تفاوت میان نسخه‌های «رصدخانه الغ‌بیگ»

جز
←‏جایگزینی با [[وپ:اشتباه|اشتباه‌یاب]]: سیقلی⟸صیقلی، وقفنامه‌ای⟸وقف‌نامه‌ای، ولعاب⟸و لعاب
جز (←‏جایگزینی با [[وپ:اشتباه|اشتباه‌یاب]]: سیقلی⟸صیقلی، وقفنامه‌ای⟸وقف‌نامه‌ای، ولعاب⟸و لعاب)
{{Coord|39|40|30|N|67|0|18|E|type:landmark|display=title}}
[[پرونده:Samarkand_observatoire_ulugh_beg.jpg|بندانگشتی|چپ|رصدخانه الغ‌بیگ در سمرقند]]
[[پرونده:Ulugh Beg observatory.JPG|بندانگشتی|چپ|رصدخانه الغ‌بیگ در [[سمرقند]] در زمان اُلُغ‌بیگ دیوارهای مجاور با سنگ مرمر سیقلیصیقلی شده سنگ‌فرش شده بودند]]
[[پرونده:Sm ulughbeg1.jpg|بندانگشتی|چپ|تمبر یادبود الغ‌بیگ و رصدخانه وی- انتشار در سال ۱۹۸۳ - [[ترکیه]]]]
رصدخانه [[الغ‌بیگ|اُلُغ‌بیگ]] در [[سمرقند]] توسط الغ‌بیگ امیر [[تیموری]] ساخته شد. این رصد خانه بنا به عقیده بسیاری از کارشناسان یکی از بهترین رصدخانه‌های [[جهان اسلام]] و بزرگترین آنها در [[آسیای میانه]] بوده است.<ref name="FSTC">{{cite web|url=http://www.muslimheritage.com/uploads/Samarkand.pdf|title=Samarkand|publisher=Foundation for Science, Technology and Civilization|accessdate=November 1, 2009}}</ref> بزرکترین ستاره شناسان آن عهد از جمله [[غیاث‌الدین جمشید کاشانی]] و [[علی قوشچی]] در این رصدخانه به تحقیق پرداخته‌اند.
رصد خانه از اواسط قرن پانزدهم رو به ویرانی نهاد و در حفاری‌ها بخشی از پی‌ها و بخش مدفون شدهٔ زاویه یاب را کشف شد.<ref>شاهکارهای معماری آسیای میانه</ref>
 
رصدخانه در سال ۱۴۴۹ توسط متعصبین مذهبی تخریب گشت و در سال ۱۹۰۸ بود که توسط یک [[باستان شناس]] روسی [[ویاتکین]] از طریق وقفنامه‌ایوقف‌نامه‌ای که محل دقیق رصدخانه را ذکر نموده بود کشف شد.<ref name="RW">{{cite web|url=http://www.rayw20.co.uk/SAMARQAND.htm|title=Samarqand|publisher=Raw W Travels|accessdate=November 1, 2009}}</ref>
 
در حین کاوشهای باستانشناسی ویاتکین یکی از وسایل نجومی رصدخانه را پیدا کرد، که قوسی برای معین نمودن ظهر است.<ref>{{cite web|url=http://www.islamonline.net/servlet/Satellite?c=Article_C&cid=1158321437747&pagename=Zone-English-HealthScience/HSELayout|title=Observatories in Islamic History|publisher=Islamonline.net|accessdate=November 1, 2009}}</ref>
این بنا به صورت مدور دو طبقه‌ای به قطر ۴۸ متری است که محورهای میانی آن دقیقاً با چهار جهت اصلی جغرافیایی روی [[نصف النهار]] [[سمرقند]] تطبیق می‌کند. تالارها ی کار در طبقه همکف و [[زاویه یاب فخری]] برای [[رصد]] [[خورشید]] و [[ماه]] روی محور شمال-جنوب قرار دارد. نیمی از ساختار کمانی زاویه یاب در حفره‌ای در زیر زمین و نیم دیگر روی زمین و رو به جنوب قرار داشته. صفحه خورشیدی (اعتدال) روی محور شرقی غربی ساخته شده بود که زاویه یاب حکم عقربه آن را داشته. در هر دو طبقه اسطرلاب‌های عظیمی وجود داشته که برای رصد ستارگان و سیارات استفاده میشده و به این منظور درجه بندی‌های ۳ درجه به ۳ درجه روی شعاع‌ها و محیط دایره کف که ابزارها و نشانه‌ها روی آن قرار میگرفته وجود داشته است. این درجه بندی روی دیوار داخلی استوانه‌ای که از توالی دو طبقه پنجره‌های طاق دار تشکیل شده بوده نیز وجود دارد.
 
تمامی مجموعه از [[آجر]] پخته ساخته شده بوده و با نقشهای هندسی از آجر ولعابو لعاب و [[معرق|معرق‌های]] کاشی تزیین شده بوده است. به گفته [[عبدالرزاق سمرقندی]] احتمالاً باید سطح دیوارهای زاویه یاب و صفحه خورشیدی با طرح‌هایی از نه آسمان هفت سیاره و تعیین درجه دقیقه ثانیه و دهم ثانیه ستارگان ثابت و کرهٔ خاکی با هفت اقلیم کوهستان‌ها و دریاها و صحراهایش پوشیده شده بوده است.<ref>شاهکارهای معماری آسیای میانه</ref>
 
== منابع ==