ای کاملاکاملاً سیاسی، مخازن [[نفت]]، دکل‌های حفاری و آدمی که به آن‌ها تکیه داده و دستش را مثل گداهای کنار خیابان به امید سکه‌ای دراز کرده است؛ به‌طوری که دست، از دور دست بزرگ‌نمایی و نقطه دید موضوع شده است. یا عده‌ای که تابوتی را حمل می‌کنند که در آن خورشید مرده همچنان نور می‌افشاند یا درختی که به‌جای میوه از آن بلندگوهای تبلیغاتی حکومت روییده‌اند. یا یک خیابان طولانی را تصویر کرده بود با تیرهای چراغ برق که بر بالای این تیرها به‌جای لامپ، خنجر بود که می‌درخشید. در [http://shahrestanadab.com/Portals/0/Images/Content-Images/1_PTDC0007.JPG بروشور نمایشگاه] محسن پزشکیان چنین نوشته است:
 
"شاید ابراز وجودی از سر تفنن و و شاید تکاندن بالی به اشتیاق پروازی دور و بلند و آزاد، هر چه حسابش کنید. اما انکار نباید کرد که هر حرکتی هرچند ناچیز نشتری‌ست بر دمل چرکی سکون و آنکه می‌داند و می‌ماند خار پای رهروانست و سزاوار نفرین.
 
=== سیزیف و مرگ ===
نمایش‌نامه بعدی «[http://mohsenpezeshkian7.persiangig.com/image/5sizif.JPG سیزیف و مرگ]» بود. این نمایش‌نامه یک شخصیت شاخص به نام [[آرس]] (خدای جنگ) داشت که برای بازی در نقش آن کسی در گروه نبود که ویژگی‌های موردنظر را داشته باشد. فیزیک هیچ‌یک از بچه‌ها، برای بازی در شخصیت آرس مناسب نبود. گروه به ناچار به سراغ دانشجوی ورزشکاری رفت که با اندام متناسب و صدای رسای خود می‌توانست بهترین گزینه برای ایفای این نقش باشد؛ محمدعلی اینانلو. گروه تشکیل شده بود و فقط مانده بود انجام کارهای اداری. خانم [[پری صابری]]، مدیر اداره فوق برنامه‌های [[دانشگاه تهران]] که هنرمندی خوش‌نام و درس‌خوانده بود، با برنامه‌های گروه موافقت کرد و جایی برای تمرین به آن‌ها داده شد. محسن پزشکیان و دوستان دیگرش دریچه تازه‌ای پیش روی خود گشوده بودند و تأثیر آن‌راآن را به ویژه در رفتار پزشکیان، می‌شد به عیان دید.
نمایش برای اجرا در آذرماه آماده می‌شد و ۱۶ آذرماه روز دانشجو بود و به همه این‌ها باید افزود تنش‌های سیاسی همیشگی اعضا را که بخشی از روان‌شناسی گروه شده بود. اما پیش از اجرا، [[ساواک]] یکی از اعضای گروه را دستگیر کرد. وقتی درگیریِ پلیس با دانشگاه شدت گرفت، اجرا موقتاموقتاً تعطیل شد؛ اما [[فرامرز طالبی]] (کارگردان نمایش)، خود نقش بازیگر دستگیرشده را برعهده گرفت و نمایش روی صحنه رفت. روز اول بیشتر تماشاچیان را دانشجویان رشته تئاتر [[دانشگاه تهران]]، [[دانشکده هنرهای زیبا]]، تشکیل می‌دادند. البته چهره‌ای آشنا نیز در میان تماشاچیان به چشم می‌خورد: دکتر [[رضا داوری اردکانی]]. اجرای سیزیف و مرگ، انتشار دو نقد را در مطبوعات به همراه داشت؛ نقد اول بدون امضا، متنی بود بلند بالا، با عنوان «چرا کسی از اجرای سیزیف و مرگ سخن نگفت» که در آن نویسنده، منتقدان تئاتر را به چالش کشیده بود و نقد دوم از آن [[احمدرضا دریایی]]، روزنامه‌نگار خلاقی بود که بعد از انقلاب، یکی از بنیانگذاران [[روزنامه همشهری]] شد.
 
=== شب طویل و خانه بارانی ===
 
=== دستگیری توسط [[ساواک]] ===
پس از صیادان، و با وجود پایان تحصیل فرامرز طالبی و رفتن او از دانشگاه، محسن پزشکیان نتوانست کار [[تئاتر]] را رها کند. حال خود نمایش‌هایی را به اجرا درمی‌آورد و نقش‌های اصلی آن را نیز خود بر عهده می‌گرفت. هر روز فضا ملتهب‌تر می‌شد و تئاترهای پزشکیان نیز بیشتر رنگ و بوی سیاسی می‌گرفت. دوستانش پس از تماشای هریک از نمایش‌هایش با خود می‌گفتند او امشب دیگر بر نمی‌گرددبرنمی‌گردد و تحقق این پیش‌بینی زمان زیادی به طول نینجامید. سرانجام یک شب عوامل [[ساواک]] به خانه‌اش ریخته و او را دستگیر کردند. باور بی‌ارتباط بودن پزشکیان با گروه‌های [[چریک]] و [[مبارز]] و اجرای چنین نمایش‌هایی از روی دغدغه‌های شخصی، برای [[ساواک]] آن‌چنان سخت بود که یک سال او را در زندان نگاه داشتند و در طول این مدت حتی از [[شکنجه]] او نیز درنگذشتند.
پزشکیان پس از یکسال [[حبس]] و [[شکنجه]] سرانجام در آذر ۵۳ آزاد شد، اما هیچ‌گاه دست از [[مبارزه]] نکشید.<ref name=" ولی ما جدی بودیم"/> و<ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://guilan-e-ma.ir/2013/02/نقد-و-بررسی-کتاب-مرگ-پرنده-در-جوانی-آوا/#more-983 |عنوان = مرگ پرنده در جوانی آوازش|ناشر =فصلنامه سیاسی- ادبی- فرهنگی گیلان ما، ره آورد گیل|تاریخ =06 فروردین 1392}}</ref>
 
== شعرهای تقدیمی به پزشکیان ==
'''غزلی از [[نصرالله مردانی]]، تقدیم به محسن پزشکیان:'''<ref>{{یادکرد وب|نشانی =http://shahrestanadab.com/Default.aspx?tabid=105&articleType=ArticleView&articleId=2253 |عنوان = شعر نصرااله مردانی برای محسن پزشکیان|ناشر = شهرستان ادب|تاریخ =06 تیر 1392}}</ref>
{{شعر}}
{{ب|...|}}
... جوانمرگی نیست! «[[علیمردان‌خان (معاصر)|شیرعلی‌مردون]]» اگر نیست «بی‌عروس» هست که امانت را به منزل برساند...
 
'''علی باباچاهی در تابستان۱۳۹۱ دربارهدربارهٔ پزشکیان مطلبی نوشت که اینگونه شروع می‌شود:'''<ref>{{یادکرد وب|نشانی =http://mohsenpezeshkian7.persiangig.com/image/Untitled-4.jpg|عنوان = علی بابا چاهی و محسن پزشکیان بوشهر 1346|ناشر = مجله پنجره|تاریخ =04 تیر 1392}}</ref>
 
زار زار هم که گریه کنی کوزه‌های شکسته شکسته‌اند دیگر...
 
== منابع ==
* {{یادکرد کتاب | همان = | نام خانوادگی =پزشکیان | نام =محسن | نام خانوادگی۲ =شیخ‌الحکمایی| نام۲ =(به کوشش:) عمادالدین | پیوند نویسنده۲ =عمادالدین شیخ‌الحکمایی| نام خانوادگی۳ =میرافضلی| نام۳ =علی | پیوند نویسنده۳ =علی میرافضلی| عنوان =شش دفتر: مجموعه اشعار محسن پزشکیان (۱۳۲۶-۱۳۵۸۱۳۲۶–۱۳۵۸) | نشانی =http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/2273066 | سال =۱۳۹۰ | ناشر =[[فرهنگستان زبان و ادب فارسی]]/[[انتشارات کازرونیه]] | مکان =تهران | شابک =۹۷۸-۶۰۰-۶۱۴۳۱۶-۳}}
* کتاب استان زیبای بوشهر به قلم دکتر [[سید جعفر حمیدی]]
* کتاب هزار سال شعر کازرون به قلم [[حسن حاتمی]]
* {{یادکرد کتاب | همان = | نام خانوادگی =پزشکیان | نام =محسن | نام۲ =(به کوشش:) فرزانه پناهی | عنوان =سنت‌های کازرون | نشانی =http://opac.nlai.ir/opac-prod/search/briefListSearch.do?command=FULL_VIEW&id=2862854&pageStatus=0&sortKeyValue1=sortkey_title&sortKeyValue2=sortkey_author | سال =۱۳۹۱| ناشر =[[مرکز نشر زرینه]] | مکان =شیراز | شابک =978-600-6139-26-5}}
* {{یادکرد کتاب | همان = | نام خانوادگی =پزشکیان | نام =محسن | نام۲ =(به کوشش:) ع‍ب‍دال‍ن‍ب‍ی س‍لام‍ی | عنوان = ق‍ص‍ه در ف‍ره‍ن‍گ م‍ردم ک‍ازرون (۱۳۲۶-۱۳۵۸۱۳۲۶–۱۳۵۸) | نشانی =http://opac.nlai.ir/opac-prod/search/briefListSearch.do?command=FULL_VIEW&id=736712&pageStatus=0&sortKeyValue1=sortkey_title&sortKeyValue2=sortkey_author | سال =۱۳۸۴| ناشر =[[انتشارات کازرونیه]] | مکان =تهران }}
 
== پیوند به بیرون ==
* [//fa.wikisource.org/wiki/محسن_پزشکیان اشعار محسن پزشکیان]
* [http://shahrestanadab.com/%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86شهرستان-%D8%A7%D8%AF%D8%A8ادب/articleType/CategoryView/categoryId/78/%D9%85%D8%AD%D8%B3%D9%86محسن-%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C%D8%A7%D9%86پزشکیان پرونده پزشکیان] در [[موسسهمؤسسه فرهنگی هنری شهرستان ادب]]
 
<!-- لطفالطفاً این اتصال را بر نداریدبرندارید. زیرا اتصال بالا به ویکی‌نبشته خراب است -->
{{کازرون}}
{{ویکی‌نبشته}}
۴٬۸۲۴

ویرایش